Thực hiện Nghị quyết số 36/2007/NQ-HĐND về Chương trình hoạt động giám sát của HĐND tỉnh, Ban Pháp chế HĐND tỉnh thành lập Đoàn giám sát công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật. Theo đó, Đoàn giam sát đã có các buổi làm việc tại Sở Tư pháp, Phòng Tư pháp các huyện Phù Mỹ, Hoài Ân, Tây Sơn và UBND xã Mỹ Hòa (huyện Phù Mỹ) về kết quả công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật từ năm 2007 đến nay.
Công tác chỉ đạo, lãnh đạo: Sở Tư pháp - Cơ quan Thường trực của Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh đã tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo, lãnh đạo thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh. Công tác chỉ đạo, lãnh đạo được thực hiện thường xuyên, bám sát các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của đảng và cơ quan Nhà nước cấp trên, nhất là Chỉ thị 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Nghị quyết 61/2007/NQ-CP ngày 07/12/2007 của Chính phủ về tiếp tục thực hiện Chỉ thị 32-CT-TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng; Quyết định 13/2003/QĐ-TTg ngày 17/01/2003 của Thủ tướng Chính phủ; Quyết định 212/2004/QĐ-TTg ngày 16/12/2004 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2010. Tham mưu và đề xuất UBND tỉnh ban hành kịp thời Kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh tạo cơ sở cho các sở, ban, ngành, đoàn thể tỉnh, Hội đồng PHCTPBGDPL huyện, thành phố, xã, phường, thị trấn ban hành Kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật ở cơ quan, tổ chức, địa phương mình; thành lập Ban chỉ đạo triển khai thực hiện Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh từ nay đến năm 2010. Ngoài ra, trong năm 2007 Sở Tư pháp đã hướng dẫn Hội đồng phối hợp cấp huyện, xã, các sở, ngành và tham mưu UBND tỉnh báo cáo tổng kết 5 năm thực hiện Quyết định 13/2003/QĐ-TTg ngày 17/01/2003 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phổ biến giáo dục pháp luật từ năm 2003-2007 trên địa bàn tỉnh nhằm thực hiện tốt công tác tuyên truyền PBGDPL trong thời gian đến.
Công tác kiện toàn tổ chức Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật và đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật: Để đảm bảo công tác phổ biến giáo dục pháp luật có sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các cấp, các ngành, trong năm 2007 Hội đồng Phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật và đội ngũ cán bộ làm công tác phổ biến giáo dục pháp luật đã được quan tâm kiện toàn, củng cố. Đến nay hầu hết Hội đồng PHCT PBGDPL ba cấp đã được kiện toàn, với đầy đủ thành viên theo yêu cầu, đã ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Hội đồng. Đội ngũ báo cáo viên các cấp và tuyên truyền viên, hoà giải viên ở cơ sở thường xuyên được tập huấn kiến thức pháp luật và nghiệp vụ phổ biến, giáo dsục pháp luật, ngày càng phát huy tốt vai trò của mình trong công tác. Đến nay, đã có 231 báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh và huyện, tất cả đều có trình độ đại học với đa số là đại học luật; 1.871 tuyên truyền viên pháp luật; 1.184 tổ hòa giải với 6.617 hoà giải viên, ngoài ra một số huyện, thành phố còn có đội ngũ báo cáo viên tư tưởng văn hóa, đội ngũ cộng tác viên trợ giúp pháp lý ở cơ sở.
Nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật: Hội đồng phối hợp các cấp, sở, ban, ngành đã tổ chức được nhiều cuộc vận động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật đến cán bộ và các tầng lớp nhân dân ở địa phương. Nhiều nội dung văn bản pháp luật mới ban hành liên quan trực tiếp đến sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh và đời sống hàng ngày của nhân dân được phổ biến như: Luật Cư trú; Luật Bình đẳng giới; Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Công chứng; Luật Bảo hiểm xã hội; Luật Luật sư; Luật Đê điều; Luật Quản lý thuế, Luật Dạy nghề; Nghị định 79/2007/NĐ-CP ngày 18/5/2007 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký; Nghị quyết 32/2007/NQ-CP ngày 29/6/2007 của Chính phủ về một số giải pháp cấp bách nhằm kiềm chế tai nạn giao thông, ùn tắc giao thông và các nội dung về pháp luật dân sự, hình sự, hôn nhân - gia đình, đất đai, lao động, khiếu nại - tố cáo; phòng, chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí…Một số địa phương, sở, ngành của tỉnh đã căn cứ đặc điểm cụ thể của địa phương, ngành mình và nhu cầu tìm hiểu pháp luật của cán bộ, nhân dân để tổ chức triển khai các văn bản luật phù hợp. Ngoài ra những nơi thường xảy ra điểm nóng về khiếu nại, tố cáo cũng được các cấp, các ngành địa phương quan tâm tuyên truyền Luật Khiếu nại, tố cáo.
Hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật: Các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật đã được Hội đồng phối hợp các cấp và các sở, ban, ngành triển khai phong phú, đa dạng và có đổi mới. Ngoài các hình thức phổ biến, giáo dục truyền thống, nhiều địa phương đã phát huy hiệu quả của mạng lưới truyền thanh, truyền hình; tổ chức các Hội thi, cuộc thi tìm hiểu pháp luật thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia; công tác hòa giải ở cơ sở; công tác giáo dục chính trị tư tưởng; tuyên truyền phổ biến, giáo dục thông qua quy ước, hương ước làng văn hóa…Hình thức tuyên truyền miệng qua thực tế cũng có nhiều sự vận dụng linh hoạt, sáng tạo đem lại hiệu quả thiết thực như tổ chức tuyên truyền lồng ghép trong hội nghị của các đoàn thể, các cuộc họp tổ nhân dân, câu lạc bộ, tiếp dân nhằm thu hút được nhiều người tham gia…Bên cạnh đó, ngành tư pháp từ tỉnh đến cơ sở cũng chú trọng tăng cường hiệu quả hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật qua công tác trợ giúp pháp lý, tư vấn pháp luật, đã tổ chức nhiều buổi trợ giúp pháp lý lưu động đến nhiều xã thuộc vùng sâu, vùng xa của tỉnh để tư vấn, tuyên truyền pháp luật cho nhân dân; duy trì phát hành các Bản tin Tư pháp của tỉnh và biên soạn, phát hành kịp thời các tài liệu pháp luật phục vụ nhu cầu tìm hiểu pháp luật của nhân dân trong tỉnh.
Kết quả triển khai thực hiện Đề án 4: Sau khi ban hành Quyết định số 120/QĐ-UBND ngày 08/11/2005 về Kế hoạch tổ chức thực hiện Chương trình hành động PBGDPL và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh từ năm 2005 đến năm 2010 và Quyết định 2230/QĐ-CT.UBND ngày 02/10/2007 về ban hành Kế hoạch thực hiện đề án 4 về “Phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ nhân dân ở xã, phường, thị trấn”, Sở Tư pháp cơ quan chủ trì thực hiện đề án đã tổ chức quán triệt, phổ biến rộng rãi nội dung Quyết định 212/2004/QĐ-TTg ngày 16/12/2004 của Thủ tướng Chính phủ và nội dung đề án nhằm nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, cơ quan và cán bộ tư pháp; triển khai thực hiện điểm đề án tại xã Phước An thuộc huyện Tuy Phước và Phường Lý Thường Kiệt, TP. Quy Nhơn. Kết quả đã tổ chức tập huấn bồi dưỡng kiến thức pháp luật và kỹ năng phổ biến giáo dục pháp luật tại 2 điểm trên và huyện Hoài Nhơn. Bên cạnh đó, UBND xã Phước An và UBND phường Lý Thường Kiệt cũng đã tổ chức được các lớp tập huấn cho lãnh đạo Đảng ủy, lãnh đạo UBND và các ban, đoàn thể xã, phường; biên soạn nhiều tài liệu PBGDPL và các câu hỏi - đáp pháp luật phục vụ nhu cầu hiểu biết pháp luật của cán bộ và tuyên tuyền rộng rãi trong nhân dân.
Đồng thời, qua khảo sát tại huyện Tây Sơn, thì trong quý I/2008, Phòng Tư pháp huyện cũng đã tham mưu cho UBND huyện ban hành kế hoạch thực hiện Đề án 4 trên địa bàn huyện góp phần đẩy mạnh công tác tuyên truyền PBGDPL ở địa phương.
Công tác kiểm tra: Hoạt động kiểm tra và tự kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã được Hội đồng phối hợp các cấp chú ý thực hiện. Trong năm 2007 và 4 tháng đầu năm 2008, Thường trực Hội đồng PHPBGDPL tỉnh đã tổ chức kiểm tra tại 5 huyện; 6 xã, thị trấn trong tỉnh và Ban Quản lý các Khu Công nghiệp tỉnh. Thường trực Hội đồng phối hợp cấp huyện cũng tiến hành hoạt động kiểm tra tại một số xã, thị trấn. Trên cơ sở kiểm tra, đánh giá được tình hình công tác phổ biến giáo dục tại một số địa phương để có sự đôn đốc, hỗ trợ kịp thời về chuyên môn, nghiệp vụ giúp hoạt động phổ biến giáo dục pháp luật diễn ra có hiệu quả hơn.
Đánh giá chung : Nhìn chung công tác phổ biến giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh được Sở Tư pháp tham mưu cho UBND tỉnh củng cố, kiện toàn cơ bản về tổ chức và đội ngũ làm công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật từ tỉnh đến cơ sở; đã làm tốt tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trên một số lĩnh vực, nhất là công tác hòa giải ở cơ sở, hạn chế được tình trạng đơn thư khiếu nại vượt cấp; nội dung tuyên truyền phong phú, thiết thực, hình thức tổ chức đa dạng, có đổi mới…góp phần nâng cao nhận thức, hiểu biết của nhân dân về các quy định của pháp luật.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được công tác phổ biến giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh qua giám sát của Đoàn giám sát Ban Pháp chế HĐND tỉnh nhận thấy vẫn còn những tồn tại, hạn chế đó là :
- Nhận thức, quán triệt và thực hiện Chỉ thị 32-CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ và nhân dân của một số cấp ủy, chính quyền, đoàn thể trong chỉ đạo thực hiện chưa cao và thường xuyên.
- Việc triển khai Kế hoạch công tác tuyên truyền PBGDPL tại một số xã còn chậm, có nơi còn chưa ban hành kế hoạch triển khai công tác PBGDPL năm 2008.
- Hiệu quả tủ sách pháp luật của cơ sở chưa được phát huy: Đối tượng đến nghiên cứu sách chưa nhiều, việc bố trí phòng đọc, nghiên cứu sách còn hạn chế; chưa thường xuyên rà soát các văn bản đã hết hiệu lực thi hành và cập nhật các văn bản mới.
- Sự phối hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể là thành viên Hội đồng và một số địa phương, đơn vị trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật còn chưa thường xuyên và chặt chẽ, một số thành viên còn chưa thể hiện hết vai trò trách nhiệm của mình.
- Đội ngũ báo cáo viên cấp huyện, tuyên truyền viên pháp luật ở cơ sở kiến thức pháp luật, kỹ năng tuyên truyền còn hạn chế nên chất lượng và hiệu quả của các buổi tuyên tuyền chưa cao.
- Kinh phí dành cho hoạt động phổ biến giáo dục pháp luật còn rất hạn chế so với yêu cầu, nhiệm vụ thực tiễn đề ra, nhất là cấp cơ sở vẫn còn gặp nhiều khó khăn do kinh phí hoạt động chưa đưa vào cân đối ngân sách chi hàng năm; chế độ thù lao cho tuyên truyền viên, hòa giải viên chưa được thực hiện theo Thông tư số 63/2005/TT-BTC ngày 05/8/2005 của Bộ Tài chính.
Nhằm nâng cao chất lượng công tác PBGDPL trong thời gian đến, Đoàn giám sát kiến nghị Sở Tư pháp và các cơ quan tham mưu cho UBND tỉnh thực hiện một số giải pháp sau :
- Tiếp tục quán triệt và thực hiện Nghị quyết 61/2007/NQ-CP ngày 07/12/2007 của Chính phủ về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị 32-CT/TW của Ban bí thư trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ và nhân dân.
- Cán bộ tư pháp xã, phường, thị trấn tích cực tham mưu giúp Hội đồng PHCTPBGDPL cấp mình xây dựng kế hoạch tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hàng năm, hàng quý phù hợp với từng thời gian.
- Thực hiện tốt cơ chế phối hợp giữa các cấp, các ngành, tổ chức đoàn thể và thành viên Hội đồng phối hợp các cấp trong công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật.
- Tăng cường hướng dẫn, tập huấn và bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, hòa giải viên và cán bộ chuyên môn ở cơ sở, củng cố tổ chức hòa giải ở cơ sở. Quan tâm thực hiện đầy đủ chế độ cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nhất là lực lượng tuyên truyền viên, hòa giải viên cơ sở.
- Tiếp tục đổi mới và nhân rộng các hình thức tuyên truyền có hiệu quả, gắn công tác tuyên truyền với việc nêu những gương tốt, việt tốt trong chấp hành pháp luật, đồng thời phê phán những cá nhân, gia đình không chấp hành pháp luật, vi phạm pháp luật nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong cán bộ, nhân dân.
- Xây dựng các nội dung tuyên truyền phù hợp tình hình thực tế của địa phương và đối tượng tuyên truyền.
- Quan tâm củng cố tủ sách pháp luật, tạo điều kiện cho nhân dân đến liên hệ và tìm hiểu pháp luật thông qua tủ sách pháp luật.
- Tiếp tục tập trung chỉ đạo triển khai thực hiện tốt 4 đề án của Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh, nhất là đề án 4 về phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn.
- Đề nghị Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh đề nghị Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành Nghị quyết chuyên đề về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Huỳnh Huyện