Chiều 25/3, Bộ Tư pháp tổ chức cuộc họp Hội đồng thẩm định dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế quản lý, vận hành, khai thác Cổng Pháp luật quốc gia.
Sau khi nghe báo cáo về dự thảo Quyết định từ đại diện đơn vị chủ trì soạn thảo - Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Phan Hồng Nguyên, các đại biểu thống nhất việc xây dựng và ban hành Quy chế là cần thiết, là nhiệm vụ chính trị trọng tâm nhằm thực hiện các Nghị quyết, Kết luận của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chương trình hành động của Chính phủ. Đây cũng là cổng thông tin duy nhất về pháp luật được nêu đích danh trong văn kiện của Trung ương, do đó phải thể hiện được vai trò là kênh cung cấp thông tin chính thống, kịp thời và tin cậy cho người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, về phạm vi điều chỉnh, nhiều ý kiến cho rằng, dự thảo cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng bao quát đầy đủ các hoạt động quản lý, cập nhật thông tin, khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, cần tách bạch rõ giữa nội dung “xây dựng Cổng” và “quản lý, vận hành, khai thác” để tránh trùng lặp, chồng chéo với các đề án liên quan. Một số đại biểu cũng đề nghị đưa các điều kiện bảo đảm về nguồn lực, hạ tầng và nhân lực vào phạm vi điều chỉnh của quy chế, làm cơ sở triển khai các quy định về kinh phí và tổ chức thực hiện.
Lãnh đạo Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý trình bày dự thảo Quyết định; tiếp thu, giải trình các ý kiến góp ý. (Ảnh trong bài: PV)
Góp ý vào Điều 6 của dự thảo, nhiều đại biểu cho rằng việc liệt kê hơn 20 hợp phần của Cổng là dàn trải, chưa phân định rõ giữa “hệ thống thông tin” và “trang tin thành phần”. Một số nội dung như trang phổ biến, giáo dục pháp luật hay trợ giúp pháp lý thực chất là các cấu phần thuộc Cổng thông tin điện tử của Bộ Tư pháp, không nên được thiết kế như những cơ sở dữ liệu độc lập. Nếu không rà soát lại, Cổng Pháp luật quốc gia có nguy cơ trở thành nơi tổng hợp các đường link, thiếu tính tập trung và khó vận hành hiệu quả. Các ý kiến đề nghị chỉ giữ lại những hợp phần cốt lõi, đã vận hành ổn định, đồng thời quy định theo hướng mở đối với các nội dung có tính chất phát triển trong tương lai.
Liên quan đến quản lý tài khoản và định danh, các đại biểu đề nghị không nên giới hạn trong một phương thức duy nhất như VNeID, mà cần mở rộng các hình thức định danh hợp pháp khác để phù hợp với nhiều đối tượng, bao gồm tổ chức và người nước ngoài. Đáng chú ý, nhiều ý kiến đề xuất thiết lập cơ chế phân cấp tài khoản theo ít nhất 3 tầng: người nhập liệu, người kiểm soát và người phê duyệt, nhằm bảo đảm kiểm soát nội dung và xác định rõ trách nhiệm cá nhân trong từng khâu. Cùng với đó, cần bổ sung quy định chặt chẽ về việc khóa hoặc thu hồi tài khoản ngay khi cán bộ chuyển công tác, nghỉ việc hoặc phát hiện dấu hiệu mất an toàn thông tin, nhằm bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu.
Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong Cổng Pháp luật quốc gia là nội dung mới, nhận được nhiều ý kiến thảo luận. Các đại biểu bày tỏ lo ngại về độ chính xác của dữ liệu đầu vào và kết quả do AI cung cấp. Trong bối cảnh người dân có xu hướng tin vào công nghệ, nếu thông tin không được kiểm chứng chặt chẽ, có thể dẫn đến những hệ lụy đáng kể. Do đó, cần có cơ chế kiểm tra, rà soát định kỳ và khẳng định rõ giá trị pháp lý của văn bản gốc.
Bên cạnh đó, khái niệm “dịch vụ có tính chất pháp lý” cần được làm rõ để phân biệt với dịch vụ công trực tuyến. Đồng thời, cần quy định minh bạch lộ trình cung cấp dịch vụ miễn phí và có thu phí, tránh gây hiểu nhầm trong quá trình triển khai.
Các đại biểu tham dự cuộc họp.
Một nội dung được nhiều đại biểu nhấn mạnh là trách nhiệm xử lý khi xảy ra sai sót thông tin. Theo Phó Tổng Biên tập Báo Pháp luật Việt Nam Vũ Hồng Thúy, với tính chất đặc thù của dữ liệu pháp luật, việc đăng tải thông tin không chính xác có thể gây hệ lụy lớn cho xã hội. Do đó, cần quy định rõ quy trình đính chính, xin lỗi công khai, tham chiếu các quy định của pháp luật liên quan.
Đồng thời, bà nhấn mạnh yêu cầu phải quy định rõ trách nhiệm đến từng cá nhân trong vận hành Cổng. Theo bà, với một hệ thống thông tin có tính chất “điểm tựa pháp lý” cho toàn xã hội, không thể chỉ quy định trách nhiệm chung chung của cơ quan, tổ chức. Cần xác định rõ đơn vị đầu mối trực tiếp quản lý, đồng thời gắn trách nhiệm của người đứng đầu trong trường hợp xảy ra sai sót. Bổ sung quy trình xử lý thông tin sai, bao gồm cả việc đính chính, xin lỗi công khai theo quy định pháp luật, nhằm bảo đảm tính minh bạch và uy tín của hệ thống.
Trước mắt, sẽ tập trung cung cấp thông tin miễn phí
Đại diện đơn vị chủ trì soạn thảo - Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh cho biết sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến góp ý và rà soát, chỉnh lý dự thảo theo hướng làm rõ phạm vi điều chỉnh, tránh trùng lặp với các đề án khác.
Đối với các hợp phần của Cổng, dự thảo sẽ được chỉnh sửa theo hướng tinh gọn, phân nhóm hợp lý, hạn chế liệt kê dàn trải. Về tài khoản và định danh, sẽ mở rộng các phương thức phù hợp và bổ sung cơ chế phân cấp, kiểm soát chặt chẽ.
Liên quan đến AI và dịch vụ pháp lý, theo ông Thu Anh, giai đoạn trước mắt tập trung cung cấp thông tin miễn phí, đồng thời nghiên cứu lộ trình phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng trong tương lai. Các nội dung liên quan đến AI sẽ được bổ sung cơ chế kiểm chứng để bảo đảm độ chính xác.
Kết luận cuộc họp, chủ trì Hội đồng thẩm định, Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Trần Văn Lợi yêu cầu đơn vị chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, cập nhật đầy đủ căn cứ pháp lý, lược bỏ các nội dung không cần thiết.
Về nội dung, cần làm rõ ranh giới giữa xây dựng và vận hành, tinh gọn các hợp phần, bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, quy chế phải xác định rõ trách nhiệm của các Bộ, ngành, địa phương trong việc kết nối, chia sẻ dữ liệu.
Ông Trần Văn Lợi cũng thống nhất với đề xuất phân cấp quản lý tài khoản, yêu cầu bổ sung cơ chế bảo đảm an toàn thông tin, cũng như hoàn thiện quy định về kinh phí theo hướng cụ thể, khả thi hơn. Trên cơ sở đó, đơn vị chủ trì soạn thảo cần tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tiếp thu đầy đủ các ý kiến, bổ sung các nội dung liên quan, trình Lãnh đạo Bộ xem xét, ký ban hành theo đúng tiến độ đề ra.
T.Hoài