Năm 2008 là năm đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác TGPL tại Bắc Giang, đây là năm đề án kiện toàn Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Bắc Giang được thực hiện trên cơ sở Quyết định số 60/QĐ-UBND ngày 11/7/2007 của UBND tỉnh Bắc Giang. Theo đó, Trung tâm TGPL có tổng số 15 biên chế, 02 phòng: phòng Hành chính, phòng Pháp luật Dân sự - Hôn nhân và Gia đình và 02 chi nhánh: Chi nhánh TGPLsố 1 có trụ sở tại thị trấn Chũ, huyện Lục Ngạn, Chi nhánh TGPL số 2 có trụ sở tại thị trấn Cao thượng, huyện Tân Yên. Tuy mới được thành lập, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn về cơ sở vật chất nhưng các phòng và 02 chi nhánh TGPL đã dần ổn định tổ chức bước đầu hoạt động có hiệu quả.
Tiếp tục phát huy những kết quả đã đạt được trong năm 2007, năm 2008 được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời của Cục TGPL, Lãnh đạo Sở, sự quan tâm phối hợp của các cấp, các ngành và cấp uỷ, chính quyền địa phương; cùng với sự đoàn kết, nỗ lực phấn đấu của cán bộ, viên chức Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh công tác TGPL đã đạt được những hiệu quả thiết thực góp phần tích cực vào thành tích chung của ngành Tư pháp Bắc Giang.
Trong năm 2008 Trung tâm đã thụ lý và tư vấn 1.190 vụ việc (tăng 228 vụ việc so với năm 2007). Số vụ việc yêu cầu TGPL hầu hết thuộc các lĩnh vực: Đất đai (362 vụ việc), pháp luật ưu đãi (246 vụ việc), dân sự (165 vụ việc), Hôn nhân-gia đình (136 vụ việc). Các đối tượng tham gia TGPL chủ yếu là người nghèo (302 người), người có công (320 người), người già (182 người), người dân tộc (137 người) và một số đối tượng khác là trẻ em và người tàn tật không nơi nương tựa.
Công tác TGPL lưu động được coi là chủ đạo trong hoạt động TGPL của Trung tâm. Từ đầu năm đến nay đã tổ chức 85 đợt TGPL lưu động tại 85 xã, phường, thị trấn/10 huyện, thành phố, tiếp nhận và tư vấn cho 739 đối tượng có nhu cầu (tăng 41 đợt so với năm 2007).
Nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của đối tượng được TGPL tại các cơ quan tiến hành tố tụng, trong năm 2008 Trung tâm thường xuyên phối hợp với các Văn phòng Luật sư và các Luật sư Cộng tác viên của Trung tâm thực hiện tốt công tác đại diện, bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho các đối tượng được TGPL tại các cơ quan tiến hành tố tụng. Trung tâm đã thụ lý 76 vụ việc (số vụ việc đại diện là 15, số vụ việc bào chữa là 61 vụ việc) trong đó đã hoàn thành: 49 vụ việc, còn 27 vụ việc đang được giải quyết. Csác vụ việc tư vấn, đại diện bào chữa đều đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật, các Luật sư được cử tham gia tố tụng đều có tinh thần trách nhiệm, đạo đức nghề nghiệp, chất lượng hiệu quả vụ việc TGPL được nâng lên ngày càng khẳng định được vai trò của công tác trợ giúp pháp lý miễn phí cho người nghèo và các đối tượng thuộc diện chính sách, góp phần hỗ trợ hoạt động tranh tụng để vụ việc được xét xử chính xác, khách quan, công bằng và đúng pháp luật, được đối tượng cũng như các cơ quan tiến hành tố tụng ghi nhận.
Nhằm kịp thời nắm bắt nhu cầu TGPL tại địa phương và thực hiện sự chỉ đạo của Bộ Tư pháp Trung tâm TGPL đã xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai các đợt khảo sát hiểu biết của người được trợ giúp pháp lý về hoạt động Trợ giúp pháp lý tại 22 xã thuộc 9 huyện; chỉ đạo 10 Câu lạc bộ Trợ giúp pháp lý điểm tổ chức tiến hành khảo sát nhu cầu trợ giúp pháp lý của người được Trợ giúp pháp lý tại 10 xã thuộc 10 huyện, thành phố. Nhìn chung các đợt khảo sát đạt hiệu quả, đảm bảo về chất lượng, thời gian theo yêu cầu.
Mặc dù công tác TGPL trong Chương trình MTQG giảm nghèo mới được triển khai thực hiện từ quý IV năm 2007 nhưng hiệu quả từ việc thực hiện Chương trình này đã góp phần nâng cao hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật của người dân. Trên cơ sở Kế hoạch chỉ đạo của Sở Tư pháp, Trung tâm TGPL đã giúp lãnh đạo Sở chỉ đạo thành lập thêm 10 Câu lạc bộ TGPL trong chương trình MTQG giảm nghèo nâng tổng số Câu lạc bộ TGPL được thành lập là 37 Câu lạc bộ; chỉ đạo thành lập 29 Câu lạc bộ TGPL trong Chương trình 135 giai đoạn II. Nhìn chung, các Câu lạc bộ TGPL trong Chương trình MTQG giảm nghèo, Câu lạc bộ TGPL trong Chương trình 135 giai đoạn II, Câu lạc bộ TGPL điểm hoạt động theo đúng Điều lệ và quy định của Luật Trợ giúp pháp lý, thường xuyên tổ chức sinh hoạt định kỳ 01 buổi trong tháng, ngoài ra còn tổ chức sinh hoạt lồng ghép với các hoạt động văn hoá cộng đồng, hoạt động của các tổ chức đoàn thể xã hội ở địa phương. Tại các buổi sinh hoạt, ngoài việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật về TGPL, các lĩnh vực pháp luật có liên quan đến đời sống hàng ngày của nhân dân, các Câu lạc bộ TGPL còn giúp người dân giải đáp những vướng mắc, những tranh chấp, mâu thuẫn nhỏ, giữ gìn mối đoàn kết cộng đồng.
Để từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Ban chủ nhiệm các Câu lạc bộ TGPL và Cộng tác viên TGPL của Trung tâm, trong năm 2008 Trung tâm TGPL đã tham mưu lãnh đạo Sở xây dựng kế hoạch và tổ chức tập huấn nghiệp vụ TGPL cho Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý trong Chương trình MTQG giảm nghèo, Ban chủ nhiệm Câu lạc bộ trợ giúp pháp lý trong Chương trình 135 giai đoạn II, Câu lạc bộ TGPL điểm và cán bộ, viên chức, Cộng tác viên TGPL của Trung tâm.
Thực hiện Thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-VKSNDTC-TANDTC của liên bộ: Bộ Tư pháp, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Toà án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng, Trung tâm đã tích cực giúp lãnh đạo Sở tham mưu với UBND tỉnh ban hành Quyết định thành lập Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng, xây dựng và triển khai quy chế hoạt động của Hội đồng. Để đánh giá chất lượng, hiệu quả hoạt động của Hội đồng kể từ khi thành lập đến nay, tháng 12 năm 2008 Trung tâm đã giúp lãnh đạo Sở tổ chức họp Hội đồng PHLN về TGPL trong hoạt động tố tụng thông qua Báo cáo kết quả triển khai việc thực hiện Thông tư liên tịch số 10/2007/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-VKSNDTC-TANDTC, xây dựng Kế hoạch và tổ chức kiểm tra hoạt động phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng tại các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn 10 huyện, thành phố.
Thực hiện Luật trợ giúp pháp lý và để từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của đội ngũ Cộng tác viên TGPL; trong năm 2008, Trung tâm đã tổ chức rà soát và kiện toàn lại đội ngũ Cộng tác viên Trợ giúp pháp lý đồng thời tham mưu lãnh đạo Sở ban hành Quyết định công nhận và cấp thẻ cho 92 Cộng tác viên TGPL, trên cơ sở đó Trung tâm TGPL đã ký kết Hợp đồng cộng tác thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.
Ngoài những kết quả nêu trên, trong năm vừa qua hoạt động cung cấp thông tin TGPL cũng được Trung tâm TGPL quan tâm thực hiện. Trung tâm đã tổ chức biên soạn, in ấn và phát hành 33.810 tờ gấp pháp luật, đặt 92 bảng Panô thông tin tại các cơ quan tiến hành tố tụng, cấp phát 56 bảng thông tin đến các xã nghèo trên địa bàn tỉnh. Cùng với việc đặt bảng thông tin và phát hành tờ gấp pháp luật, Trung tâm tiếp tục duy trì phối hợp với Báo Bắc Giang phát hành chuyên trang; phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh hàng tháng duy trì việc phát sóng chuyên mục “Pháp luật với cuộc sống”, trong năm đã phát được 16 chuyên mục với nội dung: giới thiệu về cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm, các đối tượng được hưởng trợ giúp pháp lý, quyền và nghĩa vụ đối tượng; giới thiệu các hoạt động của Trung tâm. Chất lượng các chuyên trang, chuyên mục ngày một nâng lên, được đông đảo quần chúng nhân dân quan tâm theo dõi.
Nhìn chung, năm 2008 công tác TGPL đã đạt được hiệu quả thiết thực, thông qua các vụ việc TGPL cụ thể đã giúp chính quyền địa phương kịp thời tháo gỡ những tồn tại khó khăn vướng mắc; góp phần giải toả các tranh chấp pháp luật, làm giảm bớt mâu thuẫn, kiện cáo trong cộng đồng dân cư; giúp người dân hiểu biết pháp luật, thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân, tham gia đấu tranh phòng, chống các vi phạm và tội phạm, thực hiện an sinh xã hội, giữ gìn đoàn kết trong cộng đồng, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước; nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ và nhân dân ở địa phương.
Tuy nhiên, Bên cạnh những kết quả đã đạt được, công tác TGPL vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định, cụ thể như:
Một số cấp uỷ, chính quyền cơ sở, đơn vị chưa thật sự quan tâm thực hiện chính sách TGPL.
Đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý, Cộng tác viên TGPL thiếu về số lượng và còn yếu về kỹ năng thực hiện TGPL nên hiệu quả tư vấn còn hạn chế.
Để khắc phục những tồn tại thiếu sót trong năm 2008 và không ngừng nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác TGPL trong thời gian tới, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh tập trung thực hiện tốt một số nội dung trọng tâm sau:
1. Tiếp tục thực hiện hoạt động tư vấn, đại diện, bào chữa theo yêu cầu của các đối tượng được hưởng chính sách trợ giúp pháp lý miễn phí, đảm bảo việc trợ giúp được thực hiện kịp thời, chính xác và đúng pháp luật; từng bước cử các Trợ giúp viên tham gia tố tụng; đẩy mạnh hoạt động TGPL bằng tất cả các hình thức, phương pháp.
2. Định kỳ hàng tháng tổ chức thực hiện các đợt trợ giúp pháp lý lưu động, tập trung tổ chức các đợt trợ giúp pháp lý lưu động tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn; kết hợp lồng ghép với tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật.
3. Tổ chức triển khai hiệu quả, đảm bảo tiến độ kể hoạch TGPL trong chương trình Quốc gia giảm nghèo, chương trình 135 giai đoạn II. Chú trọng công tác kiểm tra hoạt động của các CLB TGPL trên địa bàn, đảm bảo cho các CLB hoạt động có hiệu quả, đúng pháp luật.Quản lý sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí của Dự án tổng, nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước và kinh phí của các chương trình mục tiêu của nhà nước.
4. Tiếp tục thực hiện các chương trình phối hợp giữa Sở Tư pháp với Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh, Hội Nông dân tỉnh, Hội Cựu chiến binh tỉnh, Hội luật gia tỉnh về việc trợ giúp pháp lý cho cán bộ công chức, thành viên hội viên của tổ chức mình. Giữa Trung tâm TGPL với các Văn phòng Luật sư, Chi đoàn thành niên Sở Tư pháp, với Trung tâm tư vấn pháp luật của Hội Luật gia tỉnh; tăng cường phối hợp với các cơ quan ban ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị khác trong công tác trợ giúp pháp lý.
5. Tham mưu cho Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng tỉnh chỉ đạo thực hiện tốt kế hoạch, nhiệm vụ của hội đồng.
6. Duy trì quan hệ phối hợp với Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh, Báo Bắc Giang trong việc phổ biến giáo dục pháp luật theo chuyên đề.
Đỗ Loan - Trung tâm TGPl nhà nước tỉnh Bắc Giang