Vấn đề tăng thêm nhân lực cho ngành tư pháp vẫn không hề là chuyện đơn giản, nhất là ở các địa phương hiện nay. Dù là một tỉnh vùng núi cao phía Bắc, địa hình trắc trở nhưng Sơn La lại là một trong số ít tỉnh trên cả nước bố trí được 2 cán bộ tư pháp – hộ tịch ở 100% xã , phường. Từ phát hiện thú vị này, PV Báo Pháp luật Việt Nam đã có câu chuyện trao đổi với người đứng đầu ngành Tư pháp tỉnh Sơn La ông Thào Sĩ Di về hoạt động này, cùng những trăn trở của nó, nhất là khi năm 2009 tiếp tục được coi là năm của công tác tổ chức, cán bộ của ngành Tư pháp cả nước.
- Hiện nay, khối lượng công việc tư pháp ở các xã, phường, thị trấn là rất lớn, thế nhưng vì nhiều lý do khách quan và chủ quan nên vẫn chỉ có duy nhất một cán bộ tư pháp – hộ tịch gánh vác tất cả. Đây không chỉ là sự quá tải, bức xúc đối với bản thân mỗi cán bộ tư pháp – hộ tịch, nỗi lo của ngành Tư pháp, mà còn là sự thiệt thòi cho người dân. Kiến nghị tăng thêm biên chế cho cán bộ tư pháp – hộ tịch xã phường đã rất nhiều lần được đề cập ở các cấp, các cuộc họp. Thế nhưng, giải pháp thì không thể có ngay trong một sớm một chiều. Được biết, Sơn La là một trong số ít tỉnh trên cả nước mà 100% xã , phường đều có 2 cán bộ tư pháp – hộ tịch. “Bí quyết” gì vậy, thưa ông?
- Ông Thào Sĩ Di: Tỉnh Sơn La của chúng tôi có diện tích khá rộng. Tuy về góc độ hành chính thì chỉ có 1 thành phố, 10 huyện và 206 xã, phường nhưng một huyện của Sơn La cũng có diện tích xấp xỉ một tỉnh ở đồng bằng, chưa kể đến địa hình trắc trở, dân cư không tập trung. Vì thế, nên nếu chỉ căn cứ vào mật độ dân số để bố trí 01 cán bộ tư pháp – hộ tịch/xã thì không hề hợp lý chút nào. Từ nhận định trên, ngành Tư pháp ở Sơn La đã quyết định xây dựng đề xuất tăng quân số cán bộ tư pháp – hộ tịch cấp xã từ 1 lên thành 2 người/xã và trình UBND tỉnh. Năm 2005, UBND tỉnh đã đồng ý với đề xuất này và cũng kể từ đó 1 xã, phường ở Sơn La có 2 cán bộ tư pháp – hộ tịch.
Tuy nhiên, bước đầu theo điều kiện của lãnh đạo tỉnh đưa ra, 1 trong 2 cán bộ tư pháp – hộ tịch phải kiêm luôn cả chức danh Phó trưởng Công an xã. Sau một thời gian thực hiện, thấy rằng công việc tư pháp ở địa phương không hề đơn giản và nhẹ nhàng chút nào, lại trực tiếp liên quan đến đời sống thường nhật và quyền lợi của người dân, nên việc kiêm nhiệm kia đã được bãi bỏ. Từ đầu năm 2007 đến nay, 412 cán bộ tư pháp – hộ tịch của 206 xã, phường đã thực sự được toàn tâm, toàn ý với công việc của mình. Cũng xin nói thêm, sở dĩ Sơn La có một lực lượng cán bộ tư pháp khá “dồi dào ” như vậy là vì chúng tôi đã giữ lại các Phòng Tư pháp với đầy đủ nhân lực thay vì giải tán nhập vào đơn vị khác như chủ trương đã từng có trước đây.
-Tư pháp là một ngành tương đối khó, đòi hỏi cán bộ phải có trình độ hiểu biết về pháp luật, Nhà nước nhất định, thậm chí chuyên sâu. Và, cũng vì những kiến thức này, mà rất nhiều cán bộ tư pháp xã, phường đã được chính quyền “để mắt” tới khi xây dựng cơ cấu chính quyền. Mặt khác, công tác tư pháp cũng khá vất vả, chế độ đãi ngộ lại không cao, cũng khiến cho sự “chảy máu” cán bộ là không thể tránh. Tư pháp Sơn La có cách gì để “bảo toàn” cán bộ của mình, thưa ông?
- Ông Thào Sĩ Di: Về chất lượng cán bộ tư pháp cũng phải nói thật rằng Sơn La là tỉnh “đi sau”. Hiện nay, có khoảng 45% cán bộ tư pháp ở Sơn La chưa được qua đào tạo chuyên môn về luật. Vì nhiều điều kiện khó khăn, nên phải đến năm 2006, chúng tôi mới bắt tay vào thực hiện việc đào tạo, nâng cao chất lượng cán bộ tư pháp. Khoá 1 đã kết thúc với 150 học viên được trang bị kiến thức sơ, trung cấp pháp lý. Hiện nay, chúng tôi cũng đang có 2 lớp trung cấp pháp lý đào tạo cán bộ đang làm việc và cán bộ nguồn.
Nhưng, theo tôi điều đáng “khoe” nhất ở đây là tư pháp Sơn La áp dụng mô hình đào tạo có địa chỉ. Tức là, địa phương muốn cải thiện chất lượng cán bộ tư pháp của mình thì chỉ cần gửi danh sách và người cho ngành Tư pháp. Nhưng, sau đó UBND phải có trách nhiệm phân công công tác đúng vị trí cho những người này. Tin vui là 95% số học viên khoá I đã được phân công công tác đúng chuyên môn. Tuy nhiên, như nhiều tỉnh khác, Sơn La cũng không thể tránh được tình trạng “thất thoát” cán bộ tư pháp. Để giải quyết vấn đề này, lãnh đạo ngành Tư pháp Sơn La đã nhiều lần làm việc trực tiếp với chính quyền địa phương để tìm ra giải pháp giữ cán bộ. Vấn đề này đã đặc biệt được quan tâm hơn từ năm 2005 khi có chủ trương cải cách tư pháp theo Nghị quyết 08.
Nhân đây, chúng tôi cũng kiến nghị Bộ Tư pháp với vai trò là cơ quan quản lý Nhà nước cao nhất của ngành, cần nhanh chóng đưa ra biện pháp giúp cán bộ tư pháp nói chung và cán bộ địa phương, tư pháp – hộ tịch xã phường nói riêng có điều kiện ổn định với công việc, vì điều này sẽ trực tiếp có ảnh hưởng tốt tới bề dày hoạt động ngành, cũng như quyền lợi người dân. Tuy nhiên, chúng tôi cũng hiểu, giải quyết được vấn đề này không hề đơn giản vì nó liên quan chằng chéo tới nhiều ngành, địa phương, biên chế, nhân lực, tiền lương, chế độ đãi ngộ...
-Thẩm định văn bản là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cơ quan tư pháp. Ở địa phương, nhiệm vụ này lại càng nặng nề hơn vì những hạn chế có từ điều kiện làm việc, ý thức của cơ quan soạn thảo, ban hành, và cả đội ngũ cán bộ thẩm định. Như ông đã biết, rất nhiều địa phương đang tha thiết kiến nghị ngành Tư pháp phải trao danh phận cho cán bộ thẩm định để họ yên tâm, đủ bản lĩnh làm việc, không bị xao nhãng bởi những lời mời hấp dẫn từ nơi khác. Quan tâm đến công tác cán bộ, hẳn ông cũng thấy kiến nghị này là hợp lý?
- Ông Thào Sĩ Di: Đúng như chị nói, công tác thẩm định văn bản quy phạm pháp luật luôn đòi hỏi người cán bộ tư pháp phải có đủ cả hai tố chất năng lực và bản lĩnh. Đối với Sơn La, cán bộ tư pháp cấp huyện còn khá nhiều bất cập khi thực hiện nhiệm vụ này vì sự thiếu ổn định của hai tố chất trên. Còn cán bộ pháp chế tại các cơ quan chuyên môn, chính quyền cũng chỉ mới đáp ứng được có 1/3 yêu cầu về số lượng, chất lượng.
Khó khăn số một hiện nay của chúng tôi là nguồn cán bộ. Sinh viên được đào tạo chính quy tại các trường đại học chuyên ngành luật không mấy khi chịu đến Sơn La công tác, ngay cả sinh viên Sơn La cũng ít người quay về phục vụ quê hương. Vì thế, nên sự chắp vá trong đội ngũ cán bộ là tình trạng phổ biến, chứ không riêng gì tư pháp. Chúng tôi đang rất trăn trở tìm cách giải quyết vấn đề này. Nhưng, chỉ riêng ngành Tư pháp không thôi thì cũng khó làm tốt được, mà phải có sự ủng hộ, hỗ trợ từ phía chính quyền tỉnh, cấp uỷ và nhất là chủ tịch, bí thư các huyện. Sự hỗ trợ, ủng hộ này thể hiện qua nhiều phương diện như chính sách thu hút nhân lực, chế độ đãi ngộ cải thiện điều kiện làm việc, giảm áp lực công việc... Nói cách khác, đó cũng là một cách “tạo danh phận” cho cán bộ để họ yên tâm làm việc.
- Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này. Mong rằng công tác cán bộ của ngành Tư pháp Sơn La sẽ có nhiều biến chuyển tích cực trong thời gian tới.
Xuân Hoa
| Năm 2009, Bộ Tư pháp chú trọng hỗ trợ địa phương chuẩn hoá đội ngũ tư pháp Nhằm thực hiện nhiệm vụ tiếp tục kiện toàn công tác tổ chức tổ chức cán bộ của ngành, xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp trong sạch, vững mạnh, chuyển biến mạnh về chất lượng đào tạo cán bộ pháp luật, tạo nguồn cho các cơ quan tư pháp, trong năm 2009 Bộ Tư pháp đã vạch ra hàng loạt các giải pháp thực hiện. Một trong các giải pháp đó là Bộ sẽ tiếp tục hỗ trợ các địa phương trong công tác chuẩn hoá đội ngũ công chức tư pháp, tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho tư pháp cấp huyện, xã. Đặc biệt, việc điều động, luân chuyển cán bộ từ trung ương về địa phương, luân chuyển cán bộ trẻ đi địa phương để nâng cao hiểu biết thực tế về tư pháp địa phương cũng được song song thực hiện. |