Trong buổi sáng ngày 29/7/2008, một số báo chí đã có bài phản ánh những vấn đề lớn của đất nước và những vấn đề liên quan đến công tác tư pháp như sau:
I- THÔNG TIN VỀ NHỮNG SỰ KIỆN NỔI BẬT CỦA ĐẤT NƯỚC
1. Báo Tiền phong phản ánh: Viện KSNDTC vừa ra quyết định gia hạn điều tra thời hạn 4 tháng vụ án “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân; Cố ý làm lộ bí mật Nhà nước và Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” liên quan đến vụ án PMU 18.
Trước đó, ngày 22/3/2007, Cơ quan ANĐT Bộ Công an đã khởi tố vụ án “Lợi dụng các quyền tự do dân chủ...” và “Cố ý làm lộ bí mật...”. Đến ngày 21/3/2008, vụ án được khởi tố bổ sung tội danh “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn...”. Căn cứ kết quả điều tra ban đầu, ngày 12/5/2008, Cơ quan ANĐT đã khởi tố bị can, bắt tạm giamhai nhà báo Nguyễn Văn Hải (báo Tuổi Trẻ TPHCM), Nguyễn Việt Chiến (báo Thanh Niên) và ông Đinh Văn Huynh (nguyên Trưởng phòng 9, Cục CSĐT tội phạm về TTXH (C14), Bộ CA) về hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Nguyên Cục trưởng C14 Phạm Xuân Quắc cũngbị khởi tố về cùng tội danh, song được cho tại ngoại.
2. Báo Dân trí phản ánh: Thứ trưởng thường trực Bộ Công an - thượng tướng Nguyễn Khánh Toàn, Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng uỷ Công an TƯ công bố quyết định của Bộ trưởng Lê Hồng Anh về nhân sự ngành công an của Hà Nội mới trên cơ sở hợp nhất CA thành phố Hà Nội và CA tỉnh Hà Tây, gồm 41 phòng ban trực thuộc.
Theo đó, Thiếu tướng Nguyễn Đức Nhanh được bổ nhiệm lại giữ chức Giám đốc CA Hà Nội mới. 7 vị trí cấp Phó trong Ban Giám đốc gồm: Thiếu tướng Đào Trọng Sỹ, Thiếu tướng Đỗ Kim Tuyến, Đại tá Đỗ Nghị, Đại tá Trần Long Xuyên, Đại tá Nguyễn Đức Nghi, Đại tá Trần Thuỳ, Đại tá Lưu Quang Hợi.
Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thế Thảo cũng yêu cầu CA thành phố nhanh chóng ổn định mô hình tổ chức, nhân sự, nâng cao xây dựng Đảng, giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, lực lượng Công an phải đảm bảo giữ vững an ninh trật tự thủ đô, tổ chức nắm tình hình, đấu tranh với các thế lực phản động tác động, kiềm chế tai nạn giao thông, chống ùn tắc giao thông, đấu tranh chống các loại tội phạm có hiệu quả; nắm tình hình đấu tranh tội phạm lợi dụng việc hợp nhất để gây rối, chống đối…
Báo cũng phản ánh: Tại không ít tuyến phố cấm bán hàng rong của Hà Nội, nhiều gánh hàng rong đã “tái chiếm” địa bàn. Thực tế, việc tuân thủ lệnh cấm của Thành phố đang có biểu hiện chùng xuống, xuất phát từ sự “nới lỏng” của các lực lượng chức năng…
Ở gần khu trung tâm, các tuyến phố Hàng Gai, Hàng Bông, các gánh hàng rong cũng không hề vắng bóng. Dọc tuyến phố này, nhất là đầu Hàng Gai, có rất nhiều gánh hàng rong nguợc xuôi trên hè phố. Thậm chí, có người bán bánh mỳ rong “diễu” qua ngay trước mặt người của lực lượng chức năng mà vẫn không hề nhận “phản ứng” nào từ người này.
Sau một tháng thực hiện quyết định về việc cấm bán hàng rong, quang cảnh tại nhiều tuyến phố cấm đã không còn được như những ngày đầu mới thực hiện.
3. Báo Lao động phản ánh: Ông Lưu Tiến Định - GĐ Sở Nội vụ TP.Hà Nội - cho biết, toàn bộ con dấu của các cơ quan, đơn vị hành chính hợp nhất với HN đang được khẩn trương làm mới để đổi vào cuối chiều 31.7. Từ ngày 1.8, tất cả các đơn vị này đều phải sử dụng con dấu mới theo quy định. Khi hợp nhất, toàn thành phố có khoảng 20.000 con dấu phải đổi.
Sở Nội vụ cùng Sở Xây dựng và các sở, ngành liên quan đã lập danh mục các giao dịch hành chính và dân sự của các cơ quan trên địa bàn thành phố Hà Nội (mới), kèm theo địa điểm trụ sở giao dịch, thông báo cho nhân dân biết trên cổng giao tiếp điện tử.
II- NHỮNG THÔNG TIN LIÊN /QUAN ĐẾN CÔNG TÁC TƯ PHÁP
1. Báo Lao động số 172 ra ngày 29/7/2008 có bài "Uẩn khúc sau một văn bản của ông chánh án". Bài báo phản ánh: Trong khi đang tiến hành thi hành một bản án có hiệu lực pháp luật, Đội thi hành án dân sự quận Đống Đa, Hà Nội bỗng nhiên nhận được một văn bản của Chánh án TAND TP.Hà Nội đề nghị tạm hoãn thi hành bản án. Tuy nhiên, văn bản này lại bị VKSNDTC khẳng định không có hiệu lực pháp luật.
Vụ việc xuất phát từ việc Cty CP quan hệ quốc tế - đầu tư sản xuất (CIRI) ký hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất với Cty CP xây dựng và dịch vụ thương mại Vạn Niên, nhưng sau đó không thực hiện. Hai bên đã đưa nhau ra toà và TAND quận Đống Đa đã có bản án số 03/KDTM-ST ngày 19.5.2008 buộc CIRI phải thực hiện đúng cam kết đã ký với Cty CP xây dựng và dịch vụ thương mại Vạn Niên.
Thua kiện, CIRI kháng án, toà phúc thẩm TAND TP.Hà Nội đã mở phiên toà xét xử phúc thẩm, nhưng do toà nhiều lần gọi đại diện CIRI đến để xét xử, nhưng CIRI đều không đến theo luật định nên đã ra quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm, giữ nguyên án sơ thẩm và lẽ đương nhiên bản án sơ thẩm đã có hiệu lực ngay sau đó.
Sau khi bản án có hiệu lực, phía CIRI không tự nguyện thi hành bản án và Cty CP xây dựng và dịch vụ thương mại Vạn Niên có đơn yêu cầu Thi hành án dân sự quận Đống Đa, Thi hành án dân sự HN ra quyết định cưỡng chế buộc CIRI phải thực hiện phán quyết của bản án số 03/KDTM-ST.
Việc thi hành án sẽ là không có gì đáng nói nếu không có công văn số 107/GĐ-TA ký ngày 7.7.2008 do ông Nguyễn Sơn - Chánh án TAND TP.Hà Nội ký gửi ông Trưởng thi hành án dân sự quận Đống Đa với nội dung: "Để có thời gian xem xét bản án trên theo thủ tục giám đốc thẩm, TAND TP.Hà Nội đề nghị ông Trưởng cơ quan thi hành án dân sự quận Đống Đa ra quyết định hoãn thi hành bản án số 03/KDTM-ST của TAND quận Đống Đa trong thời hạn 3 tháng".
Khá lúng túng trước công văn này, Thi hành án dân sự Đống Đa, Thi hành án dân sự HN đã phải có công văn xin ý kiến hướng dẫn nghiệp vụ từ Cục Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp và nhận được hướng dẫn rằng, việc thi hành án của Đội thi hành án Đống Đa là đúng pháp luật và "Công văn số 107/GĐ-TA ngày 7.7.2008 của TAND TP.Hà Nội không phải là căn cứ để ra quyết định hoãn thi hành án theo quy định tại khoản 2 Điều 285, khoản 1 Điều 286 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2004 và khoản 2 Điều 26 Pháp lệnh thi hành án dân sự 2004".
Tiếp sau đó, VKSND Tối cao cũng có công văn số 2079/VKSTC.V10, ngày 10.7.2008 nêu rõ: "Việc CIRI khiếu nại quyết định đình chỉ xét xử phúc thẩm vụ án kinh doanh thương mại số 10/2008/QĐPT của TAND TP.Hà Nội thì thẩm quyền giải quyết theo trình tự giám đốc thẩm phải là chánh án TANDTC, viện trưởng VKSNDTC". "Việc đề nghị hoãn thi hành án của Chánh án TAND Hà Nội không phải là căn cứ pháp lý buộc Trưởng cơ quan Thi hành án quận Đống Đa thực hiện".
Việc ra văn bản "tréo ngoe" của ông Chánh án TAND TP.Hà Nội như vậy khiến dư luận không khỏi hoài nghi liệu có gì không bình thường ở đây, nhất là văn bản đó lại xuất phát từ một người đứng đầu cầm cán cân công lý ở Hà Nội.
2. Báo Pháp luật thành phố Hồ Chí Minh đưa tin: Chiều 28-7, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên đã có buổi làm việc với Đoàn luật sư TP Hà Nội và Đoàn luật sư tỉnh Hà Tây về việc hợp nhất hai đoàn luật sư sau 1-8. Lãnh đạo Bộ Tư pháp yêu cầu nhanh chóng cấp thẻ mới cho các luật sư, phải hoàn thành vào cuối tháng 8. Khi chưa có thẻ mới, Bộ Tư pháp sẽ đề nghị các cơ quan liên quan đảm bảo quyền hành nghề của các luật sư thuộc Đoàn luật sư của tỉnh Hà Tây (cũ) trong khi đang chờ cấp thẻ mới.
3. Báo Sài Gòn giải phóng có bài Còn nhiều “kẽ hở” về pháp lý khi ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Bài báo phản ánh: “Cơ sở pháp lý để ban hành văn bản quy phạm pháp luật hiện vẫn còn thiếu hoặc không đầy đủ, không phù hợp với việc quản lý các đô thị lớn (như Hà Nội, TPHCM…) nhất là trong các lĩnh vực quản lý trật tự đô thị, xây dựng, nhà đất, vệ sinh môi trường, trật tự xã hội…”- đó là phản ánh của nhiều đại biểu tham dự hội thảo khoa học “Nâng cao chất lượng thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan tư pháp địa phương” do Viện Khoa học pháp lý phối hợp Sở Tư pháp TPHCM tổ chức mới đây.
Các đại biểu đã nêu nhiều bất cập trong công tác thẩm định văn bản quy phạm pháp luật hiện nay như: các văn bản quy phạm pháp luật thường xuyên thay đổi; nhiều văn bản còn chồng chéo nhau; các cơ quan soạn thảo văn bản chưa tuân thủ đúng quy trình soạn thảo, ban hành văn bản; kinh phí đảm bảo công tác thẩm định còn quá thấp (báo cáo thẩm định tối đa 200.000 đồng)…
Báo cũng có bài Phiên họp thứ 10 Ủy ban Thường vụ Quốc hội: Thí điểm xã hội hóa thi hành án dân sự là cần thiết. Bài báo phản ánh: Tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) chiều 28-7, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cho biết, dự án Luật Thi hành án dân sự (THADS) đã được bàn thảo nhiều lần. Trong bản dự thảo lần này, có tới 3 trong số 4 vấn đề lớn được đặt ra tại kỳ họp Quốc hội hồi tháng 5 đã đạt được sự đồng thuận.
Một trong những nội dung đáng lưu ý về tổ chức hệ thống cơ quan THADS, theo bản dự thảo, là việc nâng Cục Thi hành án dân sự (THADS) thành Tổng cục Thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp. Chính phủ cho rằng, việc làm này nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng quản lý và tổ chức hoạt động THADS.
Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường, mô hình thống nhất quản lý theo ngành dọc của cơ quan THA là phù hợp với thông lệ quốc tế. Bộ trưởng Hà Hùng Cường cho rằng, điều này cũng sẽ không gây ra vướng mắc lớn trong việc tổ chức THADS (kể cả trong trường hợp phải cưỡng chế THA), nếu cơ quan THA có sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả với chính quyền sở tại. Hiện tại cả nước có 64 cơ quan THA cấp tỉnh, 9 cơ quan THA cấp quân khu và tương đương; 676 cơ quan THA cấp huyện với đội ngũ cán bộ công chức khoảng 8.000 người.
Liên quan đến quy định về xã hội hóa (XHH) thi hành án dân sự, mặc dù thống nhất với chủ trương này, song các ông Trần Thế Vượng, Trưởng ban Dân nguyện của QH; Nguyễn Văn Thuận, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật QH; Hà Văn Hiền, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế QH đều yêu cầu làm rõ ngay trong luật những nội dung công việc cụ thể được phép XHH.
Chủ nhiệm UB Pháp luật Nguyễn Văn Thuận còn bày tỏ e ngại việc cho phép một số địa phương tiến hành thí điểm XHH THADS khi chưa có quy định cụ thể trong luật là chưa phù hợp, thiếu cơ sở pháp lý. Tuy nhiên, Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu cho biết, chủ trương XHH THADS đã được thảo luận tại QH và đạt được sự nhất trí cao. Ông giải thích thêm: “Vấn đề hiện nay chỉ là cho phép làm những việc cụ thể nào mà thôi. Việc cho làm thí điểm trước khi luật hóa cũng đã có tiền lệ: mặc dù chưa sửa đổi hiến pháp nhưng việc thí điểm bỏ chính quyền cấp phường vẫn được tiến hành, từ đó tập hợp thêm những căn cứ từ thực tế để hoàn chỉnh hệ thống luật pháp”.
Sáng cùng ngày, UBTVQH nghe và cho ý kiến về dự án Pháp lệnh Thủ tục bắt giữ tàu biển. Dự thảo pháp lệnh được ông Đặng Quang Phương, Phó Chánh án thường trực Tòa án Nhân dân tối cao trình bày.
Đáng lưu ý, theo Ủy ban Tư pháp của QH, trong thực tiễn giải quyết các vụ việc về dân sự tại tòa án VN đã và sẽ phát sinh các trường hợp cơ quan, tổ chức, cá nhân VN yêu cầu tòa án VN ủy thác cho tòa án nước ngoài bắt giữ tàu biển ở nước ngoài nhằm đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân đó. Việc tòa nước ngoài thực hiện ủy thác của VN sẽ phải tuân theo pháp luật của nước đó, nhưng để tòa án VN thực hiện đúng các trình tự, thủ tục ủy thác tư pháp cho tòa án nước ngoài bắt giữ tàu biển ở nước ngoài thì cần thiết phải có những quy định trong pháp lệnh này. Hiện nay, pháp lệnh chỉ mới quy định bắt giữ tàu biển, thả tàu biển đang bị bắt giữ và bắt giữ lại tàu biển tại VN theo ủy thác của tòa án nước ngoài mà chưa có quy định ngược lại.
Cũng phản ánh về phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) chiều 28-7, Báo Tổ quốc có bài Băn khoăn cơ quan quản thi hành án. Bài báo phản ánh: Để Bộ Tư pháp hay UBND tỉnh "quản" cơ quan thi hành án dân sự là nội dung được TVQH tập trung thảo luận.
Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội- Lê Thị Thu Ba- vẫn còn nhiều ý kiến xoay quanh mô hình tổ chức cơ quan THADS. Bà Ba cho biêt, đa số ý kiến ĐBQH đề nghị tổ chức cơ quan THADS theo hệ thống dọc: Bộ Tư pháp quản lý thống nhất và tổ chức thực hiện việc THADS trong phạm vi cả nước, hệ thống cơ quan THADS có hai cấp (tỉnh và huyện) với tên gọi phù hợp. Tuy nhiên, các luồng ý kiến này cũng cho rằng: “để bảo đảm cơ chế quản lý tập trung thống nhất nhằm khắc phục những hạn chế hiện nay thì cần thành lập Tổng cục THADS tại Bộ Tư pháp để thực hiện chức năng quản lý THADS”.
Ngược lại, cũng có một số ý kiến cho rằng cần phân cấp cho Ủy ban nhân dân (UBND) trực tiếp quản lý và tổ chức việc THADS tại địa phương, Bộ Tư pháp chỉ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về lĩnh vực này.
Theo bà Lê Thị Thu Ba, thường trực Uỷ ban Tư pháp và Cơ quan chủ trì soạn thảo thấy rằng, việc lựa chọn mô hình cơ quan THADS phải bảo đảm được sự kế thừa kết quả tích cực của mô hình hiện có, đồng thời khắc phục được những bất cập hiện nay để thống nhất quản lý, chỉ đạo điều hành theo tinh thần một công việc chỉ giao cho một cơ quan chịu trách nhiệm chính, có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan.
Trong phiên họp này, thường trực Uỷ ban tư pháp và Cơ quan chủ trì soạn thảo thống nhất đề nghị chỉnh lý quy định mô hình tổ chức cơ quan THADS theo loại ý kiến thứ nhất. Bởi vì, theo bà Ba: mô hình này về cơ bản giữ nguyên hệ thống cơ quan THADS như hiện hành, bảo đảm kế thừa những kết quả đã đạt được trong thời gian qua, đồng thời không làm xáo trộn về hệ thống tổ chức cơ quan THADS.
Hơn nữa, Bộ Tư pháp quản lý thống nhất tổ chức và nghiệp vụ THADS sẽ giúp cho việc hướng dẫn, chỉ đạo và tổ chức thực hiện pháp luật được thống nhất trong phạm vi cả nước; bảo đảm công tác quản lý, sử dụng, quy hoạch đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện chế độ chính sách đối với Chấp hành viên, cán bộ làm công tác THADS được hiệu quả.
Đồng thời, mô hình này phù hợp với tính chất, đặc thù của hoạt động THADS, bảo đảm tính độc lập tương đối và chịu trách nhiệm trước pháp luật của cơ quan THADS và Chấp hành viên. Mô hình này cũng bảo đảm được vai trò của UBND cấp tỉnh, cấp huyện trong việc chỉ đạo công tác THADS, nhất là khi tổ chức thi hành các vụ việc phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh, chính trị trật tự - an toàn xã hội ở địa phương.
Trên đây là điểm báo sáng ngày 29/7/2008, Văn phòng xin báo cáo Lãnh đạo Bộ.
Phòng Tổng hợp - Văn phòng Bộ.