Năm 2008, công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) ở Bình Định được các cấp, các ngành quan tâm thực hiện, nhất là phối hợp thực hiện TGPL lưu động nên đã đem lại hiệu quả tích cực.
Năm 2008, Trung tâm TGPL tỉnh đã chủ động hoặc phối hợp thực hiện TGPL lưu động 33 đợt, tại 86 điểm dân cư của 48 xã, thị trấn, khắp 11 huyện, thành phố, nhất là tổ chức thực hiện TGPL lưu động đến vùng sâu, vùng xa, bán đảo… nên các người được TGPL được tiếp cận với pháp luật ngày một dễ dàng hơn; đồng thời, nâng cao năng lực thực hiện đại diện - bào chữa tại các phiên toà và thực hiện tham gia ngoài tố tụng, kiến nghị và hoà giải trong hoạt động TGPL. Kết quả, năm 2008, Trung tâm TGPL tỉnh đã thụ lý 302 vụ việc, đã thực hiện TGPL miễn phí 100% số vụ việc, đảm bảo đúng yêu cầu nội dung và thời gian thực hiện. Thông qua hoạt động TGPL lưu động đã tư vấn trực tiếp và trợ giúp hơn 2.530 vụ việc, tăng hơn 1.000 việc (tăng hơn 75% vụ việc) so với năm 2007. Thực hiện TGPL tham gia ngoài tố tụng 5 vụ, lĩnh vực tham gia ngoài tố tụng các năm trước đó chưa thực hiện. Thông qua các đợt TGPL lưu động, đối tượng chính sách, người nghèo và kể cả những người dân bình thường đang gặp khó khăn, khúc mắc có liên quan đến pháp luật được tư vấn, hướng dẫn về mặt pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình. Trung tâm TGPL đã trở thành địa chỉ tin cậy của người nghèo, đối tượng chính sách và những đối tượng khác thuộc diện được TGPL miễn phí.
Bên cạnh đó, từ các đợt TGPL lưu động, Trung tâm còn ghi nhận những thắc mắc của người dân để trao đổi, phản ánh, đề xuất với chính quyền địa phương, các cơ quan có liên quan, đã giúp cho việc giải quyết các khiếu nại của dân đúng trọng tâm và chấm dứt các vụ khiếu nại kéo dài vô ích. Nhất là thông qua họat động sinh hoạt chuyên đề ở 24 câu lạc bộ TGPL, các Trợ giúp viên pháp lý, Công tác viên TGPL, và các thành viên Câu lạc bộ TGPL đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho người người được TGPL và người dân trên địa bàn, góp phần quan trọng để giảm tải đáng kể các vụ tranh chấp, thưa kiện không đáng có, vừa đảm bảo sự bình ổn về trật tự xã hội. Dù không có chức năng giải quyết vụ việc, nhưng việc ghi nhận, hướng dẫn pháp luật của các đợt TGPL lưu động đã giúp cho bao số phận tìm được tiếng nói công lý, hoặc giải toả những băn khoăn, bức xúc do không hiểu pháp luật nên khiếu kiện dây dưa.
Nhiều Trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên TGPL tham gia nhiều đợt TGPL lưu động trong tỉnh đều có chung nhận định: “Gian nan, vất vả nhưng vui, đó là tâm tư của hầu hết những người làm công tác TGPL; bởi qua tiếp xúc, trao đổi với bà con, họ hiểu được tâm tư, nguyện vọng, cùng bao nỗi khó khăn, vướng mắc, để chia sẻ và chung tay giúp đỡ, tháo gỡ. Niềm vui của bà con cũng chính là niềm vui của những người làm công tác TGPL. Qua mỗi chuyến đi, mỗi lần trợ giúp họ đều mong sao nhiều người được hưởng các chế độ, chính sách theo đúng quy định của nhà nước; nhiều người tìm được tiếng nói công lý mà trước đây họ không có điều kiện tiếp cận và luôn xem lĩnh vực ít quan tâm. Mặt khác, nhờ tác động tư vấn, TGPL đã giúp cho các cấp chính quyền cơ sở nắm bắt, nhìn nhận lại những vấn đề bà con thắc mắc, đưa ra giải quyết đúng pháp luật; hạn chế được những việc làm ách tắc thiếu trách nhiệm của cán bộ cấp cơ sở trước đây”.
Cũng thông qua TGPL lưu động, Trung tâm đã cử Trợ giúp viên pháp lý và công tác viên TGPL tham gia làm đại diện tham gia tố tụng tại các phiên toà cho các đối tượng người nghèo, gia đình chính sách, vị thành niên, phụ nữ bị bạo hành… Năm 2008,Trung tâm đã cử các trợ giúp viên, luật sư là cộng tác viên bảo vệ quyền lợi cho 90 trường hợp ở các giai đoạn tố tụng, như: điều tra, truy tố và xét xử; trong đó có nhiều vụ người được trợ giúp bảo vệ thành công quyền lợi chính đáng của mình. Như vụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho chị Lê Thị Mỹ Hạnh, xã Cát Nhơn, huyện Phù Cát trong vụ án ly hôn; vụ bào chữa cho Mai Xuân Toàn, P. Lê Hồng Phong, TP. Quy Nhơn, là bị cáo vị thành niên trong vụ cố ý gây thương tích; vụ bảo vệ quyền lợi của vợ chồng ông Hồ Văn Công, P. Đống Đa, TP. Quy Nhơn, thuộc diện hộ nghèo, tranh chấp hợp đồng vay tài sản. Ngoài ra, cử Trợ giúp viên pháp lý, cộng tác viên TGPL, chuyên viên tham gia ngoài tố tụng 5 vụ liên quan đến thủ tục hành chính. Như việc giúp anh Huỳnh Văn Quý, Nguyễn Minh Châu…là người tàn tật, mồ côi từ bé làm toàn bộ các loại giấy tờ tuỳ thân, khi đã hơn 40 tuổi. Việc Trung tâm phát triển thêm 2 Chi nhánh TGPL tại Thị trấn Diêu Trì và Thị trấn Bình Định và mở rộng đội ngũ cộng tác viên ở các huyện, thành phố đã tạo ra mạng lưới tổ chức thường xuyên, nhiều đợt TGPL lưu động đến cơ sở hơn.
Năm 2009, Trung tâm còn tiếp tục mở rộng mạng lưới Chi nhánh TGPL và đội ngũ công tác viên TGPL, và tổ chức nhiều đợt TGPL lưu động về cơ sở nhằm kịp thời tư vấn, hướng dẫn, nâng cao hiểu biết pháp luật và bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người được TGPL.
Huỳnh Huyện –Ngọc Diên