Là một tỉnh miền núi biên giới phía Tây Bắc, có vị trí chiến lược về kinh tế - quốc phòng, có đường biên giới dài 250km giáp 2 tỉnh Hủa Phăn và Luông Pha Băng nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào (thuộc 5 huyện: Sốp Cộp, Sông Mã, Mai Sơn, Yên Châu, Mộc Châu), 24 cột mốc, 9 đồn biên phòng, 2 cửa khẩu quốc gia là Lóng Sập (Mộc Châu) và Chiềng Khương (Sông Mã), địa hình khu vực biên giới rừng núi hiểm trở phức tạp. Với diện tích tự nhiên là 14.125km2, trong đó 73% diện tích là đất lâm nghiệp. Toàn tỉnh có 10 huyện và 1 thành phố với 206 xã, phường, thị trấn. Dân số trên 1 triệu người; gồm 12 dân tộc anh, em, mật độ dân số trung bình: 67 người/km2. Do vậy, trợ giúp pháp lý lưu động cho đồng bào dân tộc thiểu số là cách làm rất hiệu quả.
Trong 6 tháng đầu năm 2009, Tại các khu vực có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống như HMông, Khơ Mú, Sinh Mun, Dao, Thái…Trung tâm trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh đã phối hợp với Phòng Tư pháp huyện, đội ngũ cộng tác viên đang công tác tại tỉnh và huyện tổ chức đi công tác trợ giúp pháp lý lưu động đến được 38 cơ sở bản thuộc 12 xã thuộc diện xã nghèo và đặc biệt khó khăn trong toàn tỉnh như: Tà Xùa, Làng Chếu (Bắc Yên), Hua trai, Pi Toong (Mường La), Mường Sại, Liệp Muội (Quỳnh Nhai)...
Tổng số đối tượng tham dự được tuyên truyền pháp luật và trợ giúp pháp lý tại 38 cơ sở bản là 2.257 người; đối tượng là người dân tộc thiểu số như (dân tộc Thái, La Ha, Sinh Mun, Khơ Mú, Mông và một số đối tượng là người dân tộc Kinh sinh sống lâu năm tại các xã). Trong các chuyến TGPL lưu động tại bản, xã đoàn công tác đã tiếp nhận tổng số đơn đề nghị được trợ giúp pháp lý là: 169 đơn, trong đó: Số đơn đoàn công tác đã trực tiếp tư vấn, hướng dẫn giải đáp bằng miệng là: 88 đơn; (có đơn và phiếu hướng dẫn lưu hồ sơ TGPL lưu động). Tiếp nhận 81 đơn mang về Trung tâm lập hồ sơ chuyển cho Trợ giúp viên, cộng tác viên, các cơ quan có thẩm quyền trả kời cho các đối tượng bằng văn bản.
Tại các buổi trợ giúp pháp lý ở cơ sở bản cán bộ, chuyên viên, trợ giúp viên và cộng tác viên của Trung tâm đã trực tiếp tuyên truyền, phổ biến những nội dung cơ bản của một số Luật bằng 02 thứ tiếng (tiếng dân tộc Thái và tiếng phổ thông) như: Luật trợ giúp pháp lý, về chức năng, nhiệm vụ, mục đích, ý nghĩa của công tác trợ giúp pháp lý đối với các đối tượng được trợ giúp pháp lý. Luật Hình sự, Luật Dân sự, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Đất đai, Luật Phòng chống ma túy, Luật Giao thông đường bộ…và một số quy định về chế độ chính sách đối với người có công, chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số, trọng tâm các chủ trương chính sách về công tác di dân tái định cư Thuỷ điện Sơn La.
Phát miễn phí tờ rơi, tờ gấp pháp luật có liên quan đến quyền và nghĩa vụ thiết thực hàng ngày của công dân với tổng số 5.200 tờ, trong đó chữ HMông khoảng 1.800 tờ, chữ Thái 1.000 tờ; phát 306 băng catsett có nội dung pháp luật bằng tiếng dân tộc để phát cho các Trưởng bản mở trên loa truyền thanh của bản vào các giờ thích hợp, trong đó: (Tiếng Thái 101 băng; tiếng Mông 100 băng; tiếng phổ thông 105 băng) với thời lượng 90 phút/1 băng với 10 nội dung pháp luật khác nhau có liên quan thiết thực đến quyền lợi của người dân; cấp phát 500 tờ bản thông tin về hoạt động trợ giúp pháp lý cho các xã đã thành lập Câu lạc bộ TGPL để treo tại trụ sở UBND xã giúp cho người dân nắm bắt được quy định của pháp luật về trình tự thủ tục đề nghị trợ giúp pháp lý khi có yêu cầu.
Thông qua các vụ, việc trợ giúp pháp lý, các chuyên viên và cộng tác viên đã hướng dẫn, giải đáp thắc mắc và tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho hàng nghìn đối tượng, hướng dẫn họ thực hiện đúng các quy định của pháp luật và đạo đức xã hội, góp phần nâng cao hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ nhân dân./.
Bùi Huy Toàn, Sở Tư pháp Sơn La