Là huyện vùng cao, biên giới của tỉnh Điện Biên với địa hình chủ yếu là đồi núi, giao thông đi lại còn nhiều khó khăn, cùng với một dải đất đường biên giới giáp Trung Quốc và Lào, có chiều dài 203,5km. Khó khăn là vậy song trong năm 2008 vừa qua được sự quan tâm lãnh đạo của cấp uỷ, chính quyền huyện Mường Nhé, sự chỉ đạo sát sao và thường xuyên của Sở Tư pháp tỉnh Điện Biên, cùng với sự phối hợp của các cơ quan, ban ngành, đoàn thể của huyện, sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ Tư pháp tại các xã, thị trấn của huyện. Phòng Tư pháp Mường Nhé đã chủ động xây dựng kế hoạch, và triển khai có hiệu quả việc thực hiện công tác Tư pháp năm 2008 với những kết quả cụ thể sau:
Trong công tác Tuyên truyền Phổ biến giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý huyện đã chủ động mở các lớp tập huấn nghiệp vụ về công tác Tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý cho cán bộ làm công tác Tư pháp, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm của các Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý tại 11/11 xã, thị trấn của huyện. Tiếp tục hướng dẫn và đôn đốc các xã trong việc kiện toàn và thành lập các Hội đồng Phối hợp phổ biến giáo dục pháp luật, tính đến cuối tháng 9/2008 các Hội đồng phối hợp đã thành lập và kiện toàn ở 11/11 xã của huyện, thành lập được 9 câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý tại 9/11 xã đạt tỷ lệ 81% kế hoạch. Đã tổ chức tuyên truyền Pháp luật được 208 buổi với 21.700 lượt người nghe và tìm hiểu, cấp phát trên 1.000 tờ rơi hướng dẫn đăng ký khai sinh, 70 cuốn sách về nghiệp vụ Tư pháp và 40 bộ tài liệu. Bên cạnh các mô hình tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật trên thì Ban Tư pháp các xã đã chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch tuyên truyền, phối hợp với các ban ngành, đoàn thể xã thực hiện có hiệu quả công tác PBGDPL tại địa phương. Các tổ Hoà giải tại các xã cũng từng bước được củng cố và kiện toàn, trong tổng số 116 bản/11 xã đã có 110 bản thành lập được các tổ Hoà giải, trong năm đã tiến hành hoà giải 102 vụ việc, tỷ lệ hoà giải thành là 99 vụ việc đạt 97%. Đã tổ chức họp dân và Trợ giúp pháp lý cho 627 lượt người, các Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý tại các xã thường xuyên tổ chức giao lưu sinh hoạt
Công tác xây dựng, thẩm định kiểm tra VBQPPL; Đã tổ chức kiểm tra 25 Nghị quyết của HĐND các xã, 05 Quyết định của UBND xã, qua kiểm tra phát hiện 06 Nghị quyết sai về thể thức, kỹ thuật trình bầy, 01 Quyết định không phù hợp với luật định. Trong lĩnh vực thẩm định VBQPPL phòng đã thẩm định 02 quy chế. Nhờ tích cực kiểm tra thẩm định VBQPPL nên chất lượng của các VBQPPL mà đặc biệt là các Nghị quyết của HĐND các xã đã có nhiều chuyển biến hơn, đảm bảo được nội dung và thể thức của văn bản.
Về công tác đăng ký, quản lý hộ tịch, công tác chứng thực đã có nhiều chuyển biến tích cực hơn so với năm 2007. Năm 2008 phòng Tư pháp huyện đã cấp phát 44 sổ khai sinh và 22 sổ đăng ký kết hôn, cấp miễn phí 650 giấy khai sinh bản chính, thường xuyên chỉ đạo, hướng dẫn cán bộ Tư pháp - Hộ tịch xã sử dụng sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch đúng quy định, tăng cường công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn. Cả năm đã đăng ký nuôi con nuôi cho 03 trường hợp; xác nhận tình trạng hôn nhân cho 07 trường hợp; thay đổi cải chính hộ tịch cho 03 trường hợp, trong đó có 02 trường hợp dưới 14 tuổi. Trong công tác Chứng thực đã tiếp nhận và giải quyết cho 3.330 lượt công dân với 7.216 văn bản.
Công tác THADS: Tổng số án đã thụ lý là 149 vụ việc với số tiền là 730.092.000đ, trong đó án có điều kiện thi hành là 127/194 vụ việc với tổng số tiền phải thi hành là 130.969.000đ, trong đó đã thi hành xong 113/127 vụ việc đạt 88,9% án có điều kiện thi hành, 77% tổng số án phải thi hành. Thi hành xong về tiền 69.869.000đ đạt 66% về tiền có điều kiện thi hành, đạt 94% tổng số tiền phải thi hành là 69.269.000 đồng/ 730.092.000 đồng. thi hành xong hoàn toàn 101 vụ việc, đình chỉ thi hành 06 vụ việc, uỷ thác thi hành 07 vụ việc, với tổng số tiền 11.350.000đ, hoãn thi hành án 02 vụ việc.
Có thể nói, Trong năm qua mặc dù công tác Tư pháp trên địa bàn huyện đã có những chuyển biến tích cực, tuy nhiên bên cạnh đó vẫn còn những tồn tại hạn chế nhất định như: Chất lượng, hiệu quả của công tác tuyện truyền phổ biến giáo dục pháp luật còn chưa cao, nhận thức pháp luật của một bộ phận cán bộ và nhân dân còn yếu, dẫn đến việc chấp hành pháp luật chưa nghiêm, các vụ vi phạm pháp luật chưa giảm. Tủ sách pháp luật chưa phát triển hơn so với năm 2007, hiện mới chỉ có 7/11 xã có tủ sách pháp luật. Công tác đăng ký và quản lý hộ tịch còn nhiều hạn chế, cán bộ Tư pháp trong quá trình thực hiện chứng thực vẫn còn sai sót, hiệu quả công việc chưa cao.
Để hoạt động Tư pháp của huyện Mường Nhé trong những năm tới dần khắc phục được những tồn tại trên, phát huy được những thế mạnh của mình, góp tiếng nói thiết thực vào sự phát triển kinh tế xã hội, đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, đưa pháp luật đến được với bà con nhân dân, đồng bào các dân tộc thiểu số trên địa bàn của huyện đòi hỏi cần có sự quan tâm, chỉ đạo sát sao hơn nữa của các cấp, các ngành, cấp uỷ chính quyền huyện và Sở Tư pháp tỉnh.
Phòng Tuyên Truyền - Sở Tư pháp Điện Biên