Tổng kết 10 năm công tác triển khai thực hiện Pháp lệnh tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở chính là luồng sinh khí mới, đã thực sự tạo cơ sở pháp lý đi vào cuộc sống, tác động chuyển biến tích cực công tác hoà giải thêm thắt chặt sự đoàn kết và phát huy tiến bộ ở khắp các khu dân cư trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp.
Đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng được 864 tổ hoà giải cơ sở gắn trên địa bàn 607 khóm, ấp, với tổng số 4.385 hoà giải viên. Tổng kết 10 năm, các tổ hoà giải trên địa bàn tỉnh nhận được 85.544 đơn, hoà giải thành 57.956 vụ, đạt tỷ lệ 67,75%. Đúc kết thực tế đã xuất hiện nhiều nhân tố điển hình, tích cực trong công tác hoà giải, được các cấp, các ngành kịp thời động viên, khen thưởng, tôn vinh trong những cuộc họp dân, Ngày Hội đại đoàn kết toàn dân tộc ở khu dân cư, đăng tải trên báo chí, phát trên các đài phát thanh, trạm truyền thanh của địa phương. Từ đó, phong trào thi đua thật sự trở thành động lực không thể thiếu trong việc tổ chức, thực hiện công tác hoà giải ở cơ sở, đã toát lên những cách làm hiệu quả mang lại những bài học kinh nghiệm cần vận dụng và phát huy sáng tạo hơn nữa, thể hiện qua thực tiễn:
- Cấp uỷ Đảng, chính quyền, các đoàn thể luôn quan tâm xem hoà giải là công tác đặc biệt quan trọng, nhất là vai trò của MTTQ chủ động khơi nguồn nhân lực có trình độ, năng lực, năng khiếu về hoà giải, chuyển tải những chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến mọi tầng lớp nhân dân, kết hợp việc xây dựng kế hoạch liên tịch giữa các ngành hữu quan nhằm ràng buộc nâng cao trách nhiệm; động viên, đề cao sự cống hiến; vừa trang bị các văn bản luật, vừa hướng dẫn quy trình về công tác hoà giải, quán triệt cho các hoà giải viên nhận thức việc hoà giải là hướng con người đến “cái đúng, cái tốt, cái đẹp”. Phương thức này, 5 tổ hoà giải ở ấp thuộc xã Tân Dương, huyện Lai Vung đã đúc kết sự việc một cách xác đáng không gây sự oan sai cho đôi bên và bảo đảm đúng pháp luật. Tiếp nhận 1.270 đơn, hoà giải thành 950 vụ, đạt tỷ lệ 85,6%;
- Tranh thủ ngành Tư pháp hướng dẫn về nghiệp vụ, cấp phát đầy đủ các quyển luật, tài liệu, các văn bản luật để các thành viên tham khảo bổ sung kiến thức hiểu biết, đồng thời tham gia đầy đủ các đợt tập huấn để trang bị những kỹ năng căn bản về hoà giải làm điểm tựa trong quá trình phân tích, giải thích nhằm lôi cuốn việc tranh chấp đó theo một quỹ đạo pháp luật, phù hợp đạo đức xã hội, phong tục tập quán tốt đẹp dân tộc; nhân sự bắt buộc phải là người có uy tín trong xóm làng, bản thân và gia đình gương mẫu, có quan niệm sống “Mình vì mọi người”; kiên trì trong mọi tình huống, tôn trọng sự tự nguyện của các bên, khách quan, công minh, có lý, có tình, giữ bí mật đời tư của các bên. Tổ hoà giải ấp Tân Thạnh, xã Tân Phú, huyện Châu Thành đã vận dụng phương thức này nên tỷ lệ hoà giải thành đạt 91,89% (tiếp nhận 37 đơn, hoà giải thành 34 đơn);
- Xác định công tác tổ chức là quan trọng, một khi tập thể mạnh thì hiển nhiên hiệu quả mang lại sẽ cao. Đặt vai trò của MTTQ vào vị trí chủ lực, thường xuyên kiểm tra, củng cố, bổ sung về số lượng, đủ thành phần, độ tuổi, giới bảo đảm phục vụ lâu dài, tính kế thừa. Phối hợp tuyên truyền, phổ biến pháp luật bằng nhiều hình thức trực quan sinh động (tuyên truyền miệng, panô, áp phích, hình ảnh qua màng hình…); trước khi đi vào hoà giải, các thành viên tổ chức hội ý thảo luận trước đi đến thống nhất giải pháp khả thi nhất. Với cách làm này, tỷ lệ hoà giải thành (22/24 đơn) của Tổ hoà giải ấp An Tài, xã An Phước, huyện Tân Hồng đạt 91,66%;
- Xác minh trung thực, khách quan, là cơ sở để đưa ra phương án hoà giải thấu tình, đạt lý; tập thể tổ hoà giải thống nhất hành động với phương châm “Trong mọi sự việc, bình tĩnh được đòi hỏi trước hết”. Mỗi khi phát hiện có xảy ra vụ, việc ở khu dân cư, thành viên tổ hoà giải nào ở gần đó thì phải có trách nhiệm đến khuyên ngăn, phân tích tình lý thể hiện tính kiên trì, nhẫn nại, sáng suốt nhận ra cái đúng, cái sai, cái hư, cái thật, đồng thời phát huy tính “Trí – Dũng - Nhân - Nghĩa” để xem xét đưa ra giải pháp giải quyết phù hợp với từng vụ việc, luôn khơi dậy tình làng nghĩa xóm, phải có lòng vị tha, nhân ái, đoàn kết, hướng mọi người đi đến thống nhất thoả thuận sự tự nguyện xoá đi mâu thuẫn, dàn xếp ổn thoả tránh để dẫn đến lớn chuyện. Bằng phương pháp này, Tổ hoà giải ấp Bình An, xã Bình Thành, huyện Lấp Vò đã khẳng định được sự thành công nhất, tỷ lệ hoà giải thành đạt 95,58% (65/68 vụ)…Các Tổ hoà giải tiêu biểu trên đã được chọn báo cáo điển hình tiên tiến cấp tỉnh.
Duy trì nhân rộng mô hình, điển hình tiên tiến chính là yếu tố quyết định dẫn đến nâng cao chất lượng hoà giải ở cơ sở, đồng thời tác động tính tích cực, sáng tạo, góp phần phát huy tinh thần tự quản của nhân dân, ổn định tình hình an ninh trật tự trên địa bàn, phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương. Kết quả của công tác hoà giải là rất lớn, đã giải quyết kịp thời những xích mích, bất hoà trong nội bộ nhân dân, giảm bớt tình trạng quá tải của các cơ quan tư pháp. Bên cạnh đó, công tác hoà giải đã khơi dậy, tô đậm thêm truyền thống tương thân tương ái, đoàn kết gắn bó với cộng đồng, củng cố và xây dựng mối quan hệ hài hoà, thân thiện, mọi người ý thức thương yêu đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau, thắt chặt mối quan hệ tình làng nghĩa xóm.
Trần Thắng - UBMTTQVN tỉnh Đồng Tháp