Phường Trần Hưng Đạo là phường mới được thành lập theo Nghị định số 13/2004/NĐ-CP ngày 08/01/2004 của Chính phủ trên cơ sở tách ra từ xã Hòa Bình (cũ), là phường vùng ven của thị xã Kon Tum có diện tích khoảng 590 ha với dân số khoảng 6.000 người, được chia thành 7 tổ dân phố. Mặc dù, là phường của thị xã tỉnh lỵ (nay là thành phố Kon Tum), nhưng đa phần người dân làm nông nghiệp nên đời sống còn gặp nhiều khó khăn, kinh tế thuần nông nên rất chậm phát triển. Mặc khác, do có quốc lộ 14 (sắp tới là đường Hồ Chí Minh) đi qua nên khách vãng lai, tạm trú nhiều cũng làm phát sinh một số vấn đề phức tạp, nhất là về công tác đăng ký và quản lý hộ tịch, hộ khẩu. Do đó, việc triển khai các nhiệm vụ kinh tế, chính trị của địa phương gặp rất nhiều khó khăn, trong đó có việc triển khai công tác tư pháp - hộ tịch.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác tư pháp nên cấp uỷ và chính quyền phường rất quan tâm chỉ đạo, hướng dẫn đối với công tác này. Ban Tư pháp phường được thành lập, kiện toàn về mặt tổ chức và hoạt động ngày càng hiệu quả, giải quyết kịp thời, đúng chức năng, thẩm quyền và nhiệm vụ được giao đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về công tác tư pháp ở cơ sở theo đúng quy định của pháp luật. UBND phường bố trí 01 cán bộ Tư pháp - Hộ tịch chuyên trách ổn định, hàng năm đều được cử đi tập huấn bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn và 01 cán bộ văn phòng kiêm nhiệm công tác chứng thực, do đó về nhân sự làm công tác tư pháp đã cơ bản đáp ứng được yêu cầu công việc.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được quan tâm triển khai, phường đã thành lập Hội đồng Phối hợp tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và thường xuyên được củng cố, kiện toàn. Hàng năm, UBND phường đều xây dựng kế hoạch cụ thể, chi tiết ngay từ đầu năm, với các nội dung phù hợp với từng địa bàn khu dân cư để tuyên truyền pháp luật cho nhân dân. Trong những năm qua, nhiều văn bản pháp luật mới được tuyên truyền rộng rãi đến từng khối, tổ, nhóm cụ thể như: Luật Hôn nhân và và gia đình, Luật Đất đai, Bộ luật Dân sự, Luật Bảo vệ và phát triển rừng, các văn bản pháp luật về hộ tịch, chứng thực, giao thông đường bộ... Trung bình hàng năm có từ 2.000 đến 3.000 lượt người được Ban Tư pháp tuyên truyền, phổ biến pháp luật, bên cạnh đó UBND phường còn phối hợp với các ngành, đoàn thể tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật cho người dân trên địa bàn phường. Ban Tư pháp cũng đã phân phát hàng ngàn tờ rơi, tờ gấp và Tập san Tư pháp Kon Tum xuống tận tổ dân phố. Do công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở địa phương trong những năm qua được đẩy mạnh nên đã góp phần nâng cao ý thức pháp luật đối với cán bộ và nhân dân trên địa bàn phường, từng bước đưa pháp luật đi vào thực tế cuộc sống.
Công tác xây dựng và quản lý văn bản pháp quy cũng được quan tâm đúng mức, hàng năm Ban Tư pháp đã tham mưu giúp UBND phường soạn thảo, ban hành hàng chục văn bản pháp quy, văn bản cá biệt phục vụ công tác quản lý nhà nước ở địa phương, hầu hết các văn bản do UBND phường ban hành đều đúng pháp luật, hợp lý và thiết thực. Ngoài ra, Ban Tư pháp còn là lực lượng nòng cốt giúp về mặt pháp luật cho cấp uỷ, chính quyền và đoàn thể trong việc tổ chức thành công các hội thi, hội diễn ở phường.
Công tác quản lý và đăng ký hộ tịch luôn được UBND phường rất quan tâm, được coi là nhiệm vụ thường xuyên và quan trọng nhằm đảm bảo tốt quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là đối với trẻ em. Trong những năm qua, phường đã thực hiện việc đăng ký và quản lý hộ tịch đúng quy định, từng bước đưa công tác này đi vào nề nếp. Đặc biệt, do làm tốt công tác thống kê, rà soát nên tình trạng hôn nhân quá hạn và khai sinh quá hạn đã cơ bản được giải quyết, các trường hợp phải đăng ký quá hạn không đáng kể. Riêng năm 2008, UBND phường đã tiến hành đăng ký khai sinh cho 178 trường hợp, đăng ký khai tử cho 34 trường hợp, đăng ký kết hôn cho 56 cặp theo đúng quy định pháp luật. Ngoài ra, Ban Tư pháp còn giúp UBND phường thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo hàng tháng, quý, năm về thống kê các số liệu hộ tịch theo yêu cầu của cấp trên, đồng thời thực hiện việc lưu trữ hồ sơ sổ sách hộ tịch theo đúng quy định.
Ban Tư pháp thụ lý và giải quyết hàng trăm vụ tranh chấp, mâu thuẫn ở địa bàn, chủ yếu là các tranh chấp về đất đai. Riêng năm 2008, đã thụ lý hàng chục đơn thư của công dân, đa số đã được giải quyết triệt để, số rất ít còn lại đang tiếp tục xem xét giải quyết. Đối với đơn thư khiếu nại, tố cáo không thuộc thẩm quyền, UBND phường đã hướng dẫn công dân đến đúng cơ quan có thẩm quyền giải quyết, đúng theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo.
Các tổ hoà giải trên địa bàn phường hoạt động rất hiệu quả. Tất cả các tổ dân phố đều có tổ hoà giải, đã thụ lý và hoà giải thành 100% những mâu thuẫn, xích mích nhỏ trong khu dân cư, góp phần đảm bảo an ninh trật tự và an toàn xã hội trên địa bàn. Công tác tủ sách pháp luật cũng được thực hiện có hiệu quả và thiết thực, mỗi năm có từ 4 đến 5 trăm lượt cán bộ, nhân dân đến tham khảo, tìm hiểu. Hàng năm, UBND phường đều trích một khoản kinh phí để mua các đầu sách mới để trang bị thêm cho tủ sách pháp luật được phong phú hơn.
Về công tác chứng thực theo Nghị định số 79/2007/NĐ-CP của Chính phủ là một nhiệm vụ mới mẽ, phức tạp. Được sự quan tâm của chính quyền địa phương nên hoạt động bước đầu đã đi vào nề nếp, đáp ứng được yêu cầu chứng thực của nhân dân trên địa bàn phường và các xã, phường lân cận. Năm 2008, Ban Tư pháp đã trực tiếp tham mưu cho UBND phường chứng thực được trên 2.000 trường hợp, thu lệ phí trên 6 triệu đồng theo đúng quy định của pháp luật. Việc vào sổ sách lưu trữ, bảo quản dần đi vào nề nếp, hồ sơ, sổ sách được lưu trữ cẩn thận.
Ban Tư pháp còn với phối hợp với cơ quan thi hành án dân sự thị xã tham gia cưỡng chế, đôn đốc thi hành nhiều vụ việc đạt kết quả tốt. Ngoài ra, Ban Tư pháp còn trực tiếp hướng dẫn cho các tổ, khối phố về nội dung, thủ tục quy trình xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước, phù hợp với các quy định của pháp luật./.
Phạm Văn Chung - Sở Tư pháp tỉnh Kon Tum