Ngày 20/01/2008, tại Hà Nội, Bộ Tài chính đã tổ chức hội nghị tổng kết công tác pháp chế tài chính năm 2009 và đề ra phương hướng hoạt động công tác pháp chế năm 2009
Năm 2008 cùng với sự quan tâm chỉ đạo sát sao của các cấp lãnh đạo, sự phối hợp chặt chẽ, tích cực và có hiệu quả của các Bộ, ngành và địa phương, toàn thể cán bộ, công chức pháp chế ngành tài chính đã nỗ lực phấn đấu, thi đua hoàn thành nhiệm vụ và đã có những đóng góp quan trọng vào kết quả hoàn thành nhiệm vụ chung của Bộ Tài chính.
1. Về công tác xây dựng văn bản pháp luật:
Căn cứ Nghị quyết số 11/2007/QH11 ngày 21/11/2007 của Quốc hội về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội nhiệm kỳ khoá XII (2007-2011) và năm 2008, trong năm 2008, Bộ Tài chính đã hoàn thành tốt nhiệm vụ: trình Quốc hội thông qua 05 luật: Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật thuế giá trị gia tăng (Vụ Chính sách Thuế chủ trì); Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản, Luật Quản lý và sử dụng tài sản nhà nước (Cục Quản lý công sản chủ trì); trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội thông qua 01 Pháp lệnh số 07/2008/PL-UBTVQH12 ngày 22/11/2008 sửa đổi, bổ sung Điều 6 Pháp lệnh thuế tài nguyên; 01 Nghị quyết số 710/2008/NQ-UBTVQH12 ngày 22/11/2008 về việc sửa đổi Nghị quyết số 295/2007/NQ-UBTVQH12 ngày 28/9/2007 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về việc ban hành Biểu thuế theo danh mục nhóm hàng chịu thuế và khung thuế suất đối với từng nhóm hàng, biểu thuế nhập khẩu ưu đãi theo danh mục nhóm hàng chịu thuế và khung thuế suất ưu đãi đối với từng nhóm hàng (Vụ Chính sách Thuế chủ trì); và trình Quốc hội cho ý kiến 01 dự án Luật (Luật quản lý nợ khu vực công - Vụ Tài chính đối ngoại nay là Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại chủ trì) hiện đang hoàn thiện để trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 5/2009.
Thực hiện Nghị quyết số 27/2008/QH12 ngày 15/11/2008 về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2009 và bổ sung Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh nhiệm kỳ Quốc hội XII (2007 – 2011), trong năm 2009, nhiệm vụ xây dựng pháp luật của Bộ Tài chính cũng rất nặng nề với việc trình Quốc hội thông qua, cho ý kiến và thông qua 04 dự án luật, đó là: trình thông qua 01 dự án luật đã cho ý kiến tại kỳ họp trước năm 2008 (Luật Quản lý nợ khu vực công); trình cho ý kiến và thông qua trong năm 2009 (Luật Ngân sách nhà nước); trình cho ý kiến và thông qua tại cùng một kỳ họp 01 dự án luật (Luật thuế tài nguyên); trình cho ý kiến 01 dự án luật (Luật thuế nhà, đất) và 02 dự án Luật thuộc Chương trình chuẩn bị (Luật sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào kinh doanh, Luật Kiểm toán độc lập).
Ngày 29/12/2008, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã có ý kiến chỉ đạo tại Thông báo số 403/TB-BTC về việc triển khai thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2009, theo đó, giao trách nhiệm chủ trì, phối hợp tham gia và tiến độ soạn thảo các dự án luật năm 2009 cho các đơn vị có liên quan thuộc Bộ, trong đó Cục Quản lý nợ và tài chính đối ngoại chủ trì 01 dự án Luật, Vụ Ngân sách nước chủ trì 01 dự án Luật, Vụ Chính sách Thuế chủ trì 01 dự án Luật; Cục Tài chính doanh nghiệp chủ trì 01 dự án Luật và Vụ Chế độ kế toán chủ trì 01 dự án Luật. Riêng đối với 02 dự án Luật thuộc Chương trình chuẩn bị, nếu được chuẩn bị tốt thì có thể xem xét trình xin ý kiến Quốc hội tại kỳ họp tháng 11/2009, trên cơ sở đề xuất bổ sung vào Chương trình chính thức chậm nhất là trước kỳ họp tháng 5/2009.
Bên cạnh nhiệm vụ xây dựng luật, pháp lệnh, nhiệm vụ xây dựng các văn bản trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ năm 2009 cũng rất nặng nề. Ngoài việc phải trình Chính phủ trước khi trình Quốc hội các dự án luật, nghị quyết nói trên còn phải trình Chính phủ trước khi trình của Bộ Chính trị, Ban Bí thư 02 đề án liên quan đến Nghị quyết 53/2007/NQ-CP ngày 07/11/2007 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá X về đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước; 22 nghị định, 01 nghị quyết của Chính phủ; 23 quyết định, 01 chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ (năm 2008 là 12 nghị định, nghị quyết của Chính phủ; 22 quyết định, chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ); ban hành theo thẩm quyền: khoảng 110 - 120 thông tư, thông tư liên tịch của Bộ trưởng Bộ Tài chính (năm 2008, thực hiện 134 thông tư, thông tư liên tịch; 122 quyết định, 05 chỉ thị của Bộ trưởng Bộ Tài chính).
Để hoàn thành tốt nhiệm vụ rất lớn nói trên đề nghị thủ trưởng các đơn vị, các cán bộ công chức được giao soạn thảo nghiên cứu, nắm vững Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008, Quyết định số 2454/QĐ-BTC ngày 23/7/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về việc ban hành Quy chế soạn thảo, ban hành, rà soát và hệ thống hoá văn bản quy phạm pháp luật để thực hiện, bảo đảm đúng quy trình tiến độ đề ra (dự kiến trong năm 2008 sẽ sửa đổi Quyết định số 2454/QĐ-BTC nêu trên để đảm bảo phù hợp với các quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008).
2. Về công tác phổ biến giáo dục pháp luật
Trong năm 2008, tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32/CT-TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư TW Đảng về công tác phổ biến giáo dục pháp luật và Chỉ thị số 03/2004/CT-BTC ngày 23/02/2004 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3962/QĐ-BTC ngày 25/12/2007 phê duyệt danh mục văn bản quy phạm pháp luật phổ biến, giáo dục năm 2008 làm cơ sở cho các đơn vị thuộc Bộ triển khai thực hiện. Đồng thời, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2008 của Bộ Tài chính đạt được những kết quả như sau:
- Ngày 18/02/2008 Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 269/QĐ-BTC về việc thành lập Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Bộ Tài chính để từ đó căn cứ vào kế hoạch của Chính phủ, hướng dẫn của Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các cơ quan chức năng của Bộ tổ chức soạn thảo, xây dựng kế hoạch công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ trong ngành tài chính trình Bộ trưởng Bộ Tài chính quyết định; lập kế hoạch dài hạn và lập kế hoạch thực hiện cụ thể từng năm, từng quý và chỉ đạo, đôn đốc hướng dẫn, kiểm tra các cơ quan đơn vị thuộc Bộ thực hiện kế hoạch.
- Đã tổ chức 01 buổi giới thiệu tới toàn thể cán bộ công chức cơ quan Bộ Tài chính Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và Luật phòng chống bạo lực gia đình.lựcển khai tập huấn cho các Bộ, ngành cơ quan trung ương, các doanh nghiệp, các tổ chức cá nhân về Luật thuế thu nhập cá nhân; Luật thuế giá trị tăng (sửa đổi); Luật thuế thu nhập doanh nghiệp (sửa đổi); Luật quản lý tài sản nhà nước; Luật trưng mua, trưng dụng tài sản…Tổ chức nhiều cuộc hội thảo, tập huấn để lấy ý kiến các bộ, ngành, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân có liên quan đóng góp vào dự thảo luật, nghị định, thông tư hướng dẫn trong lĩnh vực tài chính thông qua đó thực hiện việc tuyên truyền, phổ biến các văn bản trên đến đối tượng áp dụng; hướng tới việc tổ chức thực hiện có hiệu quả khi có hiệu lực thi hành.
Các cơ quan Báo và tạp chí của ngành, cũng như website của Bộ đã mở chuyên mục hoặc dành thời lượng để phổ biến, giới thiệu các văn bản mới được ban hành về pháp luật tài chính, qua đó đẩy mạnh phổ biến, giáo dục, tuyên truyền về pháp luật cho các đối tượng trong và ngoài ngành tài chính.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về tài chính cho các đối tượng ngoài ngành tài chính cũng được chú trọng với việc mở các lớp tập huấn, hướng dẫn cho các đối tượng ngoài ngành về chính sách, quy định mới và tổ chức giới thiệu, tiếp xúc, đối thoại theo yêu cầu của các đơn vị, doanh nghiệp nhằm giải đáp các khó khăn, vướng mắc; biên soạn tờ rơi, ấn phẩm và cấp phát miễn phí; in sách… về Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật thuế thu nhập cá nhân; Luật quản lý tài sản nhà nước; Luật trưng mua, trưng dụng tài sản; Xử lý vi phạm hành chính và thủ tục tố tụng hành chính trong lĩnh vực hải quan…phục vụ công tác phổ biến giáo dục pháp luật.
Ngoài ra, với tư cách là một Bộ chịu trách nhiệm về tài chính, Bộ Tài chính đã phối hợp tham gia với các Bộ, ngành xây dựng các đề án tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật theo Quyết định 37/2008/QĐ-TTg về chương trình phổ biến giáo dục pháp luật giai đoạn 2008-2012 (Bộ Tư pháp, Bộ Lao động; Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn; Bộ Giáo dục và Đào tạo…)
Bên cạnh đó, trong năm 2008, được sự hỗ trợ của dự án ETV2 - Chương trình hỗ trợ kỹ thuật của Châu Âu cho Việt Nam giai đoạn 2, Vụ Pháp chế - Bộ Tài chính đã xây dựng Trang thông tin pháp luật tài chính nhằm mục đích cung cấp thông tin và hỗ trợ pháp luật về tài chính cho cá nhân, doanh nghiệp và cán bộ, công chức nhà nước.
Nhìn chung, công tác phổ biến giáo dục pháp luật năm 2008 của Bộ Tài chính đã đạt kết quả tốt, qua đó đưa công tác này vào nề nếp, góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật cho cán bộ, công chức ngành tài chính phục vụ tốt cho công tác chuyên môn.
Đồng thời, thực hiện Nghị định số 66/2008/NĐ-CP ngày 28/05/2008 của Chính phủ về hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, trong Quý I/2009 sẽ nghiên cứu trình Bộ phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp để triển khai trong các năm 2009 – 2010.
3. Về công tác kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật
Thực hiện Nghị định số 135/2003/NĐ-CP ngày 14/11/2003 của Chính phủ về kiểm tra và xử lý văn bản quy phạm pháp luật từ năm 2004 đến nay, Bộ Tài chính đã triển khai và đưa vào nề nếp công tác này.
Trong năm 2008, công tác kiểm tra văn bản của Bộ Tài chính được xác định là một trong những nhiệm vụ trong tâm của công tác pháp chế, bên cạnh việc thực hiện nhiều biện pháp để nâng cao kỹ thuật soạn thảo văn bản, đã hoàn thiện thêm một bước về thể chế (Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3982/QĐ-BTC ngày 25/12/2007 ban hành Quy chế kiểm tra và xử lý văn bản của Bộ Tài chính thay thế quy định về kiểm tra văn bản tại Quyết định số 1332/QĐ-BTC ngày 28/4/2004). Theo đó, công tác kiểm tra văn bản của Bộ Tài chính được triển khai trên 4 hoạt động sau: (i) Tự kiểm tra các văn bản quy phạm pháp luật do Bộ ban hành hoặc liên tịch ban hành; (ii) Kiểm tra theo thẩm quyền đối với các văn bản do Bộ, ngành địa phương ban hành có liên quan đến tài chính; (iii) kiểm tra thực hiện văn bản; và (iv) kiểm tra các văn bản do Thủ trưởng đơn vị thuộc Bộ ký ban hành theo uỷ quyền của Bộ trưởng.
Do có những đặc thù riêng nên việc tổ chức, triển khai công tác kiểm tra văn bản của Bộ Tài chính có khác so với các Bộ, ngành khác. Theo đó, công tác kiểm tra văn bản được xác định là trách nhiệm chung của các đơn vị thuộc Bộ và được phân công cho các đơn vị thực hiện.
Trên cơ sở kết quả kiểm tra trong năm 2008 cho thấy công tác kiểm tra đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực tài chính, ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật hành chính. Thông qua công tác kiểm tra đã tạo lập được một kênh thông tin qua việc trao đổi và tiếp nhận các thông tin phản hồi một cách trực tiếp của các đối tượng thực thi văn bản; kịp thời đôn đốc, chỉ đạo việc triển khai thực hiện văn bản, đồng thời xử lý kịp thời những vướng mắc nảy sinh trong thực tiễn. Kết quả kiểm tra là một trong những cơ sở quan trọng, giúp cho công tác soạn thảo, sửa đổi, bổ sung văn bản được kiểm tra kịp thời phù hợp với thực tế, góp phần hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về tài chính.
Về nhiệm vụ công tác này trong năm 2009, căn cứ Khoản 1 Điều 17 Quy chế kiểm tra và xử lý văn bản của Bộ Tài chính ban hành kèm theo Quyết định số 3982/QĐ-BTC ngày 25/12/2007 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định văn bản kiểm tra thực hiện phải có đủ điều kiện (i) Văn bản được ban hành và có thời gian thực hiện nhất định từ 2 đến 3 năm, có yêu cầu nghiên cứu hoàn thiện; (ii) Thuộc nội dung trọng tâm của đơn vị trong chương trình công tác năm của Bộ, Vụ Pháp chế đã có công văn yêu cầu các đơn vị đề xuất văn bản kiểm tra thực hiện, trên cơ sở đó tổng hợp và trình Bộ 08 văn bản kiểm tra thực hiện trong năm 2009
4. Về công tác rà soát, hệ thống hoá văn bản:
Trong năm 2008, Vụ Pháp chế đã triển khai thực hiện công tác rà soát các văn bản quy phạm pháp luật theo kế hoạch, cụ thể như sau:
- Rà soát các quy định về cơ chế chính sách như rà soát để đảm bảo thủ tục đơn giản, dễ thực hiện đối với doanh nghiệp và nhân dân và phối hợp với các bộ, ngành khác trong việc rà soát văn bản quy phạm pháp luật đảm bảo phù hợp với nhu cầu quản lý.
- Rà soát các văn bản quy phạm pháp luật theo cam kết gia nhập WTO của Việt Nam trên các phương diện: Chính sách thuế nhập khẩu; Thuế xuất khẩu; Biểu khung thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu; Phí hải quan; Trị giá tính thuế; Thuế tiêu thụ đặc biệt; Thuế giá trị gia tăng; Thuế thu nhập doanh nghiệp; Thu về đất; Phí, lệ phí; Các chính sách tài chính khác; Bảo hiểm; Kế toán, kiểm toán và tư vấn thuế; Chứng khoán. Từ kết quả rà soát đã đưa ra một số đánh giá, nhận xét và kiến nghị để hoàn thiện hơn các văn bản thuộc lĩnh vực tài chính cho việc đảm bảo thực hiện đúng các cam kết gia nhập WTO của Việt Nam.
- Liên quan đến Đề án 30: Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định 1932/QĐ-BTC ngày 05/9/2008 về việc thành lập và kiện toàn Tổ công tác thực hiện Đề án đơn giản hoá thủ tục hành chính của Bộ giai đoạn 2007 – 2010. Theo đó, Tổ công tác đã và đang phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ tiến hành triển khai theo đúng tiến độ và yêu cầu về thống kê, rà soát các thủ tục hành chính, mẫu đơn, mẫu tờ khai theo đề án 30 của Thủ tướng Chính phủ.
- Đã trình Bộ ban hành Quyết định số 94/QĐ-BTC ngày 13/01/2008 của Bộ trưởng Bộ Tài chính công bố danh mục 116 văn bản đã hết hiệu lực pháp luật (gồm 96 văn bản do Bộ Tài chính ban hành; 20 Thông tư liên tịch do Bộ Tài chính chủ trì soạn thảo).
- Đồng thời đang thực hiện triển khai việc rà soát văn bản trong lĩnh vực tài chính liên quan đến thu nội địa, thu xuất nhập khẩu; rà soát theo Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản.
Sang năm 2009, công tác rà soát, hệ thống hoá văn bản cần tiếp tục thực hiện đảm bảo việc cập nhật văn bản đã hết hiệu lực, còn hiệu lực để thuận tiện cho quá trình tra cứu, nghiên cứu, soạn thảo văn bản; tránh được những mâu thuẫn, chồng chéo trong các quy định về tài chính. Đồng thời thực hiện theo đúng tiến độ về thống kê, rà soát thủ tục hành chính theo Đề án 30 trong năm 2009.
Đỗ Thanh Hương – Vụ Các vấn đề chung về xây dựng pháp luật - Bộ Tư pháp