Trong những năm qua, công tác quản lý nhà nước về quốc tịch, hộ tịch có yếu tố nước ngoài trên địa bàn tỉnh Sơn La đã được UBND các cấp, các ngành chức năng của địa phương quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo. Công tác đăng ký, quản lý hộ tịch có yếu tố nước ngoài đã có bước chuyển biến tích cực, UBND các xã biên giới đã chủ động trong việc quản lý và đăng ký kết hôn giữa công dân Việt Nam và công dân Lào.
Công tác quốc tịch đã được quan tâm, chỉ đạo tổ chức triển khai thực hiện có hiệu quả, các trường hợp người không quốc tịch cư trú ổn định trên địa bàn tỉnh từ 20 năm trở lên đã được giải quyết cho nhập quốc tịch Việt Nam. Tỉnh Sơn La cơ bản đã xoá bỏ tình trạng hôn nhân không đăng ký và giải quyết được một phần thực trạng người không quốc tịch cư trú ổn định tại địa phương, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác quốc tịch, hộ tịch có yếu tố nước ngoài, đồng thời đảm bảo ổn định an ninh - trật tự tại địa phương.
Để tiếp tục thực hiện tốt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước về vấn đề Quốc tịch đối với chủ quyền, an ninh quốc gia và công tác đối ngoại, duy trì, phát huy kết quả đã đạt được về công tác quốc tịch, hộ tịch có yếu tố nước ngoài, tăng cường và nâng cao hơn nữa công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực này, đồng thời hạn chế và tiến tới chấm dứt việc các trường hợp có quan hệ hôn nhân, chung sống với nhau như vợ chồng nhưng chưa đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền; tiếp tục xem xét, giải quyết có hiệu quả về công tác quốc tịch tại địa phương. Ngày 03/6/2011, Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 17/CT-UBND về tăng cường công tác quản lý nhà nước về quốc tịch và hộ tịch có yếu tố nước ngoài trên địa bàn tỉnh. Tại Chỉ thị này, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân tỉnh đã yêu cầu, đề nghị:
Thủ trưởng các sở, ban, ngành, đoàn thể cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố
Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về hôn nhân gia đình, hôn nhân gia đình có yếu tố nước ngoài, pháp luật về hộ tịch, quốc tịch trong cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và các tầng lớp nhân dân ở cơ quan, đơn vị, địa phương, nhất là đối với nhân dân hiện đang sinh sống ở khu vực biên giới Việt Nam - Lào, giúp cho người dân hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của cá nhân trong thực hiện Luật Quốc tịch, Luật Hôn nhân gia đình, đăng ký hộ tịch như: đăng ký khai sinh, đăng ký kết hôn, đăng ký nhận nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài. Các cơ quan có thẩm quyền đăng ký hộ tịch phải tạo điều kiện thuận lợi cho công dân được thực hiện nghĩa vụ và quyền đăng ký hộ tịch, đảm bảo mọi sự kiện hộ tịch, quốc tịch đều được đăng ký kịp thời, đầy đủ, chính xác, đúng pháp luật.
Sở Tư pháp:
- Tiếp tục thực hiện tốt vai trò là cơ quan thường trực của Hội đồng phối hợp PBGDPL, tăng cường công tác tuyên truyền các văn bản luật về hôn nhân gia đình, hôn nhân gia đình có yếu tố nước ngoài, Luật quốc tịch và các văn bản hướng dẫn; Tập trung tuyên truyền tới đối tượng là phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số, cán bộ, nhân dân ở nông thôn, miền núi, khu vực biên giới, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn. Đẩy mạnh công tác Trợ giúp pháp lý lưu động đến các xã, bản tại khu vực biên giới Việt Nam - Lào. Thực hiện tốt công tác tham mưu, cải cách hành chính, tạo điều kiện tốt nhất cho người dân có nhu cầu về đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài theo thẩm quyền.
- Tăng cường hướng dẫn, chỉ đạo, kiểm tra về nghiệp vụ đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài bảo đảm nguyên tắc hôn nhân tự nguyện, tiến bộ, giữ gìn phong tục tập quán truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Thực hiện tốt công tác thẩm định đối với các hồ sơ kết hôn có yếu tố nước ngoài ở khu vực biên giới. Chủ động hướng dẫn trình tự thủ tục lập hồ sơ xin nhập quốc tịch Việt Nam cho người nước ngoài, người không quốc tịch có nguyện vọng và đủ điều kiện cho nhập quốc tịch.
- Đẩy mạnh công tác tập huấn nghiệp vụ đăng ký hộ tịch có yếu tố nước ngoài cho cán bộ tư pháp cấp huyện, cấp xã (Đặc biệt là các xã khu vực biên giới). Thường xuyên nắm bắt những khó khăn, vướng mắc về nghiệp vụ đăng ký các sự kiện hộ tịch có yếu tố nước ngoài nhằm có biện pháp tháo gỡ kịp thời đảm bảo công tác hộ tịch thực hiện thống nhất, đồng bộ và đúng quy định của pháp luật.
- Chủ trì, phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh, UBND các huyện, thành phố, UBND các xã, phường, thị trấn trong toàn tỉnh tiếp tục tổ chức rà soát, thống kê và chỉ đạo UBND các xã biên giới tổ chức đăng ký kết hôn có yếu tố nước ngoài ở khu vực biên giới; tiến hành Đăng ký kết hôn, Đăng ký khai sinh cho những trường hợp người Lào, người không quốc tịch hiện đang sinh sống ổn định tại các xã nội địa của tỉnh, qua đó giải quyết về quốc tịch cho những trường hợp có cha và mẹ là người không quốc tịch thường trú tại Việt Nam hoặc có mẹ là người không quốc tịch thường trú tại Việt Nam theo quy định của pháp luật.
- Phối hợp với các ngành chức năng của tỉnh tiếp tục xem xét, hoàn thiện hồ sơ xin nhập quốc tịch Việt Nam của các trường hợp cư trú ổn định trên địa bàn tỉnh dưới 20 năm đã được hướng dẫn lập hồ sơ, báo cáo UBND tỉnh xem xét đề xuất với Bộ Tư pháp báo cáo Thủ tướng Chính phủ trình Chủ tịch Nước cho nhập quốc tịch Việt Nam đối với những trường hợp này.
- Tăng cường năng lực của đội ngũ cán bộ chuyên trách thực hiện công tác quốc tịch, hộ tịch có yếu tố nước ngoài cấp tỉnh, cấp xã, bảo đảm điều kiện cần thiết để giải quyết kịp thời các yêu cầu về hộ tịch, quốc tịch cho công dân Việt Nam, và người nước ngoài trên địa bàn tỉnh.
- Tiến hành rà soát các quy định của pháp luật hiện hành về Quốc tịch, Hộ tịch có yếu tố nước ngoài, kịp thời kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung những quy định còn mâu thuẫn, chồng chéo, không còn phù hợp với tình hình thực tế. Chủ động báo cáo với cấp có thẩm quyền những khó khăn, vướng mắc trong quá trình giải quyết về công tác quốc tịch, hộ tịch có yếu tố nước ngoài để có phương án chỉ đạo, giải quyết.
Sở Tài chính:
- Hàng năm, trên cơ sở dự toán sử dụng kinh phí do Sở Tư pháp lập, Sở Tài chính tham mưu, trình Ủy ban nhân dân tỉnh bố trí kinh phí cho việc mua và in các sổ hộ tịch, biểu mẫu hộ tịch phục vụ việc đăng ký miễn phí các sự kiện hộ tịch theo quy định của pháp luật hiện hành; hỗ trợ các địa phương, các đơn vị trang bị cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động đăng ký và quản lý hộ tịch.
- Trong năm 2011 chủ động phối hợp với Sở Tư pháp trình UBND tỉnh bổ sung kinh phí phục vụ cho việc đăng ký các sự kiện hộ tịch có yếu tố nước ngoài (Đăng ký kết hôn, đăng ký khai sinh) đối với các trường hợp hiện đang cư trú tại các xã nội địa trên địa bàn tỉnh.
Công an tỉnh:
- Tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, nắm chắc tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội khu vực biên giới, tiến hành rà soát, tổ chức cấp chứng minh thư biên giới đối với công dân Việt Nam thường trú ở khu vực biên giới, xem xét cấp thẻ thường trú cho các trường hợp người Lào, người không quốc tịch cư trú ổn định trên địa bàn tỉnh đã được xem xét lập hồ sơ nhập quốc tịch Việt Nam; thực hiện tốt công tác đăng ký và quản lý hộ khẩu trên địa bàn.
- Phối hợp với Sở Tư pháp, chủ động xác minh về nhân thân, xác minh hồ sơ liên quan đến giải quyết công tác Quốc tịch, Hộ tịch có yếu tố nước ngoài.
Bộ đội Biên phòng tỉnh:
- Tăng cường công tác quản lý, tuần tra khu vực đường biên. Chủ động phối hợp với Công an tỉnh nắm chắc tình hình an ninh - trật tự khu vực biên giới; tăng cường kiểm soát và quản lý dân cư ở khu vực biên giới, ngăn chặn hạn chế đến mức thấp nhất tiến tới không để xẩy ra trường hợp vượt biên trái phép hoặc di cư tự do.
- Phối hợp với Sở Tư pháp và UBND các huyện đẩy mạnh công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật cho nhân dân khu vực biên giới.
- Tăng cường và nâng cao vai trò của các cán bộ vận động quần chúng nhằm mục đích giúp người dân, đặc biệt là dân tộc thiểu số tại khu vực biên giới hiểu rõ và thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật nói chung và pháp luật về Hộ tịch, Quốc tịch nói riêng.
UBND các huyện, thành phố:
- UBND các huyện, thành phố (nhất là các huyện biên giới) đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Luật Hôn nhân gia đình, Luật bình đẳng giới, Luật quốc tịch và các văn bản hướng dẫn thi hành đến các tầng lớp nhân dân trên địa bàn, nhất là các xã, bản vùng sâu, vùng xa, vùng cao biên giới nơi có đông đồng bào các dân tộc thiểu số sinh sống, từng bước nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân.
- Đẩy mạnh công tác chỉ đạo UBND cấp xã, phường, thị trấn tổ chức, thực hiện tốt công tác đăng ký và quản lý hộ tịch; Chỉ đạo xem xét sửa đổi, bổ sung Hương ước, Quy ước của tổ, bản, tiểu khu cho phù hợp với các quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình, đảm bảo việc kết hôn đúng độ tuổi, không kết hôn trong phạm vi có họ 3 đời, không tảo hôn, đăng ký khai sinh đúng thời hạn, coi đây là một trong các tiêu chí xét, công nhận gia đình, tổ, bản Văn hoá hàng năm.
- Phối hợp với Sở Tư pháp tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ hộ tịch cho đội ngũ cán bộ Tư pháp – Hộ tịch cấp xã; kiện toàn Phòng Tư pháp đảm bảo đủ về số lượng, chất lượng; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra về nghiệp vụ đăng ký và quản lý hộ tịch ở cấp xã, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý nghiêm các vi phạm về hộ tịch theo thẩm quyền.
UBND cấp xã:
- Tăng cường quản lý nhà nước đối với quan hệ hôn nhân, gia đình có yếu tố nước ngoài trên địa bàn; nghiêm túc triển khai thực hiện tốt việc tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện việc đăng ký các sự kiện hộ tịch phát sinh trên địa bàn đúng quy định của pháp luật. Tăng cường chỉ đạo thực hiện công tác quản lý nhân khẩu, hộ khẩu, chủ động nắm bắt những biến động về nhân khẩu, đặc biệt với cá nhân là người nước ngoài, người không quốc tịch cư trú, làm ăn, sinh sống tại địa bàn xã.
- Niêm yết công khai trình tự, thủ tục, giấy tờ cần thiết phục vụ cho việc đăng ký các sự kiện hộ tịch, trực tiếp đăng ký hộ tịch và tạo điều kiện thuận lợi để người dân đăng ký hộ tịch đảm bảo nhanh gọn, đầy đủ, đúng quy định của pháp luật.
- Chỉ đạo cán bộ tư pháp hộ tịch thực hiện việc định kỳ đăng ký lưu động các sự kiện hộ tịch tại nơi cư trú của người dân. Chủ động nắm bắt, thống kê, báo cáo đầy đủ số liệu về hộ tịch liên quan đến yếu tố nước ngoài ở khu vực biên giới.
- Quan tâm bố trí cán bộ hợp lý để đáp ứng được yêu cầu công tác Tư pháp trong tình hình mới.
Giao Giám đốc Sở Tư pháp có trách nhiệm giúp Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh trong việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và định kỳ báo cáo kết quả thực hiện Chỉ thị này về Ủy ban nhân dân tỉnh./.
Bùi Huy Toàn