Ngày 28/01/2006 Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số 28/2006/QĐ-TTg về việc phê duyệt các đề án chi tiết thuộc chương trình 212 trong đó có đề án 4 về "phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn", ngày 04/01/2008UBND tỉnh Thái Bình đã ban hành kế hoạch số 02/KH-UBND về việc triển khai đề án 4 nhằm góp phần đưa pháp luật vào cuộc sống, tạo bước chuyển biến căn bản trong việc nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức tôn trọng pháp luật và chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn. Sở Tư pháp, Công an tỉnh, Toà án nhân dân tỉnh, trường Chính trị tỉnh đều xây dựng kế hoạch chi tiết của ngành mình để triển khai kế hoạch số 02/KH-UBND của UBND tỉnh.
Nhằm nâng cao nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật cho đội ngũ cán bộ Tư pháp ở xã, phường, thị trấn Sở Tư pháp đã tổ chức tập huấn nghiệp vụ phổ biến giáo dục pháp luật, đăng ký và quản lý hộ tịch cho đội ngũ cán bộ Tư pháp xã, phường, thị trấn trong toàn tỉnh. Nội dung tập huấn tập trung gồm 2 phần phần 1 hướng dẫn kỹ năng thực hiện các nghiệp vụ phổ biến giáo dục pháp luật phù hợp ở cấp xã như tuyên truyền miệng; biên soạn tài liệu pháp luật, hướng dẫn hoạt động và bồi dưỡng nghiệp vụ cho hoà giải viên; xây dựng và tổ chức lực lượng tuyên truyền viên pháp luật; khai thác, sử dụng tủ sách pháp luật; lồng ghép phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân trên địa bàn thông qua trợ giúp pháp lý; đưa nội dung pháp luật vào sinh hoạt của các câu lạc bộ ở xã, phường, thị trấn. Phần 2 tập trung giới thiệu nghiệp vụ đăng ký và quản lý hộ tịch, giải đáp các thắc mắc của cán bộ tư pháp các xã, phường thị trấn trong công tác đăng ký quản lý hộ tịch.
Sở Tư pháp chỉ đạo Trưng tâm trợ giúp pháp lý xây dựng và thực hiện kế hoạch, tổ chức các đợt trợ giúp pháp lý lưu động cho nhân dân trong đó tập trung tuyên truyền các văn bản pháp luật về đất đai, chế độ chính sách, hôn nhân gia đình. Trong 6 tháng đầu năm đã tổ chức trợ giúp pháp lý lưu động ở 23 xã, trợ giúp 477 việc trong đó bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho đối tượng là 17 việc. Thông qua tư vấn, giải thích, hướng dẫn pháp luật đã nâng cao nhận thức pháp luật để họ tự bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Hiện nay Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước tỉnh đã tiến hành thành lập 12 câu lạc bộ trợ giúp pháp lý cấp xã, hoạt động của Câu lạc bộ bước đầu đi vào nền nếp và hoạt động có hiệu quả.
Tuyên truyền trên hệ thống cơ quan thông tin đại chúng được Sở Tư pháp chú trọng. Sở đã phối hợp với Báo Thái Bình duy trì thường xuyên chuyên mục "Pháp luật và đời sống" đã đăng tải 72 tin, bài tuyên truyền pháp luật, kịp thời giới thiệu được nhiều văn bản pháp luật có liên quan trực tiếp đến đời sống người dân như: Luật đất đai, Luật Cư trú, Luật Bình đẳng giới, Luật quản lý thuế, Luật thuế thu nhập cá nhân..... Phối hợp với Đài phát thanh truyền hình tỉnh đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, duy trì thường xuyên chuyên mục “Pháp luật và cuộc sống", giới thiệu 6 chuyên mục tập trung vào các lĩnh vực: hoà giải, trợ giúp pháp lý, tuyên truyền pháp luật đối với thanh thiếu niên, thi hành án...
Công tác hoà giải góp phần đáng kể trong việc tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật. Thông qua hoà giải đưa pháp luật đến người dân diễn ra thường xuyên trong cộng đồng dân cư, gắn bó với những nhu cầu thiết thực của nhân dân, giải quyết kịp thời những mâu thuẫn, tranh chấp và vi phạm pháp luật nhỏ xảy ra. Toàn tỉnh hiện nay có 2.070 tổ hoà giải với 15.072 tổ viên ở tất cả các thôn, làng, tổ dân phố, hàng năm thụ lý giải quyết hàng nghìn vụ việc.
Bên cạnh đó Sở Tư pháp còn in 2.500 cuốn tài liệu bồi dưỡng nghiệp vụ cho hoà giải viên để cấp phát cho các tổ hoà giải trong toàn tỉnh. In 3000 tờ rơi tuyên truyền pháp luật phòng chống tội phạm, ma tuý, 3000 cuốn sách giới thiệu Luật Giao thông đường bộ, Luật Giao thông đường thuỷ nội địa và Nghị định 146/2007/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ để cấp phát cho đối tượng là cán bộ, nhân dân một số xã, phường, thị trấn trong tỉnh.
Xác định là cơ quan chủ trì của đề án Sở Tư pháp đã chủ động phối hợp với Toà án nhân dân tỉnh, Công an tỉnh, Trường Chính trị tỉnh để mở các lớp bồi dưỡng lý luận chính trị, kiến thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ công an xã nhằm nâng cao trình độ, kỹ năng kinh nghiệm trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật, tăng cường xét xử lưu động. Đã phối hợp với Toà án nhân dân tỉnh đưa 15 vụ án điểm ra xét xử lưu động nhằm mục đích tuyên truyền, giáo dục chung trong nhân dân. Phối hợp với Công an tỉnh hướng dẫn Công an xã, phường, thị trấn kết hợp lồng ghép tuyên truyền, giáo dục pháp luật khi tiến hành công tác quản lý, giáo dục đối tượng và trong việc tổ chức vận động quần chúng tham gia bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn quản lý. Trường Chính trị tỉnh tổ chức lồng ghép bổ sung kiến thức pháp luật vào các chương trình đào tạo bồi dưỡng lý luận chính trị, quản lý nhà nước mà đối tượng là cán bộ cấp xã.
Mặc dù còn nhiều khó khăn song được sự phối hợp đồng bộ giữa các sở, ban ngành, Sở Tư pháp đã thể hiện được vai trò chủ đạo của cơ quan chủ trì đề án 4- chương trình 212. Hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh đã có bước chuyển mới, thực hiện đề án 4 đảm bảo hiệu quả các mục tiêu đề ra, từng bước nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cả hệ thống chính trị trong sự nghiệp chung đưa pháp luật vào cuộc sống. Qua đó phát huy vai trò của cơ quan Tư pháp và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ và nhân dân. Các hình thức phổ biến giáo dục pháp luật đã được thực hiện đồng bộ với nhiều phương thức sáng tạo, linh hoạt thông qua các hoạt động tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý, xét xử lưu động.... đã tác động tích cực đến nhận thức của người dân về tìm hiểu pháp luật. Qua đó nâng cao nhận thức của người dân về việc nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật.
Thu Thuỷ - Sở Tư pháp Thái Bình