Ngày 10 tháng 12 năm 2008, Uỷ ban nhân dân tỉnh Tiền Giang ký Báo cáo số 179/BC-UBND, báo cáo kết quả triển khai thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh. Qua năm 2007 và 09 tháng đầu năm 2008, Tiền Giang đã thực hiện được những nội dung cơ bản sau:
Để triển khai thi hành Luật Trợ giúp pháp lý và Chỉ thị số 35/2006/CT-TTg ngày 13/10/2006 của Thủ tướng Chính phủ về việc triển khai Luật Trợ giúp pháp lý, Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Chỉ thị số 05/CT-UBND ngày 07/02/2007 và Kế hoạch số 12/KH-UBND ngày 13/3/2007 triển khai thi hành Luật Trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh Tiền Giang. Đến ngày 29/3/2007, Uỷ ban nhân dân tỉnh tổ chức hội nghị triển khai Luật Trợ giúp pháp lý và các văn bản liên quan ở cấp tỉnh 01 cuộc cho 185 đại biểu là các Sở, ban, ngành đoàn thể tỉnh, Uỷ ban nhân dân các huyện, thị xã và thành phố Mỹ Tho, báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh. Trên cơ sở đó, Uỷ ban nhân dân các huyện, thành phố và thị xã Gò Công đã tổ chức triển khai tuyên truyền rộng rãi Luật Trợ giúp pháp lý đến các ban, ngành, đoàn thể ở cấp huyện; Uỷ ban nhân dân các xã, phường, thị trấn được 9 cuộc với 1.052 lượt người dự. Đồng thời, Sở Tư pháp tổ chức triển khai Luật Trợ giúp pháp lý chuyên sâu cho 169 công chức tư pháp tại 169 xã, phường, thị trấn, phối hợp với Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ tuyên truyền phổ biến cho các Chi, Đảng bộ trong tỉnh với tổng số 200 người tham dự; ngoài ra còn phổ biến tuyên truyền rộng rãi trên báo đài và áp dụng nhiều hình thức tuyên truyền như nói chuyện chuyên đề, hỏi đáp; lồng ghép sinh hoạt Câu lạc bộ pháp luật, Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý; Sở Tư pháp còn soạn thảo tài liệu tuyên truyền, in 20.000 tờ gấp về pháp luật trợ giúp pháp lý cấp phát cho nhân dân trong các đợt sinh hoạt Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý lưu động nhằm giúp cho cán bộ và nhân dân biết được Luật Trợ giúp pháp lý, khi có nhu cầu thì sử dụng quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí.
Uỷ ban nhân dân tỉnh chỉ đạo Sở Tư pháp rà soát các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến lĩnh vực trợ giúp pháp lý (kết quả Uỷ ban nhân dân tỉnh đã huỷ bỏ 01 văn bản); phối hợp với Sở Nội vụ, Sở Tài chính đã xây dựng Đề án số 01/ĐA-TGPL ngày 04/5/2007 về kiện toàn tổ chức và hoạt động Trung tâm trợ giúp pháp lý trình Uỷ ban nhân dân tỉnh phê duyệt, theo đó biên chế phân bổ cho Trung tâm là 09 (kể cả chi nhánh).
Ngày 04/7/2007, Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Quyết định số 2552/QĐ-UBND quy định nhiệm vụ, quyền hạn, vị trí, cơ cấu tổ chức của Trung tâm, trong đó thay đổi tên gọi Trung tâm trợ giúp pháp lý của nhà nước thành Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước; ngoài ra Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành 02 Quyết định thành lập 02 Chi nhánh trợ giúp pháp lý trực thuộc Trung tâm, trên cơ sở đó, Sở Tư pháp ban hành 02 Quyết định số 174/QĐ-STP ngày 14/4/2008 và Quyết định số 185/QĐ-STP ngày 20/8/2008 phân công phụ trách Trưởng các Chi nhánh. Đến ngày 17/7/2008 và ngày 12/9/2008 cả 02 Chi nhánh chính thức đi vào hoạt động.
- Cơ sở vật chất của Trung tâm và Chi nhánh, bao gồm: 02 xe máy, 07 máy vi tính, 01 máy photocopy và một số trang thiết bị, bàn ghế đảm bảo cho Trung tâm, Chi nhánh thực hiện tốt nhiệm vụ. Theo kế hoạch chung của tỉnh, trụ sở Trung tâm trợ giúp pháp lý nằm trong khối cơ quan hành chính của tỉnh đang trong quá trình xây dựng.
- Về Trợ giúp viên pháp lý: tỉnh 03 Trợ giúp viên pháp lý với nhiệm vụ vừa tham gia công tác quản lý Trung tâm vừa đóng vai trò nồng cốt trong việc thực hiện nhiệm vụ trợ giúp pháp lý của Trung tâm. Riêng việc thực hiện tham gia tố tụng các trợ giúp viên này mới ở mức tập sự, học hỏi công việc cùng với Luật sư để trong thời gian tới tham gia bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho người được trợ giúp pháp lý. So với yêu cầu thì đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý còn thiếu, cần phải bổ sung mới hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Thực hiện Quyết định số 792/TTg ngày 23/6/2008 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án “Quy hoạch mạng lưới Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước và Chi nhánh của Trung tâm giai đoạn 2008-2010, định hướng đến 2015”, Uỷ ban nhân dân tỉnh có Công văn số 3825/UBND-NC ngày 14/7/2008 chỉ đạo Sở Tư pháp và Sở Nội vụ xây dựng kế hoạch thực hiện, hiện Uỷ ban nhân dân tỉnh đang xem xét.
- Về củng cố kiện toàn đội ngũ cộng tác viên: Thực hiện quy chế cộng tác viên trợ giúp pháp lý ban hành theo Quyết định số 05/2008/QĐ-BTP ngày 13/5/2008 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp tập trung rà soát lại đội ngũ cộng tác viên, trong đó cho thôi 05 cộng tác viên (do không đủ tiêu chuẩn và không thường xuyên thực hiện nhiệm vụ cộng tác viên), công nhận và cấp thể cho 75 cộng tác viên, cụ thể:
+ Cộng tác viên cấp tỉnh : 2
+ Cộng tác viên cấp huyện : 28
+ Cộng tác viên ở cơ sở : 33
+ Cộng tác viên là luật sư : 12
Để có đội ngũ cộng tác viên trợ giúp pháp lý ở các xã vùng sâu, vùng xa Uỷ ban nhân dân tỉnh thống nhất cho cộng tác viên ở các xã này có trình độ trung cấp luật. Tính đến nay, tỉnh đã tổ chức tập huấn bồi dưỡng kiến thức pháp luật, hướng dẫn kỹ năng và nghiệp vụ trợ giúp pháp lý cho đội ngũ này được 02 cuộc với các nội dung: Quy chế cộng tác viên trợ giúp pháp lý của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước, chuyên đề kiện toàn tổ chức và hoạt động trợ giúp pháp lý của Trung tâm và Chi nhánh, Thông tư số 05/2008/TT-BTP ngày 23/9/2008 Thông tư hướng dẫn về nghiệp vụ trợ giúp pháp lý và quản lý nhà nước về trợ giúp pháp lý. Các cộng tác viên được phân công trợ giúp pháp lý theo lĩnh vực pháp luật như: Hộ tịch, Đất đai, Hình sự, Dân sự, Hôn nhân gia đình, các lĩnh vực pháp luật Tố tụng và Thi hành án. Lực lượng cộng tác viên tích cực tham gia trợ giúp pháp lý với hình thức trợ giúp lưu động, tư vấn pháp luật được 362 vụ việc.
Thực hiện Thông tư liên tịch số 10/TTLT ngày 28/12/2007 của liên ngành Tư pháp, Công an, Tài chính, Quốc phòng, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Toà án nhân dân Tối cao, ngày 26/6/2008, Uỷ ban nhân dân tỉnh ban hành Quyết định số 1888/QĐ-UBND thành lập Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng trên địa bàn tỉnh, trên cơ sở đó Chủ tịch Hội đồng quyết định thành lập Tổ thư ký giúp việc và ban hành Quy chế hoạt động của Hội đồng; đến nay, đã tổ chức triển khai thực hiện được 03 cuộc.
Danh sách Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư là cộng tác viên và các mẫu đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý, các tài liệu có liên quan và những thông tin trợ giúp pháp lý miễn phí đều được niêm yết công khai tại các cơ quan tiến hành tố tụng tỉnh và cấp huyện, các trại tạm giam, nhà tạm giữ trong tỉnh.
Thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý; Nghị định 07/2007/NĐ-CP của Chính phủ, Thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-VKSNDTC-TANDTC, Công an tỉnh ban hành Kế hoạch số 2315/KH-CAT(PC16) ngày 09/9/2008 và tổ chức triển khai, quán triệt cho cán bộ, cảnh sát trong đơn vị thông suốt, thực hiện nghiêm túc.
Đến nay, các cơ quan tiến hành tố tụng đã có nhiều văn bản gửi cho Trung tâm đề nghị cử người tham gia tố tụng cho đối tượng được trợ giúp với 59 trường hợp.
Năm 2007 và 9 tháng đầu năm 2008, Trung tâm đã thực hiện 2.114 vụ việc thuộc lĩnh vực pháp luật hình sự, dân sự, hôn nhân gia đình, đất đai, hành chính, khiếu nại … cho 2.114 đối tượng ( nam: 1.053 người, nữ: 1.061 người) gồm người nghèo: 628 người; đối tượng chính sách: 167; người chưa thành niên: 83 người; đối tượng khác: 1.236 người. Trong đó thực hiện tại Trung tâm, Chi nhánh: 868 vụ (Năm 2007: 410 vụ việc, 9 tháng đầu năm 2008: 370 vụ việc). Tổ chức trợ giúp pháp lý lưu động 135 cuộc tại 135 xã với 1246 vụ việc (Năm 2007: 85 cuộc tại 85 xã với 673 vụ việc; 9 tháng đầu năm 2008 trợ giúp pháp lý lưu động 50 cuộc tại 50 xã với 573 vụ việc). Theo kế hoạch, đến cuối năm 2008 sẽ tổ chức trợ giúp pháp lý lưu động 26 cuộc.
Trung tâm nhận 183 vụ việc bào chữa, bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp cho người được trợ giúp pháp lý trước toà, trong đó có 150 vụ việc đã được luật sư - cộng tác viên trợ giúp pháp lý tham gia bào chữa, bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp cho người nghèo, đối tượng chính sách trước toà (hiện còn 33 vụ việc).
Trung tâm trợ giúp pháp lý đã thực hiện nhiều hình thức, phương thức trợ giúp pháp lý như tư vấn trực tiếp, bằng văn bản, bằng phiếu hướng dẫn của cộng tác viên, cử luật sư tham gia bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho đối tượng, tổ chức trợ giúp pháp lý lưu động … đã đem lại nhiều hiệu quả, đáp ứng yêu cầu của người dân, góp phần giải toả những vướng mắc pháp luật. Nhiều vụ việc sau khi được giúp đỡ về pháp luật, người có yêu cầu trợ giúp pháp lý đã thông hiểu và rút lại yêu cầu khởi kiện hoặc không tiếp tục khiếu nại nữa, đã góp phần hạn chế được nhiều vụ việc phải đưa ra Toà án hoặc chính quyền giải quyết.
Thực hiện Chương trình Dự án hỗ trợ trợ giúp pháp lý (2005-2009) về thành lập Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý, đến nay tỉnh đã thành lập 10 Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý ở 10 xã thuộc các huyện trong tỉnh với tổng số thành viên Câu lạc bộ là 85 người.
Trong 9 tháng đầu năm 2008 đã thành lập 26 Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo tại 26 xã, trong đó 16 xã có tỉ lệ hộ nghèo từ 25% trở lên và 10 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển với tổng số thành viên Câu lạc bộ là 223 người.
Về cơ cấu thành phần Ban Chủ nhiệm: hầu hết lãnh đạo UBND cấp xã làm Chủ nhiệm, cán bộ tư pháp và lãnh đạo các đoàn thể làm Phó Chủ nhiệm và uỷ viên. Đến nay tất cả các Câu lạc bộ đã ban hành Điều lệ về tổ chức và hoạt động.
Triển khai chính sách trợ giúp pháp lý trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo giai đoạn 2006-2010: Đây là một trong những chủ trương mà Tỉnh uỷ, Uỷ ban nhân dân tỉnh rất quan tâm nhằm nâng cao đời sống người dân, kéo giảm tỉ lệ hộ nghèo theo chỉ tiêu của tỉnh, trong đó có xoá đói giảm nghèo về pháp luật. Uỷ ban nhân dân tỉnh chỉ đạo Sở Tư pháp đã xây dựng kế hoạch để tổ chức thực hiện đồng thời cấp 240.000.000 đồng để thực hiện chính sách trợ giúp pháp lý trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo của tỉnh trong quý IV năm 2007 và năm 2008. Kết quả triển khai thực hiện như sau :
- Trợ giúp pháp lý lưu động tại 26 lượt xã, trong đó có 16 lượt tại các xã có tỉ lệ hộ nghèo từ 25% trở lên và 10 lượt xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển; có 1.605 lượt người đến tại các điểm trợ giúp pháp lý lưu động, tư vấn 127 vụ việc cho 127 lượt người được trợ giúp. Cung cấp 15.500 tờ gấp pháp luật miễn phí cho người dân.
- Tổ chức đặt biển báo thông tin trợ giúp pháp lý miễn phí tại 26 xã nghèo và xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang ven biển để nhân dân biết và thuận tiện tiếp cận được với tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý nhằm đáp ứng 100% cho người được trợ giúp pháp lý khi có nhu cầu.
- Tăng cường hỗ trợ sách pháp luật cho các xã, các Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý để tuyên truyền chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở 26 xã thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo. Mỗi xã gần 30 đầu sách pháp luật là những nội dung pháp luật cần thiết phục vụ sinh hoạt Câu lạc bộ, cho công tác tư vấn giải đáp pháp luật, cũng như phục vụ nhu cầu tìm hiểu pháp luật của người dân ở cơ sở.
- In 10.000 tờ gấp pháp luật, tổ chức tuyên truyền thường xuyên trên Báo, Đài của tỉnh, huyện, xã để người dân biết tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý cho người dân.
- Cấp kinh phí cho 26 Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo sau khi được thành lập đi vào hoạt động.
Triển khai hoạt động trợ giúp pháp lý của Dự án hỗ trợ, trợ giúp pháp lý giai đoạn 2005-2009: Trong những năm qua, được sự hỗ trợ về kinh phí của Dự án. Bộ Tư pháp nên công tác trợ giúp pháp lý ở tỉnh được thực hiện đa dạng về hình thức, người dân được thụ hưởng nhiều hơn. Uỷ ban nhân dân tỉnh ghi nhận sự hỗ trợ của Bộ Tư pháp trong nhiều năm qua và luôn chỉ đạo Sở Tư pháp, Trung tâm trợ giúp pháp lý sử dụng nguồn kinh phí trên đúng mục đích, đúng đối tượng.
+ Hoạt động truyền thông: Phối hợp với Đài phát thanh - truyền hình tỉnh và 9 Đài truyền thanh các huyện, thành phố và thị xã Gò Công, 169 xã, phường, thị trấn trong tỉnh để tuyên truyền về Luật Trợ giúp pháp lý. Trên sóng phát thanh - truyền hình 24 lần phát, đăng thông báo trên Báo Ấp Bắc 30 kỳ báo. Nhiều người dân đến với tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý qua các kênh thông tin này khá nhiều. In ấn 1000 tờ thông tin trợ giúp pháp lý miễn phí niêm yết tại trụ sở làm việc các cơ quan tiến hành tố tụng, trụ sở Uỷ ban nhân dân cấp xã và phát cho người dân.
+ Về hoạt động tập huấn pháp luật: Tổ chức 06 cuộc tập huấn kiến thức pháp luật và kỹ năng trợ giúp pháp lý cho chuyên viên, cộng tác viên trợ giúp pháp lý - luật sư, Ban Chủ nhiệm và thành viên Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý với 743 người tham dự.
+ Hoạt động của 10 Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý thuộc Chương trình Dự án hỗ trợ :
- Năm 2007: Trung tâm chuyển 56.487.000 đồng cho hoạt động của 10 Câu lạc bộ. Từ năm 2008 Dự án rút kinh phí hỗ trợ sinh hoạt cho Câu lạc bộ. Tuy nhiên, Sở Tư pháp đã chỉ đạo Trung tâm có công văn yêu cầu các Câu lạc bộ vẫn tổ chức sinh hoạt thường xuyên và được Trung tâm trực tiếp tham gia, qua đó hướng dẫn cho các Câu lạc bộ về nội dung sinh hoạt và cách thức chi tiêu, quyết toán kinh phí đúng quy định. Đến nay 10 Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý đã được Dự án cấp lại kinh phí.
+ Hoạt động luật sư tham gia tố tụng :
Trung tâm đã cử luật sư tham gia bào chữa bảo vệ quyền lợi cho đối tượng được trợ giúp pháp lý: 183 vụ (Trong đó năm 2007: 102 vụ, năm 2008: 81 vụ).
Nhìn chung, việc sử dụng nguồn kinh phí do Dự án hỗ trợ đã thực hiện đúng theo hướng dẫn của Cục trợ giúp pháp lý và đạt hiệu quả theo yêu cầu của công tác trợ giúp pháp lý và của người dân.
Đối với địa phương: Uỷ ban nhân dân tỉnh đảm bảo kinh phí cho hoạt động công tác trợ giúp pháp lý trên địa bàn theo quy định./.
Văn Năm