Các đơn vị thuộc Bộ có chức năng tham mưu, tham gia xây dựng, góp ý, thẩm định, chuẩn bị ý kiến pháp lý đối với các dự án, dự thảo chính sách, văn bản quy phạm pháp luật đã khẩn trương, tích cực thực hiện nhiệm vụ được giao theo Công văn số 1666/BTP-CTXDVBQPPL của Bộ trưởng Bộ Tư pháp nhằm kịp thời triển khai thực hiện “Chiến dịch 20 ngày đêm” phấn đấu giải quyết triệt để tình trạng nợ đọng văn bản.
* Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế Nguyễn Hồng Hải: Những yêu cầu đặt ra cho các đơn vị xây dựng pháp luật trong việc triển khai “Chiến dịch 20 ngày đêm”
Thời gian qua, việc chậm ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành đã tạo ra không ít khó khăn trong việc tổ chức thi hành pháp luật, nhiều luật, nghị quyết dù đã có hiệu lực nhưng chưa thể đi vào cuộc sống một cách đầy đủ.
Để sớm giải quyết tình trạng này, Chính phủ đã phát động “Chiến dịch 20 ngày đêm” với thời hạn cụ thể (từ ngày 12/3/2026 đến ngày 31/3/2026), nguồn lực được ưu tiên tối đa, kết quả tổ chức thực hiện gắn với trách nhiệm của người đứng đầu, phấn đấu giải quyết triệt để tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội có hiệu lực trước ngày 01/4/2026. Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ký Công văn số 1666/BTP-CTXDVBQPPL để kịp thời triển khai thực hiện Chiến dịch gắn với chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tư pháp.
Ông Nguyễn Hồng Hải.
Điều này cho thấy, “Chiến dịch” không đơn thuần là “giải pháp tình thế” để xử lý vấn đề hiện hữu vốn tồn tại kéo dài nhiều năm mà còn thể hiện rõ quyết tâm chính trị rất lớn của Chính phủ nói chung, của Bộ Tư pháp nói riêng cho mục tiêu dài hơn về việc “đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, nền tảng vững chắc, động lực mạnh mẽ cho phát triển, tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng “hai con số”, nâng cao đời sống của Nhân dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại của đất nước” đúng như chủ trương, đường lối của Đảng tại Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, Nghị quyết số 66-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW…
Việc tổ chức thực hiện thành công “Chiến dịch” nêu trên mang nhiều ý nghĩa quan trọng, trong đó bao gồm việc góp phần tạo sự thông suốt, thuận lợi trong xây dựng, tổ chức thi hành pháp luật, đặc biệt trong bối cảnh nhiều chính sách mới cần triển khai nhanh để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; thể hiện được “khả năng chống chịu” của hệ thống cơ quan xây dựng pháp luật trước những yêu cầu cấp thiết, tính kỷ luật, kỷ cương trong công tác xây dựng pháp luật - nơi mà chậm trễ không chỉ là vấn đề kỹ thuật, mà là “điểm nghẽn” của cả hệ thống.
Với yêu cầu và ý nghĩa đó, là đơn vị có chức năng tham mưu, tham gia xây dựng, góp ý, thẩm định, chuẩn bị ý kiến pháp lý đối với các dự án, dự thảo chính sách, văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực dân sự - kinh tế, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế nhận thức rõ, việc thực hiện “Chiến dịch” đặt ra những yêu cầu, thách thức trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, đặc biệt là đối với công tác thẩm định.
Trong đó, áp lực không chỉ đến từ thời hạn, mà là vừa phải bảo đảm thời hạn và vừa phải bảo đảm yêu cầu cao nhất về chất lượng thẩm định trong bối cảnh có số lượng lớn văn bản cần thẩm định. Đối với các văn bản có nội dung phức tạp, có phạm vi điều chỉnh rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, việc rút ngắn thời gian thực hiện có thể bảo đảm được tiến độ ban hành văn bản nhưng khó bảo đảm được tính chặt chẽ, tiềm ẩn khả năng phát sinh khó khăn, vướng mắc sau khi văn bản được ban hành nếu như không phải có giải pháp, quy trình phù hợp, chủ động hơn với quyết tâm chính trị hơn, đúng, kịp thời, hiệu quả theo yêu cầu của “Chiến dịch”.
Trên cơ sở nhận thức như vậy, bên cạnh thực hiện quán triệt, triển khai đầy đủ, kịp thời Công văn số 1666/BTP-CTXDVBQPPL, nhất là 04 nhiệm vụ, giải pháp trong thẩm định dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đến toàn thể lãnh đạo, công chức, viên chức, người lao động trong đơn vị, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế sẽ chủ động rà soát, phân loại văn bản thuộc chức năng, nhiệm vụ cần được thẩm định trong “Chiến dịch”; rà soát, bố trí nguồn nhân lực phù hợp; tổ chức quy trình công tác theo hướng chủ động, có khả năng điều chỉnh linh hoạt hơn; tăng cường phối hợp, hỗ trợ các cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan, đơn vị khác có liên quan, nhất là các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, liên thông, phân công, phân nhiệm rõ ràng; đa dạng, linh hoạt trong thu thập ý kiến đánh giá tác động của chuyên gia, doanh nghiệp, người dân, cơ quan quản lý, tổ chức ngành nghề, chuyên môn đối với dự thảo văn bản được thẩm định.
Qua đó, phấn đấu không chỉ góp phần thực hiện thành công “Chiến dịch 20 ngày đêm” mà còn góp phần bảo đảm chất lượng của các dự thảo văn bản quy định chi tiết, đưa luật, nghị quyết của Quốc hội kịp thời đi vào cuộc sống, nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác xây dựng pháp luật của Cục Pháp luật dân sự - kinh tế nói riêng, của Bộ Tư pháp nói chung.
* Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Nguyễn Thị Phương Liên: Bộ Tư pháp đến nay không phát sinh tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết
Nhằm triển khai kịp thời, hiệu quả Công văn số 1666/BTP-CTXDVBQPPL của Bộ Tư pháp, Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đã và đang tập trung triển khai một số công việc sau:
Bà Nguyễn Thị Phương Liên.
Thứ nhất, thực hiện chỉ đạo của Bộ trưởng và bám sát yêu cầu của Thường trực Chính phủ tại Thông báo số 125/TB-VPCP, Vụ đã khẩn trương rà soát toàn diện tình hình xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết, đặc biệt là các văn bản hướng dẫn thi hành luật, pháp lệnh, nghị quyết đã có hiệu lực hoặc sắp có hiệu lực. Trên cơ sở đó, ngày 20/3/2026, Vụ đã tham mưu Bộ trưởng ký các công văn gửi trực tiếp các đồng chí Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ quan tâm trực tiếp chỉ đạo thực hiện “Chiến dịch 20 ngày đêm” với mục tiêu giải quyết dứt điểm tình trạng nợ đọng trước ngày 01/4/2026,chủ động tham mưu, đề xuất phương án xử lý “khoảng trống pháp lý” trong thời gian chậm ban hành văn bản quy định chi tiết; rà soát, xác định và công bố văn bản tiếp tục có hiệu lực theo quy định tại khoản 2 Điều 57 của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật…
Thứ hai, chủ động và phát huy trách nhiệm trong công tác thẩm định. Với tư cách là đơn vị trong thành phần cứng tham gia các hội đồng thẩm định dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, Vụ luôn quan tâm bố trí cử công chức của Vụ có chuyên môn phù hợp tham gia các Hội đồng thẩm định hoặc phối hợp với đơn vị chủ trì thẩm định để có ý kiến thẩm định đối với các hồ sơ dự thảo dự thảo văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm tiến độ, chất lượng.
Thứ ba, khẩn trương hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công cụ quản lý, theo dõi tiến độ xây dựng pháp luật. Theo đó, Vụ đang khẩn trương phối hợp với các Bộ, cơ quang ngang Bộ và các đơn vị có liên quan để chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế quản lý, vận hành Hệ thống thông tin quản lý Chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo trình tự, thủ tục rút gọn để trình Thủ tướng Chính phủ ban hành trong tháng 3. Đây sẽ là “hạ tầng số” quan trọng giúp theo dõi tiến độ theo thời gian thực, tăng tính minh bạch, kỷ luật và hiệu quả trong tổ chức thực hiện.
Thứ tư, xây dựng cơ chế đánh giá bằng kết quả (KPI) trong công tác xây dựng pháp luật. Theo đó, Vụ đang hoàn thiện Đề án thí điểm đánh giá, chấm điểm (KPI), hướng tới lượng hóa kết quả thực hiện, gắn trách nhiệm với từng cơ quan, đơn vị. Đây là công cụ quan trọng để nâng cao kỷ luật, kỷ cương và tạo chuyển biến thực chất trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế.
Để giải quyết căn cơ và bền vững tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết, cần triển khai đồng bộ một số giải pháp sau:
Thứ nhất, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, coi đây là giải pháp có tính quyết định. Thực tiễn cho thấy, ở đâu Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp xử lý các điểm nghẽn và kiểm soát tiến độ, chất lượng của văn bản quy phạm pháp luật thì ở đó công tác xây dựng văn bản sẽ có chuyển biến rõ rệt. Thực tế tại Bộ Tư pháp, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Bộ, đến nay không phát sinh tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết, qua đó cho thấy vai trò then chốt của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.
Thứ hai, kiểm soát chặt ngay ngay từ khâu xây dựng luật, pháp lệnh, nghị quyết. Theo đó, việc giao quy định chi tiết phải cụ thể, rõ ràng, đồng thời chuẩn bị sẵn điều kiện để bảo đảm văn bản quy định chi tiết có thể ban hành đồng thời với luật, hạn chế tối đa phát sinh nợ đọng.
Thứ ba, cần tăng cường công tác phối hợp liên ngành, xác định trách nhiệm, thời hạn của các Bộ, cơ quan đối với nội dung của dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Trường hợp còn ý kiến khác nhau, lãnh đạo các Bộ, cơ quan ngang Bộ phải chủ động trao đổi, thống nhất quan điểm, định hướng để tiết kiệm thời gian, nguồn lực, nâng cao chất lượng.
Thứ tư, cần đẩy mạnh chuyển đổi số và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong toàn bộ quy trình theo dõi, xây dựng, thẩm định và đôn đốc văn bản.
H.T