Sở Tư pháp Bình Định vừa tổ chức kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật huyện miền núi Vĩnh Thạnh. Qua đó, cho thấy nhiều cách làm hay và thiết thực trong việc đưa pháp luật đến đồng bào dân tộc thiểu số.
Qua kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại xã Vĩnh Hảo và huyện Vĩnh Thạnh cho thấy công tác phổ biến giáo dục pháp luật trên địa bàn huyện có nhiều chuyển biến rõ nét, nhận thức pháp luật của cán bộ và nhân dân trên địa bàn ngày một nâng cao. Đó là : Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật huyện và 9 xã, thị trấn được củng cố và kiện toàn, Hội đồng cấp huyện có 31 thành viên, là đại diện của các ban, ngành, đoàn thể trong huyện do Phó Chủ tịch UBND làm Chủ tịch Hội đồng; 09 Hội đồng xã, thị trấn có 126 thành viên (riêng Hội đồng xã Vĩnh Hảo có 09 thành viên). Hoạt động Hội đồng của huyện, cấp xã huyện Vĩnh Thạnh đã ban hành Quy chế tổ chức hoạt động, phân công trách nhiệm thành viên trong Hội đồng theo dõi địa bàn để thực hiện tuyên truyền. Năm 2008, Hội đồng tham mưu cho UBND cùng cấp ban hành kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật, ngoài ra còn có kế hoạch riêng thực hiện theo từng quý, từng đợt tuyên truyền. Hội đồng các cấp còn tổ chức quán triệt và triển khai thực hiện Chỉ thị 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác PBGDPL, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân cho Đảng viên, cán bộ, công chức trên địa bàn và Nghị quyết số 61/2007/NQ-CP ngày 07/12/2007 của Chính phủ về tiếp tục thực hiện Chỉ thị 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng dưới nhiều hình thức như thông qua các cuộc họp hoặc đưa vào nội dung của kế hoạch, lồng ghép vào chương trình công tác định kỳ. Hội đồng xã Vĩnh Hảo còn xây dựng chương trình phối hợp tuyên truyền giữa Hội đồng và Đài Truyền thanh xã, nhờ đó công tác tuyên truyền pháp luật thông qua hệ thống loa truyền thanh ở Vĩnh Hảo được đẩy mạnh và đem lại đạt hiệu quả cao.
Lực lượng báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và hoà giải viên cơ sở cũng luôn được củng cố, kiện toàn. Vĩnh Thạnh hiện có 02 báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, 07 báo cáo viên pháp luật cấp huyện, 99 tuyên truyền viên pháp luật, 57 tổ hoà giải với 344 hoà giải viên cơ sở. Đội ngũ này là lực lượng nòng cốt, làm cầu nối đưa pháp luật đến cán bộ, nhân dân trên địa bàn, góp phần phòng ngừa những hành vi vi phạm pháp luật ở địa phương.
Nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật thiết thực và đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật cán bộ, nhân dân trên địa bàn: Nhờ củng cố và nâng cáo công tác tổ chức thực hiện, các cơ quan, ban, ngành ở huyện, xã đã tập trung tổ chức phổ biến nhiều văn bản pháp luật mới, thiết thực với tình hình thực tế ở địa phương, đặc biệt cho đồng bào dân tộc thiểu số như: Luật Bình đẳng giới, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Bảo vệ và phát triển rừng, Luật Giao thông đường bộ, Luật Hôn nhân gia đình, Luật Đất đai, Nghị quyết số 32/2007/NQ-CP ngày 29/6/2007 của Chính phủ về một số giải pháp cấp bách nhằm kiềm chế tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông; Nghị định số 146/2007/NĐ-CP ngày 14/9/2007 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, Luật Cư trú và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Cư trú, Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch, Nghị định 79/2007/NĐ-CP ngày 18/5/2007 của Chính phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký,…
Hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật phong phú, đa dạng, hướng đến cơ sở, đến đối tượng: Hội đồng huyện, xã đã vận dụng và phát huy linh hoạt các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật có hiệu quả như tuyên truyền miệng, tuyên truyền qua đài truyền thanh ở cơ sở, lồng ghép phổ biến, giáo dục pháp luật với hoạt động trợ giúp pháp lý, hoà giải ở cơ sở, tủ sách pháp luật hay những hoạt động sinh hoạt của các hội, đoàn thể, lễ hội... đặc biệt chú trọng tuyên truyền pháp luật thông qua đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, hoà giải viên và phát huy lợi thế của hệ thống loa truyền thanh ở cơ sở để đưa pháp luật đến tận người dân.
Kết quả: Năm 2008, Hội đồng huyện đã tổ chức được 192 đợt tuyên truyền các văn bản pháp luật mới, quan trọng, gần gũi, thiết thực với đời sống nhân dân cho hơn 36.500 lượt người và cấp phát hơn 450 tài liệu tuyên truyền pháp luật. Hội đồng xã Vĩnh Hảo tổ chức được 21 đợt tuyên truyền cho hơn 2.650 lượt người tham gia.
Ngoài ra, ở 57 tổ hoà giải trên địa bàn huyện đã tiếp nhận 106 vụ việc và thực hiện hoà giải thành 86 vụ việc, chiếm tỷ lệ 81,1%. góp phần ổn định an ninh, trật tự xã hội ở địa phương. Vĩnh thạnh là huyện đầu tiên trong tỉnh tổ chức Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Pháp lệnh tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở và Quyết định số 1067/QĐ-TTG ngày 25/11/1998 của Chính phủ phê duyệt Dự án xây dựng và quản lý tủ sách pháp luật ở cấp xã, phường, thị trấn. Tất cả các thôn trong huyện Vĩnh Thạnh hiện đã xây dựng Hương ước, Quy ước và có nơi đã sửa đổi, bổ sung thêm một số nội dung mới về bảo vệ rừng và dân số. Nội dung Hương ước, quy ước phù hợp với những chuẩn mực đạo lý truyền thống của dân tộc, góp phần định hướng nhân dân thực hiện các quy định của pháp luật, xây dựng đời sống mới ở khu dân cư. Đến nay, 100% xã, thị trấn của huyện Vĩnh Thạnh hoàn thành việc xây dựng tủ sách pháp luật, bước đầu đã có sự đầu tư nhưng số lượng sách pháp luật còn ít, chưa thường xuyên bổ sung sách pháp luật mới và tủ sách pháp luật được bố trí ngay tại phòng làm việc của tư pháp xã nên còn tạo tâm lý e ngại cho người dân khi đến liên hệ mượn sách, chưa đáp ứng tốt nhu cầu đọc sách tìm hiểu pháp luật của cán bộ, công chức và nhân dân trong xã. Đài truyền thanh xã, huyện được trang bị đầy đủ về số lượng loa, đường dây và duy trì thường xuyên chuyên mục “Pháp luật và đời sống”, “Tìm hiểu pháp luật” vào chiều thứ 7, sáng chủ nhật hàng tuần với thời lượng phát sóng từ 10 đến 15 phút/chương trình, tuyên truyền các văn bản pháp luật mới và các hoạt động PBGDPL ở địa phương. Thực hiện Chương trình 135 giai đoạn II năm 2008 về công tác trợ giúp pháp lý, Hội đồng PHCT PBGDPL huyện đã phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí cho đồng bào dân tộc thiểu số ở 36 điểm làng của 05 xã Vĩnh Sơn, Vĩnh Kim, Vĩnh Thuận, Vĩnh Hiệp, Vĩnh Hoà với 122 trường hợp trên các lĩnh vực hôn nhân gia đình, đất đai, dân sự, hộ tịch, chế độ chính sách,…UBND huyện Vĩnh Thạnh và UBND các xã, thị trấn trong huyện bước đầu đã có sự quan tâm,đầu tư kinh phí cho công tác PBGDPL. Trong năm 2008, Hội đồng cấp huyện được đầu tư 30 triệu để phục vụ cho công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật trên địa bàn huyện. Chế độ bồi dưỡng cho báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và hoà giải viên cơ sở bước đầu đã được thực hiện nhưng chưa đều khắp.
Qua kiểm tra cho thấy: Vĩnh Thạnh là huyện miền núi, điều kiện kinh tế khó khăn, hầu hết đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, địa bàn đi lại còn khó khăn. Nhưng nhờ sự quan tâm các cấp uỷ Đảng, chính quyền, đoàn thể nên công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã đạt nhiều kết quả đáng khích lệ. Như đã ban hành nhiều văn bản để triển khai thực hiện; củng cố, kiện toàn đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, hoà giải viên; xây dựng kế hoạch và tổ chức phối hợp tuyên truyền với Đài truyền thanh, Hội Phụ nữ, Mặt trận, Hội Cựu chiến binh,...Nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật đã tập trung vào những vấn đề cụ thể, gần gũi, thiết thực với tình hình thực tế ở địa phương. Hình thức tuyên truyền được thực hiện khá phong phú, phù hợp với từng loại đối tượng. Do vậy, công tác phổ biến giáo dục pháp luật đã phát huy được hiệu quả, nâng cao hiểu biết, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân, từng bước ngăn ngừa, hạn chế những hành vi vi phạm pháp luật, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ở địa phương.
Tuy nhiên, công tác phổ biến giáo dục pháp luật huyện Vĩnh Thạnh vẫn còn hạn chế là chất lượng và hiệu quả phổ biến giáo dục pháp luật chưa cao. Nguyên nhân, Hội đồng huyện, xã chưa tổ chức họp hội đồng nhằm đánh giá những mặt được, chưa được theo đúng Quy chế của Hội đồng, Một số Hội đồng chưa ban hành Quy chế tổ chức hoạt động của Hội đồng (xã Vĩnh Hảo), nên sự phối hợp giữa các tổ chức, đoàn thể, ngành trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở huyện, xã đôi lúc còn thiếu chặt chẽ. Đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền pháp luật đều là kiêm nhiệm nên việc đầu tư công sức, thời gian cho công tác này chưa nhiều. Lực lượng tuyên truyền viên, hoà giải viên cơ sở chưa được thường xuyên bồi dưỡng, tập huấn về kỹ năng phổ biến giáo dục pháp luật, kiến thức pháp luật. Tủ sách pháp luật ở cấp xã, huyện chưa được bổ sung sách pháp luật mới, việc bố trí địa điểm đặt tủ sách chưa thuận lợi cho việc khai thác và sử dụng. Kinh phí dành cho công tác phổ biến giáo dục pháp luật còn khiêm tốn.
Một số đề nghị: Các cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh việc quán triệt và triển khai thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân; tiếp tục củng cố Hội đồng các cấp, tăng cường sự phối hợp với các cơ quan, ngành, đoàn thể ở địa phương trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật, củng cố, củng cố, kiện toàn và tổ chức tập huấn kiến thức pháp luật, kỷ năng và nghiệp vụ cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, hoà giải viên. Phát huy những hình thức phổ biến giáo dục pháp luật sẵn có, và cần đổi mới, đa dạng và nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác phổ biến giáo dục pháp luật như như thông qua các loại tài liệu đề cương, tờ gấp, sách Hỏi - đáp pháp luật...để tuyên truyền. Lựa chọn và sử dụng những văn bản mới được ban hành và thiết thực với đời sống hàng ngày của người dân để tuyên truyền. Cần tạo điều kiện hỗ trợ kinh phí cho công tác phổ biến giáo dục pháp luật nhiều hơn nhằm đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật ngày càng cao của người dân.
Nguyễn Huỳnh Huyện