“Bình đẳng giới là việc nam, nữ có vị trí, vai trò ngang nhau được tạo điều kiện và cơ hội phát huy năng lực của mình cho sự phát triển của cộng đồng của gia đình và thụ hưởng như nhau về thành quả của sự phát triển đó” (Điều 1, Luật bình đẳng giới); Điều 1 Công ước quốc tế CEDAW cũng quy định: “Phân biệt đối xử với phụ nữ có nghĩa là bất kỳ sự phân biệt, loại trừ hay hạn chế nào dựa trên cơ sở giới tính làm ảnh hưởng hoặc nhằm mục đích làm tổn hại hoặc vô hiệu hoá việc phụ nữ được công nhận, thụ hưởng hay thực hiện các quyền con người và tự do cơ bản trong lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hoá, dân sự và các lĩnh vực khác trên cơ sở bình đẳng nam nữ, bất kể tình trạng hôn nhân của họ như thế nào”. Việc thực hiện Luật bình đẳng giới cũng là trách nhiệm của mọi cá nhân, cơ quan, tổ chức. Tuy nhiên, để Luật này đi vào cuộc sống cần sự nỗ lực của các cấp, các ngành và cả quá trình.
Trên thực tế, bất bình đẳng giới và bạo hành gia đình là một trong những nguyên nhân của đói nghèo, lạc hậu, tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật và kìm hãm sự phát triển xã hội. Sự phân biệt đối xử bất bình đẳng giới đôi khi ăn sâu trong tiềm thức của con người nên việc đối xử bất bình đẳng giới diễn ra trong đời sống xã hội còn phổ biến ở nhiều mức độ khác nhau, không phân biệt địa bàn nông thôn hay thành thị, thành phần, địa vị xã hội, xâm phạm về thân thể, tinh thần...tước đoạt các quyền cũng như hạn chế cơ hội phát triển bình đẳng giữa người nam và người nữ trong xã hội. Xuất phát từ định kiến xã hội và ảnh hưởng của mặt trái cơ chế thị trường, lối sống thực dụng đã, đang tác động không nhỏ đến từng gia đình, mà nạn nhân bị tác động trực tiếp thường là phụ nữ nghèo và trẻ em. Luật bình đẳng giới và Luật phòng chống bạo lực gia đình ra đời là cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan, tổ chức và cá nhân trong xã hội đấu tranh nhằm hạn chế tình trạng bất bình đẳng giới, phân biệt đối xử và hạn chế những tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật có nguyên nhân từ bất bình đẳng giới.
Trong hoạt động trợ giúp pháp lý, từ khâu tổ chức đến các hình thức trợ giúp pháp lý: tư vấn, đại diện bào chữa, trợ giúp pháp lý lưu động, sinh hoạt câu lạc bộ trợ giúp pháp lý...ở mọi lĩnh vực pháp luật, Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh Thanh Hoá đều quan tâm chú trọng đến lồng ghép giới. Phần lớn các đợt trợ giúp pháp lý lưu động và sinh hoạt Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý ở cơ sở, người dân được nghe nói chuyện pháp luật nói chung và các thông tin về bình đẳng giới và bạo hành gia đình nói riêng từ những vụ việc cụ thể, qua đó từng bước tác động đến quan niệm, nhận thức đúng đắn của người dân về các quy định của pháp luật thường hay phát sinh trong cộng đồng, về bình đẳng giới, phòng chống bạo lực gia đình để có sự lựa chọn ứng xử phù hợp với giá trị đạo đức xã hội và đúng pháp luật. Thông qua nói chuyện pháp luật và tư vấn pháp luật giúp người dân hiểu được nguyên nhân của bất bình đẳng giới, bạo lực gia đình và những hậu quả của nó, đồng thời đưa ra những giải pháp hạn chế tình trạng này trên cơ sở các quy định của pháp luật có liên quan, bao gồm các quy định về biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới như: các chính sách khuyến khích phát triển kinh tế cho phụ nữ, chính sách vay vốn xoá đói giảm nghèo, chính sách đối với lao động nữ, các quy định bảo đảm các quyền và nghĩa vụ dân sự cho cả nam và nữ và các chế tài hành chính, hình sự đối với các hành vi vi phạm…Nhiều đối tượng là phụ nữ bị bạo hành gia đình, bị thiệt hại trong tranh chấp tài sản chung xảy ra do họ không được trang bị trước về những thông tin, kiến thức pháp luật để tự bảo vệ quyền tài sản của mình, vô tình họ bị rơi vào tình cảnh không có tài sản hoặc bị lệ thuộc kinh tế trong khi họ vẫn phải lao động và đóng góp cho gia đình, cho xã hội…Đưa kiến thức pháp luật về bình đẳng giới đến với cả hai giới là góp phần giúp họ nhận thức rõ hơn về vị trí của nhau trong đời sống gia đình, xã hội, từ đó có sự tôn trọng, tạo điều kiện cho nhau cùng phát triển.
Đối với các vụ việc liên quan đến bạo lực gia đình, bất bình đẳng về giới, đây là những đối tượng cần được thông cảm, chia sẻ thông tin, ưu tiên trong trợ giúp pháp lý, Trung tâm tuân thủ nguyên tắc bảo đảm giữ bí mật thông tin cho đối tượng trong quá trình thực hiện trợ giúp pháp lý, bố trí địa điểm tiếp dân cũng như phân công người thực hiện trợ giúp pháp lý có nhạy cảm về giới để tiếp nhận thông tin và trợ giúp pháp lý cho họ có hiệu quả. Trong kế hoạch hoạt động, hàng năm trung tâm cũng có chương trình tập huấn kỹ năng lồng ghép giới trong trợ giúp pháp lý cho chuyên viên và cộng tác viên cơ sở.
Để hoạt động này thực sự có hiệu quả, bảo đảm cả nam giới và nữ giới được bình đẳng trong việc tiếp cận với dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí, góp phần đưa luật bình đẳng giới và Luật phòng chống bạo lực gia đình đi vào cuộc sống, trong thời gian tới, Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Thanh Hoá tiếp tục phối hợp với các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền triển khai thực hiện có hiệu quả hướng dẫn lồng ghép giới trong trợ giúp pháp lý của Cục trợ giúp pháp lý theo chương trình hợp tác quốc tế./.
Lê Nguyệt