Nhằm phổ biến kịp thời những quy định của pháp luật liên quan đến đời sống của nhân dân, nhất là nhân dân ở vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc; tạo sự chuyển biến về nhận thức pháp luật, tôn trọng và chấp hành pháp luật của các tầng lớp nhân dân. Đồng thời, nhằm đổi mới phương thức tổ chức thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công tác PBGDPL, góp phần nâng cao ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, ngày 01/6/2009, UBND tỉnh Hậu Giang đã ban hành Quyết định số 1542/QĐ-UBND ban hành Chương trình PBGDPL trên địa bàn tỉnh Hậu Giang từ năm 2009 đến năm 2012.
Chương trình đặt ra các chỉ tiêu cụ thể như sau:
- 90% người dân trên địa bàn tỉnh được tuyên truyền pháp luật chung và các văn bản pháp luật chuyên ngành có liên quan đến từng nhóm dân cư theo các địa bàn và đối tượng khác nhau;
- 100% cán bộ công chức, viên chức được trang bị kiến thức pháp luật thuộc lĩnh vực công tác chuyên môn, nghiệp vụ của mình;
- 95% người sử dụng lao động trở lên được tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật có liên quan đến hoạt động doanh nghiệp và sử dụng lao động; trên 70% người lao động được phổ biến các quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của người lao động;
- 100% cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang nhân dân được phổ biến kiến thức pháp luật về quốc phòng, an ninh và các quy định pháp luật khác có liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ;
- Trên 95% thanh niên được tuyên truyền, PBGDPL liên quan trực tiếp đến đối tượng này;
- 100% văn bản pháp luật liên quan trực tiếp đến người Việt Nam ở nước ngoài và người nước ngoài ở Việt Nam được tuyên truyền bằng các hình thức phù hợp.
Theo Chương trình, đối tượng và nội dung cần phổ biến được quy định như sau:
* Phổ biến, giáo dục pháp luật trong cán bộ, công chức, viên chức:
Tập trung phổ biến các văn bản pháp luật về tổ chức bộ máy Nhà nước; phổ biến, quán triệt, học tập các quy định pháp luật về cán bộ, công chức; công vụ; cải cách hành chính; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; phòng, chống tham nhũng; phòng, chống bạo lực gia đình; hội nhập kinh tế quốc tế; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ quan, đơn vị, chú trọng các quy định pháp luật chuyên ngành gắn với chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ, công chức, viên chức.
* Phổ biến, giáo dục pháp luật trong nhân dân:
Tập trung phổ biến có hệ thống và đa dạng dưới nhiều hình thức những quy định pháp luật có nội dung thiết thực.
- Đối với người dân thành thị: Chú trọng PBGDPL về trật tự đô thị; đất đai; bảo vệ môi trường; an toàn giao thông; công nghiệp; xây dựng; thương mại; đầu tư; khiếu nại - tố cáo; phòng, chống ma túy; phòng, chống bạo lực gia đình; các tệ nạn xã hội...
- Đối với người dân nông thôn: Tiếp tục phổ biến sâu rộng các quy định pháp luật gắn trực tiếp với cuộc sống của nhân dân, nhất là các quy định pháp luật về đất đai; khiếu nại - tố cáo; an toàn giao thông; xây dựng; chính quyền; phòng, chống ma túy; phòng, chống các tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình; lao động; việc làm; bảo vệ môi trường; các chính sách, chế độ mà người dân được hưởng; các quy định về thực hiện quy chế dân chủ phù hợp với đặc thù địa bàn nông thôn; quy định của pháp luật về thu hồi đất; di dân; tái định cư cho các vùng triển khai dự án trọng điểm của tỉnh; trong đó chú trọng phổ biến và hướng dẫn nhân dân thực hiện các quyền, nghĩa vụ cụ thể theo trình tự, thủ tục do pháp luật quy định.
* Phổ biến, giáo dục pháp luật trong lực lượng vũ trang:
Tập trung triển khai các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực quản lý hành chính; kinh tế - xã hội liên quan đến công tác đang đảm nhiệm, đặc biệt là các văn bản chuyên ngành, phục vụ công tác chuyên môn.
- Đối với cán bộ chiến sĩ trong quân đội và quốc phòng: cần nắm vững các nội dung cơ bản và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật sửa đổi, bổ sung Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; Luật Nghĩa vụ quân sự; Pháp lệnh Dân quân tự vệ; Pháp lệnh Dự bị động viên; các văn bản liên quan đến lĩnh vực quốc phòng, an ninh; văn bản pháp luật về hình sự; dân sự; khiếu nại - tố cáo; phòng, chống ma túy; tệ nạn xã hội; giao thông, phòng cháy, chữa cháy…
- Đối với cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng Công an: cần nắm vững các quy định của pháp luật liên quan đến công tác, đặc biệt là những văn bản chuyên ngành phục vụ công tác chuyên môn như Bộ luật Hình sự; Bộ luật Tố tụng hình sự; Luật Giao thông đường bộ, đường thủy; Luật phòng, chống bạo lực gia đình; Luật Hôn nhân và gia đình; Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính; các trình tự thủ tục xử lý vi phạm hành chính; thanh tra; điều tra; khiếu nại, tố cáo; tiếp công dân; xuất nhập cảnh…
* Phổ biến, giáo dục pháp luật trong thanh thiếu niên:
Tập trung phổ biến, giáo dục những kiến thức pháp luật gắn trực tiếp với cuộc sống, học tập của thanh thiếu niên, đặc biệt là học sinh, sinh viên về các quyền cơ bản và nghĩa vụ trong phạm vi gia đình; vấn đề bảo vệ trật tự xã hội; phòng, chống các tệ nạn xã hội; an toàn giao thông… tùy từng đối tượng cần tập trung phổ biến, giáo dục những nội dung pháp luật phù hợp, đặc biệt phổ biến Luật Thanh niên.
* Phổ biến, giáo dục pháp luật trong doanh nghiệp:
Tập trung phổ biến các văn bản pháp luật về hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể; tiền lương; thời gian làm việc, thời gian nghỉ ngơi; kỷ luật lao động; trách nhiệm vật chất khi vi phạm kỷ luật lao động; an toàn vệ sinh lao động; bảo hiểm xã hội; thủ tục giải quyết tranh chấp lao động về công đoàn, đình công; các quy định trình tự, thủ tục cần thiết cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, thành lập và quản lý doanh nghiệp; giải quyết tranh chấp trong kinh doanh; phá sản doanh nghiệp; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động; pháp luật về thương mại; tài chính; ngân hàng; hợp tác đầu tư; xuất nhập khẩu; kết hợp phổ biến các chủ trương chính sách về hội nhập kinh tế quốc tế.
Tùy từng đối tượng là người sử dụng lao động, người lao động, cán bộ công đoàn của công ty, xí nghiệp, doanh nghiệp mà tập trung phổ biến các văn bản pháp luật cho phù hợp.
* Phổ biến, giáo dục pháp luật đối với người nước ngoài ở Việt Nam và ngườiViệt Nam ở nước ngoài:
Tập trung tuyên truyền phổ biến các quy định pháp luật về quốc tịch, cư trú, nhà ở, hợp tác đầu tư, thương mại, tài chính, ngân hàng, kết hợp tuyên truyền các chủ trương, đường lối, chính sách về hội nhập kinh tế quốc tế của Đảng, Nhà nước.
Để thực hiện tốt các nội dung trên, Chương trình đã đề ra các giả pháp thực hiện sau:
* Củng cố, phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật:
- Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp trong công tác PBGDPL; phát huy vai trò của Hội đồng Phối hợp công tác PBGDPL, cơ quan pháp luật và cán bộ làm công tác pháp luật các cấp.
- Củng cố, kiện toàn đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL các cấp, cán bộ pháp chế, cán bộ, công chức các cơ quan thực thi pháp luật. Định kỳ tổ chức các lớp bồi dưỡng lý luận chính trị, tập huấn kiến thức, nghiệp vụ PBGDPL, cuộc thi “Người làm công tác PBGDPL giỏi” nhằm động viên, khuyến khích, tạo điều kiện cho cán bộ, công chức thường xuyên trau dồi kiến thức pháp luật, về chuyên môn nghiệp vụ, nâng cao hiệu quả, chất lượng công việc. Phát huy vai trò của đội ngũ báo cáo viên tuyên giáo các cấp trong tuyên truyền, PBGDPL;
- Xây dựng, đào tạo, bồi dưỡng, cung cấp tài liệu pháp luật và các điều kiện hỗ trợ cần thiết khác để nâng cao chất lượng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, phóng viên, biên tập viên pháp luật trong các cơ quan báo chí, xuất bản, giáo viên dạy môn giáo dục công dân, pháp luật đủ về số lượng, có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ, năng lực chuyên môn nghiệp vụ và kinh nghiệm thực tiễn. Quan tâm đào tạo, bồi dưỡng về ngoại ngữ và tiếng dân tộc cho đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL tại những địa bàn liên quan;
- Phát huy vai trò của các luật gia, cán bộ công đoàn, cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, đội thanh niên tình nguyện, cán bộ của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội và tổ chức xã hội nghề nghiệp để thực hiện tuyên truyền, PBGDPL.
* Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả các hình thức, biện pháp PBGDPL:
- Tăng cường giới thiệu các quy định pháp luật thông qua hình thức tuyên truyền miệng:
+ Triển khai thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác PBGDPL, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức và nhân dân và Chỉ thị số 17-CT/TW ngày 15/10/2007 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền miệng trong tình hình mới.
+ Tập huấn, giới thiệu văn bản pháp luật mới và những văn bản pháp luật liên quan đến chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ và cuộc sống của nhân dân.
+ Chú trọng tổ chức tuyên truyền, phổ biến tới tận người dân.
+ Đổi mới phương pháp giới thiệu văn bản pháp luật theo hướng tăng cường trao đổi, đối thoại, thảo luận, giải đáp những yêu cầu từ phía người được tuyên truyền nhằm nâng cao tính chủ động trong việc tiếp nhận kiến thức pháp luật.
+ Tăng cường công tác kiểm tra những nội dung đã được tổ chức học tập, triển khai, quán triệt, đánh giá kết quả thực hiện và đây cũng là một trong các tiêu chí xét thi đua của từng cá nhân, đơn vị trong công tác PBGDPL.
- Nâng cao chất lượng dạy và học pháp luật trong nhà trường
+ Thực hiện nghiêm túc chương trình giáo dục pháp luật chính khoá phù hợp với từng cấp học và trình độ đào tạo;
+ Tăng cường tổ chức các hoạt động pháp luật ngoại khóa, nhất là tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật theo hình thức sân khấu hóa cho học sinh, sinh viên.
+ Tạo điều kiện cho giáo viên, học sinh, sinh viên được tham gia, tìm hiểu các hoạt động xây dựng pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật.
- Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng
+ Báo Hậu Giang tiếp tục duy trì và thực hiện tốt chuyên trang bạn đọc và pháp luật. Tăng cường các tin bài tuyên truyền biểu dương gương người tốt, việc tốt, điển hình tiên tiến trong chấp hành pháp luật; đấu tranh bài trừ mê tín, các hủ tục, bạo lực gia đình, các tệ nạn xã hội và các loại văn hóa phẩm bạo lực, đồi trụy, các hiện tượng không lành mạnh trong lối sống và sinh hoạt cộng đồng.
+ Đài Phát thanh và Truyền hình Hậu Giang, hệ thống Đài Truyền thanh cấp huyện, cấp xã tăng thời lượng phát sóng, duy trì thường xuyên các chuyên mục “Vì an ninh Tổ quốc”, “Quốc phòng toàn dân”, “Bạn cần biết”, chuyên mục hỏi đáp pháp luật, luật gia trả lời, phát hình “chuyện không của riêng ai”; nghiên cứu mở thêm các chuyên mục về an ninh học đường, trật tự an toàn xã hội, an ninh nông thôn; tăng cường giới thiệu gương tập thể, cá nhân chấp hành tốt pháp luật.
- Nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, sử dụng tài liệu từ tủ sách pháp luật xã, phường, thị trấn, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học
+ Thường xuyên rà soát, cập nhật, bổ sung sách pháp luật mới phù hợp với yêu cầu sử dụng của cán bộ, nhân dân; chú trọng bổ sung sách pháp luật phổ thông, sách hỏi - đáp pháp luật. Xây dựng phong trào đọc sách pháp luật trong nhân dân.
+ Đa dạng hoá các loại hình tủ sách pháp luật. Đẩy mạnh việc luân chuyển sách pháp luật giữa tủ sách pháp luật xã, phường, thị trấn và điểm Bưu điện văn hoá xã, kệ sách pháp luật ấp văn hoá, tủ sách pháp luật, ngăn sách pháp luật cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học. Duy trì, củng cố và phát triển tủ sách pháp luật trong các chùa Khmer.
- Phát huy vai trò hoạt động hòa giải ở cơ sở trong tuyên truyền PBGDPL
+ Tăng cường tổ chức và hoạt động của Tổ hòa giải cơ sở theo mô hình “Tổ hòa giải - tuyên truyền pháp luật” đi vào hoạt động hiệu quả cao hơn.
+ Kiện toàn, củng cố đội ngũ cán bộ làm công tác hòa giải từ tỉnh đến cơ sở.
+ Đổi mới công tác bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên cơ sở, chú trọng đến cán bộ tư pháp ở xã, phường, thị trấn, hòa giải viên là người dân tộc.
+ Định kỳ cung cấp tài liệu, tổ chức giao lưu, hội thi tạo điều kiện thuận lợi cho các hòa giải viên gặp gỡ, trao đổi và học tập kinh nghiệm.
- Tăng cường PBGDPL thông qua hoạt động của các Câu lạc bộ pháp luật; Câu lạc bộ “Tuổi trẻ phòng, chống tội phạm” và Câu lạc bộ “Nông dân với pháp luật”: Nâng cao hiệu quả hoạt động của các Câu lạc bộ. Tập trung đổi mới tổ chức tuyên truyền pháp luật tại Câu lạc bộ theo hướng sinh hoạt pháp luật theo chuyên đề, trao đổi, giải đáp những tình huống pháp luật từ thực tiễn. Tiếp tục thực hiện việc lồng ghép nội dung pháp luật vào sinh hoạt của các loại hình Câu lạc bộ khác, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ.
- Tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng, hiệu quả việc PBGDPL thông qua tài liệu, sách pháp luật;
- Tăng cường phổ biến nhanh các văn bản pháp luật mới: cập nhật kịp thời, tổ chức thông báo, quán triệt nhanh các văn bản pháp luật mới ban hành của trung ương, địa phương và theo sự chỉ đạo của cấp trên, UBND tỉnh.
- Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật;
- Tăng cường công tác tư vấn, trợ giúp pháp lý kết hợp với phổ biến pháp luật; chú trọng đến các địa bàn vùng sâu, vùng đồng bào dân tộc khmer.
- Đẩy mạnh tuyên truyền PBGDPL thông qua hoạt động thực thi pháp luật: Thực hiện lồng ghép tuyên truyền PBGDPL thông qua hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, hoạt động thực thi công vụ của cơ quan thanh tra, quản lý thị trường, kiểm lâm, thuế...
- Đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền với phương châm “tuyên truyền pháp luật hướng về cơ sở”: Tổ chức tuyên truyền PBGDPL thông qua việc xây dựng, thực hiện hương ước, quy ước của ấp, xóm, tổ dân phố; quy chế của cơ quan; điều lệ của các tổ chức chính trị xã hội, xã hội nghề nghiệp; thực hiện lồng ghép với các chương trình kinh tế - xã hội khác đang được triển khai; phát động các đợt cao điểm, tháng cao điểm thực hiện, chấp hành pháp luật. Thực hiện ký cam kết gia đình không có thành viên vi phạm pháp luật trong phong trào xây dựng gia đình văn hóa.
- Tổ chức các cuộc điều tra thăm dò dư luận trong nhân dân dưới nhiều hình thức để thu thập thông tin phản hồi của người dân về nhu cầu thông tin tìm hiểu pháp luật để có nội dung, hình thức, biện pháp PBGDPL phù hợp với yêu cầu của thực tiễn.
* Hoàn thiện thể chế về công tác PBGDPL:
- Ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo trong công tác PBGDPL.
- Rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về quản lý, sử dụng kinh phí bảo đảm kịp thời, đầy đủ cho công tác PBGDPL. Nghiên cứu, xây dựng chế độ hỗ trợ cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật;
* Đầu tư kinh phí, cơ sở vật chất cho công tác PBGDPL:
UBND các cấp, các Sở, Ban ngành, đoàn thể cần bố trí một khoản kinh phí thích hợp cho công tác PBGDPL; trang bị, bổ sung sách mới cho các Tủ sách pháp luật, Kệ sách pháp luật; cho công tác triển khai các văn bản pháp luật, in ấn tài liệu…
* Thực hiện các Đề án của Chương trình:
Triển khai thực hiện các Đề án của Chương trình gắn với việc tiếp tục thực hiện 04 Đề án thuộc Chương trình hành động quốc gia PBGDPL và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến 2010 (ban hành kèm theo Quyết định số 212/2004/QĐ-TTg ngày 16/12/2004 của Thủ tướng Chính phủ - gọi tắt là Chương trình 212) và lồng ghép với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội khác của tỉnh; góp phần giữ vững an ninh, trật tự an toàn xã hội ở các địa bàn dân cư.
Thời gian và tiến độ thực hiện:
- Qúy 2, 3 năm 2009: các Sở, Ban, ngành, đoàn thể, doanh nghiệp, lực lượng vũ trang, UBND cấp huyện, UBND cấp xã xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện Chương trình.
- Từ quý 4 năm 2009 đến 2010 triển khai thực hiện các nội dung trọng tâm của Chương trình, tổ chức sơ kết đánh giá việc thực hiện trước 30 tháng 10 năm 2010; đề ra giải pháp tiếp tục thực hiện giai đoạn 2.
- Từ đầu năm 2011 tiếp tục triển khai giai đoạn 2 và tổng kết chương trình vào cuối năm 2012.
Phòng Văn bản - Tuyên truyền, STP Hậu Giang