Ngày 29/4/2009, Sở Tư pháp Yên Bái đã phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh tổ chức Hội nghị sơ kết Chương trình phối hợp về nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và hoà giải ở cơ sở nhằm đánh giá hiệu quả đạt được sau 3 năm phối hợp triển khai thực hiện.
Có thể thấy sau 3 năm thực hiện Chương trình phối hợp, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và hoà giải ở cơ sở đã có bước phát triển mới, hỗ trợ tích cực nhu cầu thông tin, tìm hiểu pháp luật, qua đó nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành, tổ chức đoàn thể và ý thức tự giác chấp hành pháp luật của nhân dân. Công tác hoà giải đã phát huy hiệu quả tích cực tại cơ sở, giải quyết kịp thời những vi phạm pháp luật và tranh chấp nhỏ trong dân cư qua đó góp phần ngăn ngừa tội phạm và các vi phạm pháp luật khác, hạn chế đơn thư khiếu kiện kéo dài, vượt cấp, vận động toàn dân phát hiện, tố giác tội phạm, cảm hoá người lầm lỗi tại cộng đồng, xây dựng khu dân cư lành mạnh, văn hoá, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Chương trình phối hợp đã góp phần tích cực vào kết quả thực hiện Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2003 - 2008 và 10 năm Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hòa giải ở cơ sở nói chung của tỉnh Yên Bái.
Từ 2006 - 2008, Sở Tư pháp Yên Bái đã duy trì thực hiện có hiệu quả chuyên mục “Pháp luật với cuộc sống” trên sóng truyền hình, chuyên mục “Pháp luật với cuộc sống” trên sóng phát thanh; chuyên mục “Đời sống và Pháp luật” trên Báo Yên Bái. Biên soạn và phát hành Bản tin tư pháp, Thông tin tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật 2 tháng/số. Tư pháp huyện và xã thực hiện các chuyên mục pháp luật trên sóng truyền thanh đều đặn hàng tuần. Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên thực hiện lồng nghép tuyên truyền, phổ biến pháp luật tại 7.044 hội nghị, buổi họp, sinh hoạt thôn, bản, tổ dân phố… Ngoài ra, Sở Tư pháp đã tổ chức, phối hợp tổ chức, đồng thời hướng dẫn tư pháp huyện phối hợp với các cơ quan, đơn vị tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật như: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, "Phụ nữ với kiến thức pháp luật", "Nông dân với pháp luật"… Quản lý và khai thác có hiệu quả 180 tủ sách pháp luật tại 180 xã, phường, thị trấn, bình quân mỗi tủ sách có khoảng 50 đầu sách pháp luật trở lên.
Về phía Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc các cấp, đã thực hiện đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật gắn với các phong trào, cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá ở khu dân cư”, “Toàn dân tham gia quản lý, giáo dục, phòng ngừa thanh thiếu niên, học sinh phạm pháp và mắc các tệ nạn xã hội” và các phong trào khác nhằm tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân. Tổ chức, phối hợp lồng ghép tuyên truyền tại hàng nghìn hội nghị, cuộc họp, các lớp tập huấn về công tác Mặt trận. Đẩy mạnh chỉ đạo, tổ chức điểm chỉ đạo, hướng dẫn cơ sở xây dựng mô hình xã, phường, thị trấn, tổ dân phố không có tội phạm, người nghiện ma tuý. Thông qua các hoạt động đó đã có nhiều mô hình hoạt động hiệu quả như ở xã Nghĩa Phúc thị xã Nghĩa Lộ, các xã Tân Lập, Khai Trung, Lâm Thượng huyện Lục Yên, phường Nguyễn Thái Học thành phố Yên Bái, xã Đại Đồng huyện Yên Bình…. Phong trào tự quản của nhân dân trong cộng đồng dân cư ngày càng phát triển sâu rộng. Duy trì hàng trăm hòm thư tố giác tội phạm tại cơ sở, trên các tuyến giao thông và các điểm phức tạp về an ninh, trật tự. Củng cố và duy trì hoạt động của 2248 tổ an ninh nhân dân. Tăng cường công tác quản lý, giáo dục, cảm hoá những người lầm lỗi tại công đồng dân cư, các tổ hoà giải đã động viên được 1152 đối tượng, đưa ra kiểm điểm trước dân 689 lượt đối tượng, lập hồ sơ đưa vào cơ sở giáo dục và trường giáo dưỡng 39 đối tượng.
Sở Tư pháp và Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh thường xuyên phối hợp chỉ đạo, hướng dẫn cấp huyện và cơ sở kiểm tra, rà soát các tổ hoà giải để tiếp tục củng cố và thành lập mới tổ hoà giải tại các thôn, bản, tổ dân phố, khu dân cư. Tính đến tháng 12/2008, toàn tỉnh hiện có 2.259 tổ hoà giải với 10.726 hoà giải viên. Bình quân mỗi tổ có 5 hoà giải viên, mỗi xã, phường, thị trấn có 13 tổ hoà giải, nhiều cơ sở đã thành lập được 2 tổ hoà giải. Đảm bảo quy trình giới thiệu và bầu thành viên tổ hoà giải đảm bảo nguyên tắc tự nguyện, dân chủ, công khai, thu hút nhiều người có uy tín, nhiệt tình tham gia. Chất lượng hoạt động của các tổ hòa giải ngày càng được nâng cao. Tổ hoà giải ở cơ sở đã thực hiện hoà giải tổng số 4.124 vụ việc, hoà giải thành 3.475 vụ việc, bình quân tỷ lệ hòa giải thành mỗi năm đạt từ 82% trở lên. Dự kiến phấn đấu đến năm 2010, tỷ lệ hòa giải thành đạt từ 85% trở lên.
Nhằm thực hiện Chương trình phối hợp có hiệu quả, 2 cơ quan thường xuyên tổ chức, phối hợp tổ chức Hội nghị tập huấn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật và hoà giải ở cơ sở cho đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên, cộng tác viên, hoà giải viên, cán bộ lãnh đạo chủ chốt ở cơ sở như Bí thư chi bộ, tổ trưởng nhân dân, Trưởng ban thanh tra nhân dân và các tổ chức đoàn thể ở thôn, khu dân cư… trong đó, cấp tỉnh đã tổ chức 6 đợt tập huấn tại hầu hết các huyện, thị, thành phố.
Sở Tư pháp còn thực hiện thành công Đề tài khoa học “Thực trạng và những giải pháp để củng cố, tăng cường tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức hoà giải ở cơ sở trên địa bàn tỉnh Yên Bái” vào năm 2007. Đề tài đánh giá thực trạng tổ chức và hoạt động của các tổ chức hòa giải ở cơ sở trên địa bàn, xây dựng hệ thống các giải pháp nhằm củng cố và tăng cường về tổ chức và nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức hòa giải ở cơ sở, bảo đảm tính bền vững, liên tục về tổ chức, con người và hoạt động của các tổ chức hòa giải ở cơ sở. Qua đó, nghiên cứu, đề xuất những giải pháp hữu hiệu, phù hợp với những đặc thù của tỉnh miền núi Yên Bái cho mục tiêu đổi mới, nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác hoà giải ở cơ sở.
Kết quả thực hiện Chương trình phối hợp giai đoạn 2006 - 2008 sẽ là tiền đề thực hiện Chương trình phối hợp những năm tiếp theo, là yếu tố quan trọng góp phần thực hiện có hiệu Chương trình phổ biến giáo dục pháp luật của Chính phủ và của tỉnh Yên Bái giai đoạn 2008 - 2012.
Thu Phương - Sở Tư pháp tỉnh Yên Bái