Thành phố Nam Định là Trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học của tỉnh Nam Định, những năm gần đây, thành phố đang trên đà phát triển, kinh tế tăng trưởng, đời sống nhân dân được nâng lên
Đặc biệt từ sau khi Bộ Chính trị có Nghị quyết 54, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định 109 xây dựng thành phố Nam Định thành trung tâm phía Nam đồng bằng sông Hồng, đã tạo ra những thuận lợi mới cho sự nghiệp xây dựng và phát triển của thành phố. Cùng với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cũng luôn nhận được được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tạo điều kiện của các cấp uỷ Đảng và chính quyền nhằm nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân thành phố góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Từ nhận thức về vị trí, vai trò của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, các cấp uỷ Đảng và chính quyền thành phố đã rất chú trọng trong việc triển khai quán triệt các văn bản chỉ đạo như Chỉ thị 32-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Chỉ thị 26-CT/TU của Ban thường vụ Tỉnh uỷ về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân; Quyết định số 212/QĐ-TTg ngày 16/12/2004 của Thủ tướng Chính phủ; Quyết định 28/2006/QĐ-TTg ngày 28/01/2006 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt các đề án chi tiết thuộc Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến 2010; Quyết định số 37/2008/QĐ-TTg ngày 12/03/2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2008-2012; Quyết định số 13/2003/QĐ-TTg ngày 17/01/2003 của Thủ tướng Chính phủ, phê duyệt Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2003 đến năm 2007. Trong Nghị quyết về thực hiện nhiệm vụ chính trị hàng năm của Thành uỷ đều nhấn mạnh nhiệm vụ phổ biến, giáo dục pháp luật là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong công tác lãnh đạo của Đảng bộ thành phố, UBND thành phố cũng đã ban hành 7 quyết định, 7 chương trình và nhiều đề án, kế hoạch, nhiều văn bản hướng dẫn, chỉ đạo khác để triển khai phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn, HĐND thành phố, hàng năm để có kế hoạch giám sát việc thực hiện nhiệm vụ phổ biến, giáo dục pháp luật của UBND thành phố của các ngành và phường, xã.
Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục thành phố hàng năm xây dựng chương trình kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật và phân công trách nhiệm cụ thể cho các đơn vị, cơ quan và UBND các phường, xã. Thực hiện Nghị quyết của HĐND thành phố, UBDN thành phố mỗi năm bố trí 100 triệu đồng trong kế hoạch ngân sách chi cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Các cơ quan, đơn vị, các phường, xã xây dựng kế hoạch cụ thể của đơn vị mình để triển khai phổ biến, giáo dục tới các đối tượng, trong đó chú trọng việc chuyển tải đến người dân ở cơ sở.
Trên cơ sở bám sát yêu cầu của việc thực hiện nhiệm vụ chính trị trong từng giai đoạn, Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố đã xác định rõ mục tiêu, nội dung, biện pháp và hình thức phù hợp, chỉ đạo các cơ quan, ngành hữu quan chủ động phối hợp triển khai bằng nhiều nội dung, hình thức tuyên truyền phong phú, sinh động và mang lại hiệu quả cao, cụ thể: tăng cường phổ biến, giáo dục pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng, phổ biến những văn bản pháp luật liên quan đến đời sống nhân dân và phục vụ nhiệm vụ chính trị của thành phố, thường xuyên phản ánh tình hình thực hiện, xử lý vi phạm pháp luật trên địa bàn thành phố. Tổ chức nhiều hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật phù hợp với từng nhóm đối tượng như: cán bộ chủ chốt thành phố, phường, xã, lực lượng báo cáo viên thành phố, tuyên truyền viên phường, xã, các nhóm đối tượng tại các cộng đồng dân cư. Thành phố Nam Định đã có chủ trương chi thù lao cho báo cáo viên, tuyên truyền viên phổ biến, giáo dục pháp luật từ kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật của thành phố. Đồng thời, đã đưa nội dung tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật vào nội dung sinh hoạt của các đoàn thể từ thành tới cơ sở, đặc biệt là trong sinh hoạt của các câu lạc bộ như “Tuổi trẻ với pháp luật”, “Phụ nữ với pháp luật”, “Nông dân với pháp luật”, câu lạc bộ “Trợ giúp pháp lý”, câu lạc bộ “Gia đình hạnh phúc”,... Các câu lạc bộ trong sinh hoạt đã thực hiện phổ biến, giáo dục về các văn bản pháp luật có liên quan mật thiết đến hội viên như: Luật Hôn nhân gia đình, Luật đất đai, Luật bảo vệ môi trường, Luật phòng, chống ma tuý, Luật bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình... Các câu lạc bộ trên còn tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật như: “Tuổi trẻ thành Nam với tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật”, “Phụ nữ tuyên truyền pháp luật giỏi”, “Thanh niên với pháp luật về phòng chống tội phạm, ma tuý”... đạt hiệu quả cao, được nhân dân rất đồng tình khen ngợi.
Hoạt động hoà giải ở cơ sở và trợ giúp pháp lý cũng là hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật được các cấp uỷ, chính quyền đặc biệt quan tâm chỉ đạo và cũng đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ. Lực lượng hoà giải viên (2.548 người) của 542 tổ hoà giải hàng năm đã hoà giải thành trên 70% vụ việc phát sinh từ cơ sở. Các tổ viên tổ hoà giải thông qua hoạt động hoà giải không những đã giải quyết mâu thuẫn, hạn chế vi phạm pháp luật mà còn thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật các quy định pháp luật trong cộng đồng dân cư. Điểm trợ giúp pháp lý của thành phố, câu lạc bộ trợ giúp pháp lý các phường, xã đã trợ giúp cho hàng trăm đối tượng, giúp họ bảo vệ quyền lợi hợp pháp và hiểu biết ứng xử theo pháp luật.
Ngoài những hình thức biện pháp trên, với phương châm “hướng về cơ sở”, đẩy mạnh các hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật đến với nhân dân, thành phố còn chú trọng chỉ đạo việc biên soạn tài liệu tuyên truyền, phổ biến pháp luật ngắn gọn, dễ hiểu đến tận người dân. Trong những năm qua, thành phố đã in ấn và phát hành hàng năm hàng trăm tờ gấp về nội dung Luật dân sự, Luật đất đai, Luật khiếu nại, tố cáo, Luật an toàn giao thông đường bộ, Luật bảo vệ môi trường, Luật Nhà ở, Luật Cư trú, Luật Xây dựng,... đến các khu dân cư trên địa bàn để phát đến từng hộ gia đình.
Nhìn chung, công tác phổ biến, giáo dục của thành phố đã được cấp uỷ Đảng, chính quyền từ thành phố đến phường, xã quan tâm chỉ đạo thực hiện, qua đó đã góp phần quan trọng tạo sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức cũng như trong việc chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân, trình độ dân trí pháp lý hành vi ứng xử theo pháp luật cũng được nâng lên một bước. Người dân từ chỗ không quan tâm đến pháp luật đã chủ động và bước đầu biết sử dụng đúng đắn phương tiện pháp luật trong cuộc sống hàng ngày. Vì vậy, đã góp phần tích cực trong việc giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố.
Nguyễn Thị Lệ Huyền