Ngày 18/3/2009, UBND tỉnh Nghệ An đã tổ chức Hội nghị sơ kết công tác thí điểm tổng rà soát văn bản QPPL, tham dự Hội nghị có đồng chí Nguyễn Xuân Đường – Phó chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban chỉ đạo tổng rà soát văn bản QPPL trên địa bàn tỉnh nghệ An; đại diện Bộ Tư pháp (Cục KTVBQPPL và Vụ Thi đua khen thưởng); hơn 100 đại biểu là đại diện của tất cả các Sở, ngành cấp tỉnh, đại diện UBND, Phòng Tư pháp của tất cả các đơn vị cấp huyện; các đại biểu đại diện cho tỉnh Hà Tĩnh và tỉnh Thanh Hóa.
Kết quả thực hiện thí điểm tổng rà soát
Đồng chí Nguyễn Hữu Thuận – Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Nghệ An, Phó Thường trực Ban chỉ đạo tổng rà soát văn bản QPPL trên địa bàn tỉnh nghệ An trình bày báo cáo tình hình triển khai thực hiện Kế hoạch tổng rà soát, hệ thống hóa văn bản QPPL trên địa bàn tỉnh Nghệ An;
Theo Báo cáo, Ban chỉ đạo thực hiện thí điểm tổng rà soát đã chỉ đạo thu thập, phân loại các văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi tổng rà soát với 2309 văn bản (cấp tỉnh), qua rà soát xác định có 1489 văn bản đã hết hiệu lực thi hành; trong số 820 văn bản còn hiệu lực thi hành qua rà soát đã kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ 125 văn bản; qua rà soát kiến nghị ban hành mới 54 văn bản phục vụ yêu cầu quản lý. HĐND và UBND tỉnh Nghệ An đã có các văn bản về hướng xử lý kết quả tổng rà soát này.
Trong năm 2009 phấn đấu tổng rà soát xong ở cấp huyện và cấp xã (thời hạn ở cấp huyện là đến tháng 6). Nghệ An xác định hoạt động rà soát văn bản là thường xuyên chứ không dừng lại sau khi thực hiện xong tổng rà soát. Kiến nghị Bộ Tư pháp tiếp tục có những quan tâm chỉ đạo thực hiện, hỗ trợ về nghiệp vụ để thực hiện hiệu quả công tác tổng rà soát. Để hoạt động tổng rà soát trên phạm vi cả nước đạt kết quả cao, Bộ tư pháp nên tổ chức các lớp tập huấn riêng về công tác này.
Các đại biểu tham dự Hội nghị đã chia sẻ những khó khăn, kinh nghiệm trong việc triển khai tổng rà soát tại cơ quan, đơn vị mình. Theo đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở có thành lập Tổ rà soát gồm các đồng chí trưởng các phòng của Sở. Tổ rà soát thực hiện tập hợp, rà soát, kiến nghị đối với các văn bản thuộc lĩnh vực giáo dục đào tạo. Tuy nhiên trong quá trình triển khai gặp một số khó khăn vì Sở chưa có cán bộ pháp chế chuyên trách; những người trực tiếp rà soát chưa có nhiều kinh nghiệm về công tác này; việc tập hợp văn bản gặp khó khăn do công tác lưu trữ chưa thực hiện tốt; thời gian thực hiện gấp mà công việc chuyên môn lại quá nhiều. Qua đó Sở Giáo dục và Đào tạo kiến nghị cần bổ sung biên chế chuyên trách về công tác pháp chế, bổ sung cơ sở vật chất (máy tính) phục vụ việc rà soát văn bản.
Đại diện huyện Đô Lương và đại diện huyện Diễn Châu có ý kiến: Công tác rà soát ở cấp huyện của 2 huyện này đã cơ bản hoàn thành, trong quá trình thực hiện đã có tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho các đại diện các phòng, ban và cán bộ tư pháp cấp xã – những người trực tiếp thực hiện tổng rà soát văn bản ở cấp huyện, cấp xã. Qua việc thực hiện rà soát rút ra một số kinh nghiệm như cần hình thành nề nếp rà soát thường xuyên các văn bản; có quy chế phối hợp giữa các ban, ngành chuyên môn trong công tác rà soát; chú trọng công tác lưu trữ, ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động rà soát.
Phát biểu tại Hội nghị, đồng chí Mạc Thị Hoa – Phó Cục trưởng Cục KTVBQPPL có ý kiến: Mới chỉ sau hơn nửa năm triển khai mà tỉnh Nghệ An đã cơ bản hoàn thành việc tổng rà soát văn bản ở cấp tỉnh là thành tích đáng ghi nhận; bên cạnh đó cũng chia sẻ những khó khăn khi thực hiện tổng rà soát văn bản: Thể chế về rà soát văn bản chưa được quy định cụ thể; kinh phí thực hiện còn hạn hẹp; nhân lực thưc hiện còn thiếu. Trong thời gian tới, Cục KTVBQPPL sẽ có những tham mưu cho Lãnh đạo Bộ Tư pháp tháo gỡ những khó khăn này;
Đồng chí Mạc Thị Hoa cũng đề nghị trong thời gian tới UBND tỉnh tiếp tục quan tâm chỉ đạo việc sửa đổi, bổ sung, thay thế, ban hành mới các văn bản ở cấp tỉnh mà qua tổng rà soát đã xác định được; chỉ đạo cấp huyện và cấp xã thực hiện tốt, có hiệu quả công tác rà soát văn bản; xác định công tác rà soát văn bản là thường xuyên để liên tục cập nhập những kết quả mới về rà soát văn bản, bên cạnh đó phải gắn công tác này với công tác kiểm tra văn bản (tự kiểm tra và kiểm tra theo thẩm quyền).
Với những kết quả bước đầu đạt được qua thực hiện thí điểm tổng rà soát văn bản QPPL tại Nghệ An, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã quyết định khen thưởng cho các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong đợt tổng rà soát tại cấp tỉnh vừa qua. Đồng chí Nguyễn Văn Thảnh – Vụ trưởng Vụ TĐKT đã trao Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho 1 tập thể và 6 cá nhân (kèm theo Quyết định số 557/QĐ-BTP ngày 16/3/2009 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp).
Một số bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện thí điểm tổng rà soát văn bản QPPL tại tỉnh Nghệ An
Qua việc thực hiện thí điểm tổng rà soát văn bản QPPL tại tỉnh Nghệ An và những nội dung tại Hội nghị sơ kết có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm về tổng rà soát hệ thống pháp luật như sau:
Một là, các cơ quan thực hiện tổng rà soát cần nhận thức đúng tầm quan trọng và ý nghĩa của công tác tổng rà soát hệ thống pháp luật, từ đó có những chỉ đạo, tạo điều kiện về nhân sự, kinh phí và các điều kiện bảo đảm khác để tổ chức thực hiện tổng rà soát đạt kết quả cao;
Hai là, các cơ quan thực hiện tổng rà soát văn bản cần thành lập ban chỉ đạo do lãnh đạo cơ quan làm trưởng ban; thành phần ban chỉ đạo cần có đại diện lãnh đạo các đơn vị liên quan. Ban chỉ đạo thực hiện việc điều phối chung các công việc liên quan đến tổng rà soát văn bản. Bên cạnh đó cần thành lập tổ/nhóm giúp việc cho ban chỉ đạo với thành viên là những người có kinh nghiệm, năng lực về công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật;
Ba là, các cơ quan thực hiện tổng rà soát văn bản cần ban hành kế hoạch thực hiện tổng rà soát hệ thống pháp luật, trong đó nêu rõ phạm vi, đối tượng, quy trình, điều kiện bảo đảm, cơ chế phối hợp, lộ trình thực hiện tổng rà soát (trong đó chú ý việc rà soát văn bản theo thứ bậc hiệu lực, tức là rà soát những văn bản có hiệu lực cao hơn, kết quả làm cơ sở để rà soát các văn bản có hiệu lực thấp hơn). Tổ chức thực hiện tốt công tác tập huấn nghiệp vụ cho những người tham gia tổng rà soát;
Bốn là, mỗi cơ quan thực hiện tổng rà soát hệ thống pháp luật cần giao cho các cơ quan tư pháp, pháp chế làm đầu mối thực hiện việc tổng hợp, chỉnh lý kết quả do các đơn vị trực thuộc thực hiện và gửi về. Kết quả rà soát cần được tổng hợp, chỉnh lý theo mẫu thống nhất chung; trong quá trình tổng hợp, chỉnh lý kết quả có thể yêu cầu đơn vị thực hiện giải trình những điểm chưa rõ ràng;
Năm là, cần có quy định về cơ chế thuê chuyên gia phối hợp thực hiện tổng rà soát văn bản để công việc này đạt kết quả cao, vì công tác tổng rà soát văn bản cần phải đọc, nghiên cứu, đối chiếu nhiều văn bản cũng như am hiểu nhiều ngành, lĩnh vực, đặc biệt với những văn bản phức tạp, có liên quan đến nhiều ngành, lĩnh vực;
Sáu là, các cơ quan, đơn vị cần xác định công tác rà soát văn bản là thường xuyên để chủ động rà soát, liên tục cập nhập những thay đổi về văn bản, bên cạnh đó phải gắn công tác này với công tác kiểm tra văn bản (tự kiểm tra và kiểm tra theo thẩm quyền).
Tuấn Phong