Ngày 25/11/2008 UBND tỉnh Cà Mau tổ chức Hội nghị tổng kết 13 năm thi hành Bộ Luật Lao động. Đến dự và chỉ đạo hội nghị có đồng chí Trịnh Minh Thành, Phó Chủ tịch UBND tỉnh. Trong những năm qua, việc triển khai quán triệt và thi hành Bộ Luật Lao động đã được các cấp, các ngành trong tỉnh đặc biệt quan tâm, nhất là các doanh nghiệp.
Sau hơn 13 năm thực thi, đã có 186 cuộc triển khai, phổ biến cho cán bộ chủ chốt, với hơn 20 ngàn lượt người tham dự; tổ chức học tập, quán triệt cho cán bộ, công nhân viên 603 cuộc, hơn 98 ngàn lượt người; tổ chức triển khai đến các doanh nghiệp và người lao động 338 cuộc tại 218 doanh nghiệp với hơn 60 ngàn lượt người tham gia.
Thực tiễn thi hành Bộ Luật thời gian qua cho thấy, những tư tưởng, quan điểm và nội dung của Bộ Luật đã sớm đi vào cuộc sống, được đông đảo người lao động và người sử dụng lao động đồng tình ủng hộ, góp phần làm chuyển biến sâu sắc từ nhận thức và hành động của cán bộ và nhân dân, tác động tích cực đến việc hoàn thiện thị trường lao động ở nước ta. Đến nay trên địa bàn tỉnh đã có 95% lao động tham gia ký kết hợp đồng lao động; 97 doanh nghiệp thực hiện tốt việc ký thỏa ước lao động tập thể; tiền lương thu nhập của người lao động tăng lên đáng kể, bình quân đạt 2.573.000 đồng/người/tháng; ở Cà Mau có tỷ lệ lao động nữ chiếm khá cao (58%), trong đó ngành thủy sản sử dụng hơn 95%, việc thực hiện các quy định của pháp luật đối với lao động nữ được bảo đảm, bố trí công việc phù hợp, thu nhập công bằng như nam giới; bố trí nơi khám bệnh cho công nhân nữ đúng theo định kỳ, nhất là phụ nữ mang thai… có hơn 45.800 người, chiếm 58,7% trên tổng số lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm bắt buộc; tổ chức công đoàn đang từng bước hình thành và phát triển mạnh ở các doanh nghiệp.
Tuy nhiên, công tác triển khai, tuyên truyền pháp luật về lao động thời gian qua chưa được thực hiện thường xuyên, người sử dụng lao động, số lượng người lao động được học tập pháp luật chưa nhiều; việc chấp hành các quy định về ký kết và thực hiện hợp đồng lao động chưa nghiêm; việc thực hiện thỏa ước lao động tập thể chưa đồng bộ, còn mang tính đối phó; chế độ tiền lương, tiền công vẫn còn bất hợp lý; chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp… chưa được thực hiện nghiêm túc; tình trạng nợ bảo hiểm, không đóng bảo hiểm xảy ra phổ biến, nhưng chưa có chế tài xử lý nghiêm minh. Tình trạng tranh chấp lao động tuy không nhiều, nhưng tính chất phức tạp hơn, trong khi đó tổ chức đại diện cho người lao động và Hội đồng hòa giải cơ sở chưa đảm trách tốt vai trò của mình.
Là một đạo luật lớn, có tác động, ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội, để không ngừng hoàn thiện pháp luật về lao động và đảm bảo thực thi trong cuộc sống, thiết nghĩ Bộ Luật Lao động cần được sửa đổi, bổ sung theo hướng:
- Nâng cao vai trò, vị trí của tổ chức Đảng, Công đoàn và các đoàn thể xã hội trong doanh nghiệp trong việc đảm bảo mục tiêu sản xuất, kinh doanh và bảo vệ quyền lợi các bên. Trong đó, xác định rõ nhiệm vụ của tổ chức công đoàn đối với các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật và tư vấn pháp luật cho người lao động; các vụ đình công phải do Công đoàn tổ chức và tư cách tham gia tố tụng của đại diện công đoàn khi có tranh chấp liên quan đến người lao động là yêu cầu bắt buộc.
- Bổ sung chế định “người đại diện, đỡ đầu, giám hộ” đối với các tranh chấp có liên quan đến quyền lợi của người chưa thành niên theo Bộ Luật Dân sự. Theo đó, quy định từ việc ký kết hợp đồng đến việc giải quyết các tranh chấp liên quan đến hợp đồng lao động đều phải thông qua người đại diện hoặc người đỡ đầu của người chưa thành niên, không do người lao động chưa thành niên trực tiếp thực hiện với người sử dụng lao động như thời gian qua.
- Hoàn thiện chế định “hợp đồng miệng” trên cơ sở quy định rõ hơn các thủ tục cần thiết chứng minh nội dung thỏa thuận của các bên, để làm căn cứ giải quyết khi có tranh chấp.
Nguyễn Sơn