Trong nhiều năm trở lại đây, Tỉnh uỷ và UBND tỉnh có nhiều biện pháp nâng cao đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có nâng cao hiểu biết pháp luật.
Toàn tỉnh có 25 xã với 5.088 hộ đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở 3 huyện miền núi (Vân Canh, An Lão, Vĩnh Thạnh) và hai huyện trung du ( Hoài Ân, Tây Sơn). Nhận thức tầm quan trọng trong việc nâng cao nhận thức pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số, Sở Tư pháp đã củng cố, phát triển đội ngũ tuyên truyền pháp luật, hoà giải viên cơ sở là người dân tộc thiểu số, mở rộng và lồng ghép có hiệu quả các hình thức tuyên truyền với các quy định phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số. Nhò vậy, công tác phổ biến giáo dục pháp luật ở các huyện miền núi trên địa bàn tỉnh đã có những chuyển biến đáng đáng kể.
Hiện đã có 90% số làng đồng bào dân tộc thiểu số trong tỉnh có nhà rông, nhà sinh hoạt cộng đồng, thông qua hội họp, lễ hội và sinh hoạt cộng đồng, các tuyên truyền viên pháp luật là người dân tộc thiểu số đã dịch các văn pháp luật thành những câu ca, bài hát...có chứa đựng quy định pháp luật thiết thực, dễ hiểu để tuyên truyền cho bà con hiểu và thực hiện. Thông qua hình thức hệ thống phát thanh - truyền hình, các điểm bưu điện - văn hoá và Báo Bình Định đã phổ biến các văn bản pháp luật mới ban hành. Thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý lưu động, các đội chiếu bóng lưu động để lồng ghép các quy định pháp luật dễ hiểu, dễ thực hiện, và phù hợp với từng đối tượng; bước đầu làm thay đổi nhận thức từ làm theo lệ làng sang sống và làm theo pháp luật của nhà nước của đồng bào dân tộc thiểu số.
Ông Lê Việt Cường, Phó giám đốc Sở Tư pháp cho biết: Trong hai năm 2007-2008, Sở Tư pháp tổ chức tập huấn nghiệp vụ hoà giải và kiến thức pháp luật cho đội ngũ hoà giải viên là người dân tộc thiểu số tại huyện An Lão và Vĩnh Thạnh, trong đó chú trọng đội ngũ già làng, bởi lực lượng này hiện là nồng cốt trong việc đem lại bình yên cho những bản làng và cũng chính họ mới tuyên truyền pháp luật có hiệu quả. Kết quả cho thấy, nhận thức pháp luật của bà con dân tộc thiểu số của hai huyện miền núi có thay đổi nhất định: tệ cầm đồ thuốc độc hạn chế, tệ tảo hôn không còn, con sinh ra làm giấy khai sinh đúng hạn, người chết được tổ chức khai tử theo luật...
Bên cạnh những chuyển biến tích cực, việc tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số cũng đang gặp phải nhiều khó khăn. Đó là, vẫn còn nhiều nơi pháp luật chưa đến với đồng bào dân tộc thiểu số, họ vẫn làm theo lệ làng hoặc làm theo “lệnh” của già làng; kinh phí thực hiện cho công tác phổ biến giáo dục pháp luật cho các huyện miền núi còn thấp, đội ngũ hoà giải viên, tuyên truyền viên pháp luật còn hạn chế về kỹ năng tuyên truyền và kiến thức pháp luật; điều kiện đi lại giữa các làng trong đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều trắc trở, thiết chế phổ biến, giáo dục pháp luật cơ sở vẫn còn nhiều bất cập...
Theo đó, Nhà nước cần có chính sách ưu tiên đầu tư phát triển các loại hình phổ biến giáo dục pháp luật cơ sở ở miền núi, cần có cơ chế tạo điều kiện người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số để phát huy vai trò của họ trong việc đưa pháp luật đến với người dân. Chú trọng nhiều hơn đến công tác xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp, hoà giải viên, tuyên truyền viên pháp luật, thông qua việc bồi dưỡng, nâng cao trình độ nghiệp vụ và có chính sách hỗ trợ phù hợp. Đẩy mạnh sự phối hợp tuyên truyền pháp luật để người dân tộc thiểu số nhận thức đầy đủ về vai trò sử dụng và vận dụng pháp luật trong việc ứng xử hằng ngày, và coi công tác tuyên truyền pháp luật là công việc thường xuyên, liên tục và nhiệm vụ của toàn dân.
Nguyễn Huỳnh Huyện