Phát huy những kết quả đạt được trong công tác trợ giúp pháp lý (TGPL) năm 2010, 6 tháng đầu năm 2011, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Điện Biên đã triển khai kế hoạch hoạt động cụ thể và đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận. Số lượng vụ việc TGPL tăng so với các năm trước; chất lượng vụ việc theo quy tại Quyết định số 32/QĐ-TGPL ngày 19/11/2009 của Cục trưởng Cục TGPL hướng dẫn nghiệp vụ đánh giá và xếp loại vụ việc TGPL được khẳng định qua đó đã khẳng định được uy tín của công tác TGPL đối với người được TGPL cũng như các cơ quan, ban ngành.
Sáu tháng đầu năm, Trung tâm đã thực hiện được 498 vụ việc cho 698 người có đơn yêu cầu TGPL (Trong đó, người dân tộc: 563; người nghèo: 113; người có công: 3; trẻ em không nơi nương tựa: 19). Trong kỳ đã thực hiện 495 vụ việc và chuyển sang kỳ sau 03 vụ việc. Chất lượng vụ việc cũng như uy tín của Trung tâm được khẳng định trên các mặt công tác cụ thể sau:
* Công tác xây dựng văn bản, báo cáo, kế hoạch hoạt động.
Trung tâm đã chủ động xây dựng kế hoạch, tham mưu xây dựng văn bản nhằm tạo hành lang, lề lối cho hoạt động của đơn vị; cụ thể hóa, hướng dẫn rõ quy định của cấp trên và hoạt động TGPL như:
- Xây dựng kế hoạch chi tiết thực hiện Quyết định 52/2010/QĐ-TTg về chính sách hỗ trợ pháp lý nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện nghèo giai đoạn 2011 - 2020.
- Xây dựng Phương án tuyển dụng viên chức năm 2011 và dự thảo Quyết định phê duyệt Phương án;
- Xây dựng Kế hoạch công tác năm 2011 và dự thảo Quyết định phê duyệt Kế hoạch;
- Xây dựng Phương án tự chủ, tự chịu trách nhiệm của Trung tâm TGPL nhà nước tỉnh Điện Biên và dự thảo Quyết định phê duyệt Phương án;
- Xây dựng dự thảo Quyết định ban hành Quy chế về tổ chức và hoạt động của Trung tâm TGPL Nhà nước để Giám đốc Sở Tư pháp trình Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành;
- Xây dựng dự thảo tờ trình và Quyết định để Sở Tư pháp trình UBND tỉnh ban hành Quyết định thành lập Chi nhánh TGPL số 3 tại huyện Mường Ảng, Chi nhánh trợ giúp pháp số 4 tại thị xã Mường Lay;
- Xây dựng văn bản hướng dẫn Chi nhánh, Câu lạc bộ TGPL thực hiện công tác thống kê theo Thông tư số 02/2011/TT-BTP ngày 13/01/2011 của Bộ Tư pháp hướng dẫn một số nội dung thống kê TGPL;
* Tổ chức bồi dưỡng kiến thức, tập huấn kỹ năng TGPL, kiến thức pháp luật.
- Trung tâm TGPL tham gia đầy đủ các Hội nghị do Sở Tư pháp và Cục TGPL tổ chức: Hội nghị tập huấn chất lượng tại Phú Thọ, Hội thảo tại Hà Nội, Hội nghị tại Bình Định….
- Lồng ghép tổ chức bồi dưỡng kiến thức pháp luật và Luật TGPL kỹ năng sinh hoạt Câu lạc bộ cho cán bộ chủ chốt Câu lạc bộ TGPL và cán bộ công chức cấp xã.
- 6 tháng đầu năm, Trung tâm TGPL đã mở 03 lớp bồi dưỡng kiến thức chuyên môn pháp lý và kỹ năng TGPL cho cán bộ cấp xã và cán bộ chủ chốt các Câu lạc bộ TGPL, gồm: 02 lớp thực hiện trong thời gian 10 ngày cho 117 cán bộ chủ chốt cấp xã của huyện Đện Biên Đông và thị xã Mường Lay bằng nguồn kinh phí của UBND tỉnh (do Sở Tài chính, Sở Nội vụ tham mưu cấp). 01 lớp bằng nguồn kinh phí của Quỹ TGPL Việt Nam. Qua lớp bồi dưỡng nâng cao kiến thức pháp luật, nghiệp vụ TGPL và cấp chứng chỉ cho các học viên (đối với học viên của các lớp bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ cấp xã).
- Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL định kỳ tổ chức tổng kết, đánh giá và rút kinh nghiệm hoạt động của Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng tỉnh.
Các lớp tập huấn nghiệp vụ đã nâng cao nhận thức pháp luật cho cán bộ tư pháp, cán bộ làm công tác TGPL và góp phần nâng cao chất lượng công tác TGPL.
* Kiểm tra, đánh giá chất lượng vụ việc TGPL.
Thực hiện Luật TGPL và các văn bản hướng dẫn thi hành, và được sự hướng dẫn cụ thể của Cục TGPL; Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Điện Biên luôn đặt chất lượng vụ việc TGPL lên hàng đầu. Sáu tháng đầu năm, Trung tâm đã thực hiện đánh giá chất lượng vụ việc đã hoàn thành căn cứ vào văn bản hướng dẫn về việc đánh giá chất lượng vụ việc. Đến nay, 100% vụ việc thực hiện đều được người thực hiện tự đánh giá, kiểm tra lại quá trình, hiệu quả thực hiện TGPL của mình. Trung tâm lập kế hoạch và lựa chọn những vụ việc đại diện để thực hiện việc kiểm tra, đánh giá. Qua công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng, các vụ việc đều đạt chất lượng theo quy định tại Bộ tiêu chuẩn chất lượng vụ việc TGPL (ban hành kèm theo Quyết định số 11/2008/QĐ-BTP ngày 29/11/2008 của Bộ Tư pháp) và chuyển thanh toán theo chế độ quy định. Mặc dù qua kiểm tra không phát hiện những vụ vi phạm pháp luật hoặc không đạt tiêu chuẩn nhưng công tác kiểm tra, đánh giá là hành lang để đưa công tác TGPL lên một tầm mới - TGPL miễn phí, hiệu quả mang lại không phí công sức, tâm huyết mà những người thực hiện TGPL đã đầu tư.
* Triển khai các Chương trình mục tiêu quốc gia.
Thực hiện sự phân bổ kinh phí của UBND tỉnh Điện Biên; bên cạnh hướng dẫn nghiệp vụ, Trung tâm đã hướng dẫn các Câu lạc bộ TGPL sử dụng nguồn kinh phí của Chương trình 135 giai đoạn II theo Thông tư số 06/2007/TT-UBDT ngày 20/9/2007 của Ủy ban dân tộc hướng dẫn thực hiện mức hỗ trợ các dịch vụ, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân, TGPL, để nâng cao nhận thức pháp luật theo Quyết định 112/2007/QĐ-TTg. Hiện tại, Điện Biên có 72 xã và 29 bản được hỗ trợ từ Chương trình 135 giai đoạn II, với mức 2.000.000đ/xã/năm và 500.000đ/bản/năm. Các Câu lạc bộ đã và đang phát huy hiệu quả trong việc TGPL tại cơ sở. Câu lạc bộ sinh hoạt hàng tháng và có báo cáo về Trung tâm TGPL. Tuy nhiên, nguồn kinh phí của Chương trình 135 giai đoạn II đã kết thúc. Hiện tại các Câu lạc bộ không có nguồn kinh phí bảo đảm cho hoạt động nên ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động.
Bên cạnh hướng dẫn để các Câu lạc bộ TGPL sử dụng nguồn kinh phí, Trung tâm đã sử dụng có hiệu quả kinh phí phục vụ cho các hoạt động TGPL lưu động, thực hiện các đợt TGPL lưu động tại các xã: Chiềng Sinh huyện Tuần Giáo; Mường Toong, Sín Thầu, Pa Tần, Nậm Kè huyện Mường Nhé; Trung Thu, Tả Phình huyện Tủa Chùa,
* Hoạt động TGPL ở cơ sở
Hoạt động này chủ yếu bằng nguồn kinh phí Chương trình MTQG và hỗ trợ từ Quỹ TGPL Việt Nam. Trong đó:
- Công tác TGPL lưu động: Trung tâm luôn duy trì hoạt động TGPL lưu động. Vì hình thức này giúp nhân dân các dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa được tiếp cận với pháp luật tốt hơn. Trung tâm TGPL đã thực hiện 08 đợt TGPL lưu động tại 03 huyện. Qua công tác TGPL lưu động về cơ sở đã thực hiện được 315 vụ việc.
Lồng ghép với công tác TGPL lưu động, ngoài việc tư vấn, giải đáp những vướng mắc của nhân dân về các lĩnh vực pháp luật, các chế độ chính sách; kiến nghị với cơ quan có thẩm quyền giải quyết những vấn đề mà người dân yêu cầu TGPL. Trung tâm TGPL còn tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật như: Luật Đất đai, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật An toàn giao thông đường bộ, Luật Cư trú, Nghị quyết 30a, Quyết định 167/2008QĐ-TTg về chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở, Nghị định 158/NĐ-CP về đăng ký và quản lý hộ tịch, Luật Bảo vệ và phát triển rừng, chính sách đối với cây cao su… và phát gần 20 loại tờ rơi, tờ gấp do Cục TGPL - Bộ Tư pháp biên soạn về các lĩnh vực hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, đất đai, chế độ chính sách…. đến với đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa. Đây là những tài liệu cung cấp những thông tin pháp luật và giải đáp những vướng mắc cụ thể rất thuận tiện, dễ hiểu để người dân tiếp cận.
- Hoạt động của các Câu lạc bộ TGPL: Với mạng lưới gồm 91 CLB TGPL được thành lập, hoạt động bằng các nguồn kinh phí do Cục TGPL phân bổ từ Quỹ TGPL, nguồn kinh phí của Chương trình 135 giai đoạn II, Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo. Với hình thức lồng ghép sinh hoạt chuyên đề pháp luật, giải đáp vướng mắc pháp luật với những hoạt động văn hóa văn nghệ trong cộng đồng dân cư đã giúp bà con nhân dân hiểu hơn về công tác TGPL qua đó sống và làm việc theo pháp luật.
Bên cạnh đó Trung tâm còn thực hiện có hiệu quả việc hướng dẫn nghiệp vụ cho Trợ giúp viên pháp lý, Cộng tác viên và các câu lạc bộ TGPL. Thực hiện các hoạt động phối hợp nhằm nâng cao hiệu quả và uy tín của công tác TGPL: phối hợp với các ngành tố tụng, các ngành, đơn vị trong tỉnh để thực hiện các vụ việc TGPL cụ thể; phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình, Báo Điện Biên phủ trong việc đưa tin, đăng tin về những hoạt động TGPL.
Phương hướng 6 tháng cuối năm 2011
Tiếp tục phát huy những kết quả đạt được, 6 tháng cuối năm 2011, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Điện Biên tiếp tục thực hiện các hoạt động TGPL: Tham gia tố tụng, TGPL lưu động, hướng dẫn nghiệp vụ cho hoạt động của Câu lạc bộ TGPL, Cộng tác viên...; nghiên cứu chuyên đề, văn bản pháp luật...; tiếp tục hoàn thiện mạng lưới Trung tâm TGPL thông qua việc thành lập và tổ chức để Chi nhánh số 3 tại huyện Mường Ảng và Chi nhánh số 4 tại thị xã Mường Lay đi vào hoạt động; rà soát và cấp thẻ cho những người có đủ điều kiện và có nguyện vọng làm Cộng tác viên TGPL. Bên cạnh đó, để đảm bảo đủ số lượng Trợ giúp viên pháp lý chuyên sâu từng lĩnh vực TGPL; Trung tâm sẽ hoàn thiện thủ tục bổ nhiệm Trợ giúp viên pháp lý cho những chuyên viên có đủ điều kiện; tiếp tục phối hợp với các cơ quan, đoàn thể, Phòng Tư pháp các huyện, thị bám sát cơ sở, tăng cướng công tác TGPL lưu động đến các xã vùng sâu, vùng xa; Phối hợp với các cơ quan thông tin đại chúng tăng cường công tác tuyên truyền chức năng, nhiệm vụ của Trung tâm TGPL đến với nhân dân các dân tộc vùng sâu vùng xa trong tỉnh (trên các chuyên trang, chuyên mục, thông tin, truyền hình, phát thanh). Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ pháp lý nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết pháp luật cho người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số tại các huyện nghèo năm 2011 theo Quyết định 52/2010/QĐ-TTg; chương trình giảm nghèo và các chương trình TGPL liên quan đến người Việt Nam lao động ở nước ngoài, giải phóng mặt bằng.... Tổ chức các Hội nghị tập huấn kiến thức pháp luật, kỹ năng TGPL bằng các nguồn kinh phí được cấp. Kiện toàn tổ chức bộ máy và mạng lưới Trung tâm....
Hoàng Anh