Năm 2008 là năm bản lề thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X, Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ Bắc Kạn lần thứ IX, năm đầu tiên thực hiện chư¬ơng trình phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ giai đoạn 2008-2012 và tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 49/NQ-TW ngày 02/6/ 2005 của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020
Trên cơ sở bám sát các nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh, ngành Tư pháp Bắc Kạn xác định công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật là một trong ba nhiệm vụ trọng tâm mũi nhọn cần tập trung chỉ đạo trong toàn ngành với phương châm “hướng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về cơ sở" và yêu cầu đặt ra về chỉ tiêu, chất lượng, hiệu quả đạt được với 2 nhiệm vụ tăng cường hoạt động của đội ngũ Báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật và nâng cao chất lượng quản lý, khai thác tủ sách pháp luật cấp xã, ngăn sách pháp luật thôn, bản tổ phố.
Là cơ quan thường trực của Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh ngay từ đầu năm. Sở đã tham mưu giúp Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh xây dựng kế hoạch công tác PBGDPL năm, kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2008-2012; chương trình hoạt động của hội đồng triển khai tới các huyện, thị xã và các ngành thành viên trong đó chỉ rõ những nội dung, hình thức PBGDPL có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các văn bản pháp luật mới ban hành, có liên quan trực tiếp đến quyền lợi của tổ chức, công dân, chú trọng đến các địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa; tổ chức các đợt tuyên truyền pháp luật cao điểm, theo chuyên đề về an toàn giao thông, phòng chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em, các quy định pháp luật về đất đai, giải quyết khiếu nại, tố cáo; pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình, bình đẳng giới.
Cùng với nhiệm vụ trên, Sở chủ động tham mưu cho Hội đồng PBGDPL tỉnh thường xuyên củng cố, kiện toàn thành viên, duy trì tốt Quy chế hoạt động của Hội đồng. Trong đó đã tham mưu giúp Hội đồng tổng kết hoạt động năm 2007, triển khai nhiệm vụ công tác phổ biến giáo dục pháp luật năm 2008; tổ chức kiểm tra công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn toàn tỉnh, sơ kết giai đoạn I và triển khai kế hoạch thực hiện giai đoạn 2 Đề án 04 trong Chương trình 212 của Chính phủ, tổng kết 10 năm thi hành Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở và 10 năm thực hiện Quyết định 1067/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng tủ sách pháp luật ở xã, phường, thị trấn; tổng kết 05 năm thực hiện Chương trình phổ biến giáo dục pháp luật giai đoạn từ 2003- 2007. Tổng kết và trao giải cuộc thi tìm hiểu pháp luật về trật tự an toàn giao thông cho 7 tập thể, 56 giải cá nhân với tổng trị giá giải thưởng 10.200.000đ; Phát động và tổng kết trao giải cuộc thi tìm hiểu Luật Công chứng và Nghị định số 79/2007/NĐ-CP của Chính Phủ về cấp bản sao từ sổ gốc, chứng thực bản sao từ bản chính, chứng thực chữ ký cho 4 tập thể và 36 cá nhân với tổng trị giá giải thưởng 7.200.000đ; tổ chức tập huấn kiến thức pháp luật và nghiệp vụ phổ biến giáo dục pháp luật cho 122 cán bộ Tư pháp- Hộ tịch cấp xã, 112 cán bộ văn hoá xã và 1.381 tuyên truyền viên pháp luật theo Đề án 4 thuộc Chương trình hành động quốc gia phổ biến giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ và nhân dân ở xã, phường, thị trấn giai đoạn 2005- 2010; Tổ chức 2 hội nghị tập huấn nghiệp vụ và phổ biến văn bản pháp luật mới cho 124 Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh; biên soạn và cấp phát 100.849 tờ rơi, tờ gấp, 1.853đề cương giới thiệu văn bản pháp luật mới. Trong năm, toàn tỉnh đã tổ chức được 6.083 hội nghị với 306.285 lượt người tham gia. Trong đó cấp tỉnh 3.265 hội nghị với 168.510 người tham dự; Cấp huyện và xã tổ chức 2.818 hội nghị với 137.775 lượt người tham dự.
Triển khai 2 nhiệm vụ mũi nhọn, Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành quyết số 933/QĐ-UBND ngày 15 tháng 8 năm 2008 kiện toàn đội ngũ báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh; chỉ đạo củng cố, kiện toàn đội ngũ báo cáo viên pháp luật cấp huyện. Hiện nay toàn tỉnh có 338 báo cáo viên và 1382 tuyên truyền viên pháp luật. Tham mưu UBND tỉnh tổ chức hội nghị tập huấn nghiệp vụ, phổ biến văn bản pháp luật mới và cấp phát tài liệu cho đội ngũ báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, Lãnh đạo các Sở, ban, ngành, Chủ tịch, phó Chủ tịch HĐPH cấp huyện. Tổ chức đánh giá hoạt động của đội ngũ Báo cáo viên, tuyên truyền viên theo tiêu chí đánh giá hoạt động ban hành kèm theo Quyết định số 286/QĐ-UBND ngày 17/02/2006 của Uỷ ban nhân dân tỉnh bảo đảm mỗi báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật trực tiếp tuyên truyền từ 01 đến 04 cuộc; Tổ chức kiểm tra năng lực tuyên truyền của đội ngũ báo cáo viên pháp luật trong ngành; chỉ đạo chi hội luật gia xây dựng kế hoạch phổ biến văn bản pháp luật mới cho cán bộ công chức vào các buổi sinh hoạt cơ quan hàng tháng. Tham mưu cho UBND tỉnh tổng kết 10 năm thực hiện Quyết định 1067/Q-TTg của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng tủ sách pháp luật ở xã, phường, thị trấn. Chỉ đạo Ban Tư pháp các xã, phường, thị trấn tổ chức rà soát đánh giá việc phối hợp quản lý, khai thác tủ sách, ngăn sách pháp luật, ban hành quy chế phối hợp quản lý, nội quy khai thác tủ sách ngăn sách, sổ sách theo dõi mượn, đọc. Tổng kết đánh giá phong trào thi đua quản lý, khai thác ngăn sách pháp luật theo kế hoạch thi đua. Xây dựng phiếu khảo sát về quản lý, sử dụng và khai thác ngăn sách pháp luật để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý, sử dụng, khai thác và tìm ra những nguyên nhân, hạn chế, tồn tại, kịp thời có các giải pháp đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật đến với nhân dân thông qua hoạt động quản lý, sử dụng và khai thác ngăn sách pháp luật.
Để nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tới cơ sở, Sở đã chủ động, tích cực triển khai các hình thức PBGDPL đa dạng, phù hợp với đặc điểm tình hình địa phương và nhu cầu tìm hiểu pháp luật của các đối tượng, trong đó thực hiện có hiệu quả việc lồng ghép các mô hình, phương pháp PBGDPL.
Thông qua việc khai thác, sử dụng tủ sách, ngăn sách pháp luật đến nay 122/122 xã, phường, thị trấn đã có tủ sách pháp luật với đầy đủ 04 nhóm đầu sách cơ bản, 1.381/1.392 thôn bản tổ phố có ngăn sách (các thôn còn lại mới tách đang xây dựng). Từ năm 2006 đến nay, trên cơ sở Chương trình phối hợp ký kết với Bưu điện tỉnh, Sở đã chỉ đạo việc thực hiện chuyển tủ sách pháp luật từ UBND xã tới các Điểm Bưu điện văn hoá xã, thị trấn và thực hiện việc luân chuyển sách qua đó tạo thuận lợi cho cán bộ, nhân dân đến khai thác, sử dụng. Năm 2008 đã có 12.649 lượt người đến đọc và tìm hiểu thông tin pháp luật. Sở đã bổ sung 10 đầu sách pháp luật với trên 10.000 cuốn cho ngăn sách pháp luật của 1.381 thôn bản, tổ phố và chỉ đạo các xã mua bổ sung sách pháp luật cho tủ sách xã, phường, thị trấn, nâng tổng số đầu sách hiện nay của mỗi tủ lên gần 200 đầu sách.
Hoạt động hoà giải ở cơ sở đã góp phần không nhỏ trong việc giải quyết những xích mích, mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng, qua đó làm giảm thiểu tình trạng khiếu kiện ở cơ sở. Năm 2008, các tổ hoà giải ở cơ sở đã hoà giải thành 404 /545 vụ việc đạt tỷ lệ 78%. Ngành Tư pháp đã thường xuyên phối hợp với Mặt trận Tổ quốc các cấp trong công tác chỉ đạo, hướng dẫn, củng cố, kiện toàn các tổ hoà giải ở cơ sở, từng bước đưa công tác này đi vào nề nếp. Đến nay, toàn tỉnh có 1.392 tổ hoà giải với 6.163 hoà giải viên. Trong năm, các tổ hoà giải trên địa bàn tỉnh đều được tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ hoà giải và kiến thức pháp lý cần thiết cho công tác này ở cơ sở. Một số địa phương thực hiện tốt công tác hoà giải là: Na Rì hoà giải thành 208/230 việc, đạt 90,4%; Bạch Thông hoà giải thành 51/64 việc đạt 80 %;
Thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý lưu động đã tổ chức tuyên truyền pháp luật cho 3.389 lượt người nghe (tăng 667 lượt người nghe so với cùng kỳ năm 2007) và cấp phát miễn phí 19.525 tờ rơi, tờ gấp và tài liệu tuyên truyền pháp luật.
Công tác phối hợp tuyên truyền pháp luật với các cấp, các ngành được quan tâm thực hiện thường xuyên. Sở Tư pháp đã phối hợp với Sở Văn hoá thể thao và du lịch tuyên truyền Luật phòng, chống bạo lực gia đình cho Lãnh đạo các Sở, ngành, Lãnh đạo UBND và phòng Văn hoá thông tin các huyện, thị xã, Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh. Phối hợp với Ban dân tộc tỉnh tuyên truyền Luật Khiếu nại, tố cáo cho 75 cán bộ làm công tác dân tộc và đồng bào dân tộc thiểu số của tỉnh; Phối hợp với Sở thông tin truyền thông, Hội nhà báo tỉnh tổ chức tập huấn nghiệp vụ tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh và các loại hình báo chí cho cán bộ Tư pháp và cán bộ văn hoá cấp xã. Phối hợp với UBND các huyện, thị xã cử Báo cáo viên pháp luật của Sở tham gia trực tiếp truyền đạt, phổ biến văn bản pháp luật tại các hội nghị cơ sở. Phối hợp với Ban An toàn giao thông tỉnh xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch phối hợp liên ngành tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo đảm trật tự an toàn giao thông năm 2008, tổ chức kiểm tra tuyến quốc lộ 3B - huyện Na Rỳ; tổ chức tuyên truyền pháp luật tại 7 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh cho 350 người và cấp phát 500 tờ gấp tìm hiểu pháp luật về giao thông đường bộ.
Các hoạt động phối hợp tuyên truyền pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng đã phát huy tác dụng trong việc phổ biến kiến thức pháp luật cho cán bộ, nhân dân trong tỉnh. Thông qua mục “Tìm hiểu pháp luật” trên Đài Phát thanh- Truyền hình phát 8 số/ tháng; “ Giải đáp pháp luật” đăng trên Báo Bắc Kạn, mục “Giới thiệu văn bản mới” 8 số/tháng; mục "Hộp thư truyền hình", " Tiếp chuyện bạn nghe đài" 4 số/tháng , các chuyên trang Tư pháp đã góp phần đưa các văn bản pháp luật đến gần và nhanh hơn với người dân.
Bên cạnh đó, mô hình tuyên truyền pháp luật thông hoạt động của các câu lạc bộ “ Tuổi trẻ phòng chống tội phạm”, “ Nông dân với pháp luật”, “ Trợ giúp pháp lý” được quan tâm phối hợp chỉ đạo, hướng dẫn hoạt động, thu được kết quả tốt. Đến nay, toàn tỉnh thành lập được 84 câu lạc bộ pháp luật, 547 tổ đội TNXKAN, ", 107 câu lạc bộ “ Nông dân với pháp luật” " Nông dân với dân số và phát triển", 60 câu lạc bộ “ Trợ giúp pháp lý”; 21 câu lạc bộ “Pháp luật và đời sống” Hoạt động của các câu lạc bộ đã thu hút đông đảo đoàn viên, hội viên và các tầng lớp nhân dân tham gia, qua đó góp phần tích cực trong việc nâng cao nhận thức, hiểu biết về chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và bài trừ tệ nạn xã hội trên địa bàn dân cư.
Các nội dung tuyên truyền, PBGDPL theo chuyên đề được tổ chức thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, phục vụ kịp thời các nhiệm vụ chính trị của địa phương như tập trung tuyên truyền pháp luật về an toàn giao thông theo Nghị quyết số 32 của Chính phủ, kế hoạch của UBND tỉnh; các quy định về cấm sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ và đốt pháo, phòng chống tệ nạn xã hội, vệ sinh an toàn thực phẩm, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Triển khai tốt các kế hoạch tuyên truyền pháp luật về phòng chống ma tuý, HIV/AIDS, phòng chống tội phạm, phòng chống tội phạm buôn bán phụ nữ, trẻ em, tuyên truyền Luật khiếu nại tố cáo, Luật phòng, chống bạo lực gia đình, Luật Bình đẳng giới.
Kết quả nổi bật của ngành Tư pháp Bắc Kạn trong công tác tuyên truyền, PBGDPL là đã chủ động tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền các biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác PBGDPL đặc biệt là việc triển khai toàn diện các nội dung trọng tâm mũi nhọn của ngành.
Trong thời gian tới để tiếp tục phát huy những kết quả đã làm được trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đến cán bộ và nhân dân, Sở Tư pháp cần tham mưu tăng cường các nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội vào công tác này; củng cố, kiện toàn đội ngũ cán bộ làm nhiệm vụ phổ biến, giáo dục pháp luật cơ sở, đào tạo, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, trang bị tài liệu pháp luật cho đội ngũ này. Tiếp tục đẩy mạnh các hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tới người dân ở cơ sở. Trong đó chú trọng đến hình thức thông qua sinh hoạt của các cộng đồng dân cư, sinh hoạt các câu lạc bộ, biên soạn tờ rơi, tờ gấp, tuyên truyền miệng, tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở qua đó nâng cao nhận thức hiểu biết pháp luật cho nhân dân, góp phần hạn chế những mâu thuẫn, tranh chấp và vi phạm pháp luật phát sinh tại cơ sở.
Hương Loan