Sau một năm triển khai thực hiện Quyết định số 03/2008/QĐ-BTP của Bộ Tư pháp quy định điều lệ mẫu về tổ chức và hoạt động của Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh Điện Biên đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận được biểu hiện cụ thể như sau:
Tại các xã, phường, thị trấn chưa thành lập câu lạc bộ Trung tâm đã tổ chức rà soát, khảo sat và hướng dẫn, tổ chức thành lập các câu lạc bộ theo đúng tinh thần Quyết định 03/2008/QĐ-BTP. Đối với các xã đã thành lập Câu lạc bộ thì Trung tâm hướng dẫn, sửa đổi quyết định thành lập câu lạc bộ và xây dựng Điều lệ theo điều lệ mẫu. Tính đến hết ngày 30 tháng 3 năm 2009 đã có tổng số 87 Câu lạc bộ được thành lập, trong đó có 10 Câu lạc bộ được thành lập theo các nguồn dự án; 14 Câu lạc bộ được thành lập theo chương trình quốc gia giảm nghèo; 63 Câu lạc bộ được thành lập theo chương trình 135 giai đoạn II. Hiện nay vẫn còn 19 xã trong toàn tỉnh chưa thành lập được các Câu lạc bộ, tại các địa phương này Trung tâm vẫn đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các Phòng Tư pháp để chỉ đạo việc thành lập các Câu lạc bộ. Về cơ cấu tổ chức của các Câu lạc bộ Trợ giúp đều thành lập Ban Chủ nhiệm điều hành có từ 5 đến 7 thành viên; trong đó Chủ nhiệm là Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch UBND xã, phường, thị trấn; Phó Chủ nhiệm là cán bộ tư pháp - hộ tịch chuyên trách, và các thành viên còn lại trong Ban Chủ nhiệm là trưởng, phó các Ban, ngành, đoàn thể của địa phương. Quá trình hoạt động các Ban chủ nhiệm luôn thường xuyên giữ mối liên hệ với Trung tâm Trợ giúp thông qua các báo cáo, các đợt tổ chức sinh hoạt của các Câu lạc bộ, các đợt trợ giúp lưu động và giải quyết các vụ việc phức tạp khác liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật, nhiều cấp, ngành. Đối tượng và thành phần tham gia sinh hoạt Câu lạc bộ là mọi công dân đang sinh sống, lao động và học tập tại địa phương có nhu cầu được Trợ giúp pháp lý, hoặc đang có những vướng mắc về pháp luật cần được giải đáp. Các buổi sinh hoạt Câu lạc bộ thường được tổ chức định kỳ một lần/tháng vào các buổi tối tại nhà văn hóa cộng đồng, hoặc tại nhà các trưởng thông, trưởng bản hoặc tại nhà trường. Trong các buổi sinh hoạt đó có lồng ghép với các hình thức sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của các tổ chức đoàn thể xã hội, các cuộc họp khác của thôn bản.
Trong năm 2008 vừa qua, 87 Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý trên đã tổ chức 1044 buổi sinh hoạt, thu hút được hàng vạn lượt người tham dự, đã tư vấn, hòa giải hàng ngàn vụ việc. Điển hình có Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý của xã Sam Mứn đã tổ chức sinh hoạt được 15 buổi sinh hoạt/năm với 652 lượt người tham dự, đã tư vấn, giải đáp pháp luật và hòa giải được 126 vụ việc. Đây là những kết quả rất đáng khích lệ và biểu dương, chứng tỏ các Câu lạc bộ đang dần từng bước được ổn định và đi vào hoạt động có hiệu quả và là một địa chỉ dễ nhớ, gần gũi đối với người dân để cùng chia sẻ những vướng mắc về pháp luật, là cầu nối thuận lợi giữa Trung tâm Trợ giúp pháp lý tỉnh với đồng bào các dân tộc của tỉnh.
Có thể nói bên cạnh những kết quả đạt được trên, sau một năm thực hiện Điều lệ mẫu về tổ chức và hoạt động của câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh vẫn còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc như:
Về điều kiện, vị trí địa lý đặc thù của tỉnh Điện Biên là một tỉnh miền núi, biên giới đa phần là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, trình độ dân trí thấp, còn tồn tại nhiều phong tục tập quán, hủ tục lạc hậu. Lực lượng của Trung tâm TGPL còn mỏng do đó việc trực tiếp tham gia sinh hoạt cùng với các câu lạc bộ không được thường xuyên mà chủ yếu thông qua các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo. Việc cử các cộng tác viên cùng tham dự cũng còn gặp nhiều khó khăn về thời gian, kinh phí. Ban chủ nhiệm câu lạc bộ chủ yếu là những cán bộ kiêm nhiệm do đó thời gian dành cho Câu lạc bộ còn nhiều hạn chế.
Chuyên môn và kinh phí đảm bảo cho việc duy trì hoạt động của các Câu lạc bộ còn nhiều khó khăn, đặc biệt là trong giai đoạn đầu khi các câu lạc bộ mới được thành lập. Từ thực trạng trên đây để khắc phục phần nào những khó khăn, bất cập, duy trì sự tồn tại và phát triển bền vững của các Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý thì Cục Trợ giúp pháp lý Bộ Tư pháp cần biên soạn tài liệu dành riêng cho Ban Chủ nhiệm Câu lạc bộ, mở các lớp bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ này. Tăng cường các hình thức truyền thông như biên soạn tờ rơi, tờ gấp, mở các chuyên trang, chuyên mục trên các phương tiện thông tin đại chúng. Cần rút kinh nghiệm sau các đợt sơ kết, tổng kết nhằm xây dựng những chuyên đề chuyên sâu về Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý nhằm đưa ra mô hình tổ chức và hoạt động phù hợp và có hiệu quả nhất.
Phòng Tuyên truyền – Sở Tư pháp Điện Biên