10 năm qua, trên địa bàn huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, công tác hoà giải ở cơ sở và xây dựng, sử dụng tủ sách pháp luật đã được cấp uỷ, chính quyền địa phương quan tâm, chỉ đạo triển khai đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận.
Xác định công tác xây dựng, củng cố kiện toàn tổ hoà giải ở cơ sở là nhiệm vụ quan trọng trong việc triển khai thực hiện Pháp lệnh về hoà giải. UBND huyện Hải Hậu đã chỉ đạo và hướng dẫn UBND các xã, thị trấn củng cố, kiện toàn, thành lập các tổ hoà giải theo đơn vị xóm, tổ dân phố. Các thành viên tham gia tổ hoà giải gồm tổ trưởng tổ mặt trận, chi hội trưởng phụ nữ, tổ trưởng Cựu chiến binh, Hội nông dân, Bí thư Đoàn thanh niên, đại diện người cao tuổi, trưởng dòng họ, đại diện ban ngành giáo xứ có uy tín trong xóm thôn… Mỗi tổ hoà giải có từ 5-7 thành viên.
Nhằm nâng cao chất lượng hoạt động hoà giải ở cơ sở, từ năm 2000, UBND huyện đã tổ chức Hội nghị tập huấn nghiệp vụ hoà giải ở cơ sở cho các đồng chí trưởng, phó ban tư pháp, tổ trưởng tổ hoà giải và chủ tịch mặt trận các xã, thị trấn, thủ trưởng các cơ quan liên quan. Phòng Tư pháp đã nghiên cứu biên soạn in ấn phát hành nhiều tập tài liệu giới thiệu Pháp lệnh tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở giúp cơ sở nghiên cứu và tổ chức hướng dẫn cho các tổ viên tổ hoà giải có kiến thức pháp luật và phương pháp tổ chức hoà giải ở cơ sở đạt hiệu quả cao. Đến nay, toàn huyện có 550 tổ hoà giải, với 3.294 (mỗi tổ hoà giải có từ 7-9 thành viên). Tổng số vụ việc hoà giải là 4059, trong đó kết quả hoà giải thành là 3434 việc.
Đối với công tác quản lý hoà giải, UBND huyện xây dựng kế hoạch hướng dẫn UBND các xã, thị trấn thực hiện công tác tổ chức và cán bộ: củng cố, kiện toàn lại 35 Ban Tư pháp xã, thị trấn với 235 thành viên, do đồng chí phó chủ tịch UBND xã, thị trấn làm trưởng ban tư pháp. Đặc biệt trong những năm qua đã tổ chức được hai cuộc thi hoà giải viên giỏi năm 2000 và năm 2005. Cuộc thi đã được tổ chức từ xã đến huyện thu hút hàng ngàn cán bộ và nhân dân tham gia. Cuộc thi đã khuấy động được phong trào hoà giải ở cơ sở, là đợt tập huấn nghiệp vụ cho các hoà giải viên tạo sự chuyển biến về nhận thức của cấp uỷ đảng, chính quyền đối với công tác hoà giải ở cơ sở.
Thực hiện chức năng kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ pháp luật, hằng năm Phòng tư pháp huyện tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, cung cấp thông tin pháp luật, phổ biến, sâu rộng các quy định pháp luật về hoà giải, luật hôn nhân và gia đình, luật dân sự, luật hình sự, luật đất đai…cho hầu hết các tổ trưởng tổ hoà giải ở các xã, thị trấn phân công cán bộ phụ trách xã theo vùng miền bám cơ sở nắm bắt tình hình kịp thời về phương pháp hoà giải và hướng giải quyết các vụ việc phức tạp.
Ban tư pháp thường xuyên theo dõi, giúp UBND xã, thị trấn quản lý chỉ đạo các tổ hoà giải hoạt động đúng chức năng, nhiệm vụ được giao hoà giải các vụ việc đúng đường lối của đảng, pháp luật của nhà nước. Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ hoà giải, duy trì hoạt động và tạo điều kiện cho các tổ hoà giải có tài liệu hướng dẫn thực hiện hoà giải phát huy vai trò làm chủ của nhân dân góp phần thực hiện tốt cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng cuộc sống mới ở khu dân cư, tạo điều kiện thuận lợi cho UBND xã, thị trấn quản lý xã hội ở cơ sở, hạn chế các vụ việc xảy ra trên địa bàn.
10 năm thực hiện Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở và trên địa bàn huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định, có thể khẳng định Pháp lệnh hoà giải đã đi vào cuộc sống, các cấp, các ngành triển khai thực hiện nghiêm túc. Thực tiễn đã khẳng định vị trí vai trò quan trọng của hoạt động hoà giải, là một nhiệm vụ không thể thiếu được trong cuộc sống cộng đồng dân cư góp phần giảm bớt đáng kể các vụ việc phức tạp phải chuyển lên cấp trên, phát huy được truyền thống tốt đẹp tình làng nghĩa xóm, ổn định tình hình an ninh ở nông thôn, chủ động phòng ngừa hạn chế được nhiều hành vi vi phạm pháp luật.
Trần Hồng Nhung - Sở tư pháp Nam Định