Chúng tôi về huyện Lạc Thuỷ khi cái rét cuối đông vẫn len lỏi trên những con đường dẫn về các xóm, bản. Trên những cánh đồng, những người nông dân vẫn đang cần mẫn thu hoạch nốt những cây trồng vụ đông, chuẩn bị cho một vụ sản xuất mới. Còn những người dân ở xã Phú Lão lại đang khẩn trương thu dọn nhà cửa, lên danh mục những mặt hàng cần phải mua thêm để chuẩn bị đón du khách trẩy hội Chùa Tiên trong dịp xuân tới...
Tiếp chúng tôi tại trụ sở UBND huyện, ông Trần Văn Tiệp, Chủ UBND huyện Lạc Thuỷ vui vẻ cho biết: Thực hiện chủ trương của huyện uỷ về chuyển dịch cơ cấu kinh tế, mấy năm gần đây, huyện Lạc Thuỷ đã vận động nhân dân từng bước đa dạng ngành nghề sản xuất, khai thác tiềm năng du lịch để giải quyết việc làm và thu nhập cho người lao động. Cấp uỷ đảng, chính quyền quyết tâm, người dân đồng thuận, nên kết quả thu được rất khả quan. Kết thúc năm 2008, kinh tế của Lạc Thuỷ tăng trưởng 14%. Hầu hết các lĩnh vực công tác đều đạt và vượt chỉ tiêu mà Hội đồng nhân dân huyện đề ra. Đặc biệt, không có tình trạng vi phạm pháp luật phức tạp hoặc đơn thư khiếu nại, tố cáo vượt cấp, kéo dài. “Bí quyết nào để Lạc Thuỷ đạt được những kết quả ấy”? Không trả lời câu hỏi của chúng tôi, nhưng ông Tiệp lại bảo: “các anh chị cứ xuống cơ sở, nghe dân nói, sẽ hiểu rõ nguyên nhân”.
Cách lý giải vấn đề kiểu gợi mở của ông Tiệp khiến chúng tôi tò mò, muốn thị sát tận cơ sở. Tuy không lạ địa bàn Lạc Thuỷ, nhưng trong tình thế này, tốt nhất là nhờ các anh chị bên Phòng Tư pháp huyện giúp đỡ, bởi trong lúc trò chuyện, ông Chủ tịch huyện đã đôi lần nhắc tới công tác tuyên truyền pháp luật, nhắc tới việc nói cho dân hiểu và làm cho dân tin. Vậy thì còn ai khác, ngoài cơ quan tư pháp, đơn vị giữ vai trò đầu mối trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở huyện? Nhận lời đề nghị của chúng tôi, ông Ngô Sơn Trực, Trưởng Phòng Tư pháp huyện Lạc Thuỷ vui lắm. Ông bảo: Các anh, chị hãy đi đến xã vùng sâu Hưng Thi, Liên Hoà; đến xứ đạo Khoan Dụ, rồi về trung tâm phố huyện Chi Nê, sẽ hiểu ẩn ý của ông Chủ tịch huyện. Vượt gần hai chục km, qua cầu treo bắc trên dòng sông Bôi, đến trụ sở UBND xã Hưng Thi, ấn tượng đầu tiên với chúng tôi là trụ sở UBND treo khá nhiều bằng khen, giấy khen. Xa xôi, khó khăn như thế, nhưng người dân Hưng Thi hiểu và chấp hành pháp luật nghiêm lắm. UBND xã đã giao cho Ban Tư pháp và Ban Công an xã phối hợp tổ chức cho dân học tập, tìm hiểu pháp luật, để biết việc gì mình được làm, việc gì không nên làm, biết nhiệm vụ bảo vệ anh ninh, trật tự hàng năm mà đề cao cảnh giác, sắn sàng chống lại những âm mưu, hành động của kẻ xấu. Có lẽ vì thế, mà lực lượng công an xã Hưng Thi đã 7 năm liên tục được Bộ Công an tặng cờ thi đua xuất sắc. Việc đăng ký khai sinh, kết hôn ở xã Hưng Thi cũng được nhân dân tự giác thực hiện, giúp cho công tác quản lý hộ tịch, thống kê dân số ở xã được kịp thời, phục vụ cho công tác lên kế hoạch phát triển kinh tế, thực hiện an sinh xã hội của xã, của huyện được chính xác, kịp thời. Còn ở xã Liên Hoà, tuy đã ra khỏi danh sách xã khó khăn, đời sống của người dân đã khá hơn trước, nhưng chưa chạm được ngưỡng giàu có. UBND xã luôn duy trì được những cuộc họp dân để phổ biến chủ trương của đảng, pháp luật của nhà nước, hoặc để trợ giúp pháp lý cho nhân dân theo chương trình của huyện, của tỉnh, nên mối liên hệ giữa đảng uỷ, chính quyền xã với nhân dân luôn đảm bảo cơ chế thông tin hai chiều. Với xứ đạo Khoan Dụ, trước sự kiện một số giáo dân ở các nơi khác do bị xúi giục đã tham gia gây rối tại Nhà thờ Thái Hà (Hà Nội), hầu hết giáo dân ở Khoan Dụ đều tỏ thái độ bất bình trước việc làm sai trái này. Các chức sắc, chức việc và chủ hộ gia đình tôn giáo trong xứ đạo được bồi dưỡng kiến thức quốc phòng - an ninh, được học tập pháp luật, trong đó có Pháp lệnh tín ngưỡng tôn giáo nên đều hiểu và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật. Giáng sinh vừa rồi, không chỉ có giáo dân, mà nhiều người dân không theo đạo Thiên chúa giáo cũng đã đến chia vui với bà con xứ đạo, cùng đón Nô- en trong an lành, hạnh phúc.
Với thị trấn Chi Nê, là địa bàn trung tâm huyện, thu nhập của người dân cao hơn, nhưng theo đó những phức tạp nảy sinh cũng nhiều hơn. Ông Hoàng Đình Chính, Phó Chủ tịch UBND thị trấn, thay vì cung cấp các thông tin về kết quả công tác tư pháp của trấn, lại mang ra một loạt những vướng mắc phát sinh trong quá trình quản lý và tác nghiệp của UBND thị trấn liên quan đến việc đăng ký khai sinh, kết hôn, xử lý vi phạm hành chính ra trao đổi với ông Trực và mấy thành viên trong đoàn. Qua cách mà họ trao đổi với nhau, thì chứng tỏ ông Chính rất thạo việc, mà những việc ông mang ra trao đổi với cơ quan chuyên môn của huyện đều là những việc khó và phức tạp cả. Điều đáng mừng là, dù UBND tỉnh đã phê duyệt chi tiết quy hoạch thị trấn Chi Nê, đã giao đất cho UBND huyện Lạc Thủy quy hoạch các khu dân cư ở thị trấn, nhưng công tác quản lý đất đai, quản lý trật tự đô thị, hành lang giao thông...ở thị trấn vẫn đang vận hành đúng hướng, không để xảy ra những vi phạm trong cán bộ, nhân dân. Nếu cán bộ không hiểu luật, nhân dân không hiểu và tự giác chấp hành pháp luật, thì đâu dễ đạt được hiệu quả như thế?
Tiếp cận một số địa bàn, gặp gỡ một số cán bộ chính quyền và người dân ở cơ sở, chúng tôi đã phần nào hiểu được nguyên nhân dẫn đến những thành công của huyện Lạc Thủy trong phát triển kinh tế, giữ ổn định an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Đi sâu vào hiệu quả công tác tư pháp (trong đó có công tác tuyên truyền pháp luật), chúng tôi được biết, UBND huyện rất quan tâm đến hoạt động của các cơ quan trong khối nội chính. Trong đó, Phòng Tư pháp được bổ sung nhân lực, được giao nhiệm vụ tham mưu giúp UBND thẩm định dự thảo các văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) trước khi UBND huyện ban hành theo luật định. Trong năm 2008, phòng Tư pháp đã phối hợp các cơ quan hữu quan của huyện thẩm định, trình UBND huyện phê duyệt 18 Quy ước thôn văn hoá mới; 115 Quy ước bảo vệ và phát triển rừng đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật và phù hợp với từng địa phương; kiểm tra văn bản QPPL, rà soát văn bản áp dụng pháp luật và công tác văn thư, lưu trữ tại 13 xã, thị trấn; Tiếp nhận, kiểm tra 27 văn bản QPPL do HĐND, UBND các xã, thị trấn gửi đến. Phòng Tư pháp cũng thực hiện tốt vai trò thường trực Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật của huyện, huy động 15 Báo cáo viên pháp luật của huyện tham gia tuyên truyền pháp luật tại 115 hội nghị, thu hút 6.477 lượt người tham gia. Đặc biệt, Phòng Tư pháp đã phối hợp với Hội nông dân huyện làm điểm Chương trình “nông dân với pháp luật”, thành lập Câu lạc bộ nông dân với pháp luật gồm 125 hội viên; tập huấn cho 60 Lãnh đạo hội Nông dân cấp xã về công tác tuyên truyền pháp luật; phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý (TGPL) nhà nước tỉnh Hoà Bình tổ chức lớp bồi dưỡng kỹ năng tuyên truyền tư vấn pháp luật, TGPL cho 45 báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật. Phối hợp với Đài truyền thanh, truyền hình huyện thực hiện 78 chuyên mục tuyên truyền pháp luật trên sóng truyền thanh, truyền hình. Để pháp luật đến được với từng người dân, huyện còn thí điểm tại 3 đơn vị về việc đưa 15 Tủ sách pháp luật xuống Nhà Văn hoá, Trung tâm học tập cộng đồng khu dân cư, đáp ứng yêu cầu đọc sách tại cơ sở cho 804 lượt người. Mạng lưới 130 tổ hoà giải cơ sở cũng duy trì hoạt động tốt, tất cả các xã, thị trấn đều tổ chức tập huấn kiến thức cho đội ngũ 698 hoà giải viên, nên hiệu quả hoà giải các vụ việc mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ trong nhân dân đã được cải thiện rõ rệt. Việc duy trì 5 Câu lạc bộ TGPL với 366 thành viên, thành lập mới 4 Câu lạc bộ TGPL với tổng số 316 thành viên đã mở ra một hướng tuyên truyền pháp hiệu quả. Thông qua TGPL cho 326 trường hợp, nhiều người dân đã hiểu biết pháp luật để điều chỉnh hành vi của mình, tự bảo vệ quyền lợi, hoặc tự giác thực hiện nghĩa vụ công dân của mình. Việc tiếp nhận các yêu cầu đăng ký hộ tịch, chứng thực tại Phòng tư pháp và UBND cấp xã theo cơ chế “một cửa”, đã thực sự đem lại sự thông thoáng, thuận tiện theo tinh thần cải cách hành chính, phục vụ nhân dân, nên trng năm 2008, toàn huyện đã đăng ký hộ tịch cho 1.609 trường hợp; chứng thực cho 10.836 trường hợp; đưa ra thi hành xong 100/112 vụ việc dân sự có điều kiện thi hành, thu và giải quyết bằng các biện pháp khác 315 triệu 564 ngàn đồng Tỷ lệ thi hành xong/số có điều kiện thi hành đạt 97,3% về việc và 85% về tiền. Với những thành tích này, Phòng Tư pháp đã được Hội đồng thi đua- khen thưởng Sở Tư pháp chấm điểm, xếp thứ nhất trong công tác tư pháp và đề nghị Hội đồng Thi đua- Khen thưởng tỉnh Chủ tịch UBND tỉnh xét tặng danh hiệu “lá cờ đầu trong công tác Tư pháp năm 2008” của tỉnh.
“Phấn đấu đạt danh hiệu đã khó, nhưng giữ vững danh hiệu còn là điều khó hơn”. Ông Trần Văn Tiệp, Chủ tịch UBND huyện Lạc Thuỷ đã khẳng định với chúng tôi điều này và cho biết, năm 2009, huyện Lạc Thủy sẽ tiếp tục củng cố hoạt động của các Ban Tư pháp cấp xã; huy động sự tham gia của các ngành, đoàn thể vào công tác tuyên truyền pháp luật, gắn với cải cách hành chính để phục vụ tốt nhất các yêu cầu hợp pháp, chính đáng của công dân, có như vậy, mới giữ vững được niềm tin của dân và mới huy động được sự tham gia của dân vào thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế- xã hội trên địa bàn. Ngắn gọn vậy thôi, nhưng với những người làm công tác tư pháp, sẽ có rất nhiều việc phải thực hiện. Mừng cho những khởi sắc trong công tác tư pháp của Lạc Thuỷ, trước thềm xuân Kỷ Sửu, chúng tôi cũng chúc cho Lạc Thuỷ sẽ gặt hái nhiều thành công hơn trong những năm tiếp theo, để phương châm “sống, làm việc theo pháp luật” thấm vào từng người dân, từng xóm phố, cho cuộc sống ở vùng đất ven sống Bôi trù phú này mãi bình yên, hạnh phúc, ấm no./.
Nguyễn Tiến Thắng