Ngày 1/8/2006 Chính phủ ban hành Nghị định 74 về tổ chức hoạt động Thanh tra tư pháp. Đến nay sau hơn 2 năm có hiệu lực, 100% các tỉnh đã thành lập Thanh tra thuộc Sở Tư pháp. Đó là tín hiệu rất đáng mừng tuy nhiên, biên chế cho các tổ chức này vẫn chưa đáp ứng yêu cầu, do đó nhiều nơi thanh tra hoạt động cầm chừng và chưa thực sự phát huy hiệu quả.
Mỗi Sở Tư pháp đã có 2 biên chế
Nếu như trước thời điểm Luật Thanh tra và Nghị định 74/CP có hiệu lực, tổ chức thanh tra tại Sở Tư pháp mới chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Cán bộ thanh tra phần lớn kiêm nhiệm (có nơi kiêm làm công tác văn phòng, nơi kiêm làm tổ chức hoặc các công việc chuyên môn khác). Tuy nhiên, tính đến hết năm 2008, đã có 63/63 tổ chức Thanh tra được thành lập với số biên chế là 115 người, trung bình mỗi Sở Tư pháp đã có 2 biên chế (cao nhất hiện nay là Thanh tra Sở Tư pháp Hà Nội với 5 biên chế). Nhưng, vẫn có đến 18 Sở mới chỉ có 1 biên chế, 5 Sở chưa có biên chế chính thức mà chỉ có cán bộ kiêm nhiệm làm công tác thanh tra.
Theo đánh giá của Thanh tra Bộ Tư pháp, năm 2008 Thanh tra các Sở hoạt động khá đồng đều. Nhiều Thanh tra đã tổ chức thực hiện các cuộc thanh tra, kiểm tra chuyên ngành, tập trung vào một số lĩnh vực quản lý của ngành như: hộ tịch, thi hành án dân sự, trợ giúp pháp lý, công chứng, luật sư, bán đấu giá tài sản…Qua các cuộc kiểm tra đã kịp thời phát hiện những tồn tại của công tác tư pháp, đặc biệt là cấp xã, phường để đề xuất chấn chỉnh. Điển hình là Thanh tra Sở Tư pháp Tiền Giang đã thanh tra việc quyết toán kinh phí hoà giải thành đối với Ban Tư pháp Thị trấn Cái Bè, qua thanh tra kiến nghị thu hồi hơn 1 triệu đồng; ban hành 2 quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình trên 1 triệu đồng; Thanh tra TP. Cần Thơ tiến hành 3 cuộc kiểm tra đối với 16 xã, phường, thị trấn và 6 cơ quan thi hành án quận, huyện, quyết định xử phạt 5 trường hợp đăng ký khai sinh quá hạn có yếu tố nước ngoài và tham mưu TANDTP. Huỷ 2 trường hợp kết hôn trái pháp luật. Thanh tra tỉnh Ninh Bình cũng đã tiến hành 4 cuộc thanh tra hành chính, qua thanh tra chấn chỉnh cơ chế quản lý cũng như hoạt động thu chi tài chính ở một số đơn vị với số tiền hàng chục triệu đồng…
Nghị định 76/CP: Bước đầu đi vào cuộc sống.
Cùng với việc ban hành Nghị định 74, Nghị định 76/CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tư pháp có hiệu lực cùng thời điểm đã bổ sung cho Thanh tra tư pháp nhiều nhiệm vụ mới. Nếu như năm 2007, chưa có trường hợp nào bị xử lý theo Nghị định 76/CP vì các cơ quan thanh tra phần lớn chưa hình thành về tổ chức, chưa có thanh tra viên (hoặc có thì cũng không thể xử phạt nổi bởi các hành vi vi phạm diễn ra ở cơ sở mà không có con người thì không thể đến tận nơi để “bắt quả tang”). Cho đến năm 2008, mặc dù chưa nhiều nhưng Thanh tra một số Sở Tư pháp đã bắt đầu xử phạt vi phạm (Bến Tre xử lý 10 trường hợp, Cần Thơ 5, Tiền Giang 2…). Con số này là quá ít so với những vi phạm trên thực tế nhưng điều đó chứng tỏ Nghị định 76/CP bước đầu đã đi vào cuộc sống, sau khi các tổ chức thanh tra được kiện toàn theo Nghị định 74/CP.
Theo ông Hoàng Quốc Hùng, Phó Chánh thanh tra Bộ Tư pháp thì hiện nay việc xử phạt còn ít do số lượng biên chế cho thanh tra Sở Tư pháp còn đang thiếu nhiều (có những đơn vị thanh tra Sở chưa có thanh tra viên). Không có thanh tra viên khiến việc xử lý các vi phạm hành chính theo Nghị định 76/CP là không thực hiện được. Ngoài ra, việc thành lập các Đoàn thanh tra cũng rất khó khăn. Phần lớn Thanh tra các Sở Tư pháp chỉ tiến hành các cuộc kiểm tra, thanh tra trên cơ sở kết hợp với các đơn vị chức năng của Sở. Bên cạnh việc thực hiện Nghị định 76/CP về xử phạt vi phạm hành chính thì Thanh tra Sở Tư pháp còn phải thực hiện nhiều nhiệm vụ khác như thanh tra theo kế hoạch, tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, góp ý xây dựng văn bản pháp luật…Với biên chế trung bình 2 cán bộ/1 đơn vị như hiện nay là chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.
Ngoài vấn đề về số lượng, trình độ của công chức làm công tác thanh tra hiện cũng chưa đồng đều. Nhiều nơi cán bộ thanh tra còn non kém về nghiệp vụ chuyên môn, kể cả chuyên môn trong các lĩnh vực quản lý ngành và các lĩnh vực khác như về xây dựng, tài chính…Để khắc phục ngành Tư pháp cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên hơn cho các cán bộ làm công tác thanh tra.Phải tạo cho thanh tra Tư pháp một thế đứng độc lập, vững vàng cả về chuyên môn nghiệp vụ cũng như tinh thần trách nhiệm thì hoạt động này mới thực sự góp phần vào sự phát triển của ngành tư pháp nói chung.
Thu Hằng
| ến hết năm 2008, đã có 63/63 tổ chức Thanh tra được thành lập với số biên chế là 115 người, trung bình mỗi Sở Tư pháp đã có 2 biên chế (cao nhất hiện nay là Thanh tra Sở Tư pháp Hà Nội với 5 biên chế). Nhưng, vẫn còn đến 18 Sở mới chỉ có 1 biên chế, 5 Sở chưa có biên chế chính thức mà chỉ có cán bộ kiêm nhiệm làm công tác thanh tra. |