Tạo lợi thế cạnh tranh để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững
Đại biểu Phan Thị Thuỳ Linh (Đoàn Thanh Hoá) và nhiều đại biểu khác tán thành việc sửa đổi Luật Thủ đô nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Các đại biểu đánh giá, hồ sơ dự án Luật đã được soạn thảo, biên tập rất công phu, nghiêm túc, trách nhiệm, thể hiện tinh thần rất khẩn trương nhưng vẫn bảo đảm chất lượng.
Đại biểu cũng tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Thủ đô theo trình tự, thủ tục rút gọn, để trình QH xem xét, thông qua ngay tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khoá XVI.
Đại biểu Phan Thị Thuỳ Linh cho rằng, khi xem xét Luật này, cần đặt trong một tầm nhìn rộng hơn. Theo đó, đây không chỉ là sửa một đạo luật cho Thủ đô Hà Nội, mà là thiết kế thể chế cho trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, cho đầu tàu phát triển, cho nơi hội tụ và lan tỏa các chuẩn mực quản trị mới của đất nước.
“Nói ngắn gọn, Luật của Thủ đô, nhưng phải mang tầm của quốc gia. Do đó, trong quá trình thảo luận và hoàn thiện dự thảo, chúng ta cần phải làm rõ Luật Thủ đô không phải để “cho Hà Nội”, mà là để Hà Nội có được công cụ đặc biệt, đặc thù hơn để thực hiện trách nhiệm lớn hơn mà Đảng, Nhà nước giao cho Thủ đô Hà Nội”, Đại biểu nói.
Về tuổi thọ của Luật, theo đại biểu, việc sửa Luật lần này là cần thiết vì thực tiễn phát triển đang đi rất nhanh, khiến các quy định của Luật có thể trở thành điểm giới hạn thay vì động lực phát triển cho Thủ đô Hà Nội.
Do đó, đại biểu đề nghị đặt ra yêu cầu luật phải có tuổi thọ cao, phải có tầm nhìn xa hơn, mở hơn, ổn định hơn; phải giảm bớt các quy định quá chi tiết, tăng các quy định mang tính nguyên tắc để luật không bị lạc hậu trước yêu cầu phát triển mới của đất nước.
Về nội dung của dự thảo Luật, các đại biểu bày tỏ nhất trí cao với định hướng phân quyền cho TP Hà Nội trên các lĩnh vực như Chính phủ trình nhằm phát huy vai trò chủ động trong thiết kế và tổ chức thực hiện chính sách, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Đại biểu Phan Thị Thuỳ Linh bày tỏ tán thành rất cao với hướng đi này, nhất là việc cho phép TP Hà Nội được ban hành các quy định có nội dung khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, thậm chí trong những vấn đề thực tiễn mà pháp luật hiện hành chưa có quy định.
Theo đại biểu, đây là điểm đột phá rất lớn, tạo cơ sở để Hà Nội chủ động hơn, sáng tạo hơn, bứt phá hơn, làm nhanh hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn; đồng thời có điều kiện thử nghiệm các mô hình quản trị mới, tiêu chuẩn mới, cách làm mới.
Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ phạm vi, lĩnh vực được áp dụng cơ chế khác; áp dụng ở đâu, đến đâu, trong điều kiện nào; quy trình, thủ tục ban hành ra sao; trường hợp nào phải báo cáo cơ quan có thẩm quyền; và cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá tác động như thế nào để đảm bảo phân quyền, trao quyền cho Hà Nội một cách thực chất hơn.
Đồng thời, đại biểu cũng bày tỏ đồng tình với quan điểm phân quyền phải bảo đảm “6 rõ”; rõ người, rõ việc, rõ quy trình, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả và rõ hiệu quả; phải có trọng tâm, trọng điểm; và phải gắn chặt với trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch, kiểm soát quyền lực.
Đảm bảo nguồn lực thực hiện
Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Đoàn Hưng Yên) cũng bày tỏ thống nhất cao với sự cần thiết sửa đổi Luật Thủ đô. Nhận định tinh thần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, trao thêm quyền chủ động cho chính quyền Thủ đô là hướng đi đúng, đại biểu cũng cho rằng, càng trao quyền mạnh thì càng phải làm rõ ranh giới pháp lý, quy trình thực hiện và cơ chế kiểm soát.
Liên quan đến việc áp dụng Luật Thủ đô, thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật và cơ chế thí điểm, chính sách khác, theo dự thảo Luật, chính quyền Thủ đô có thể được ban hành quy định khác với quy định của cơ quan nhà nước cấp trên trong một số trường hợp.
Về nội dung này, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình cho rằng đây là một cơ chế rất mạnh, rất đột phá. Nếu thiết kế tốt, cơ chế này sẽ tạo dư địa lớn để Hà Nội chủ động xử lý những vấn đề đặc thù.
Tuy nhiên, với quan điểm nếu không giới hạn rõ phạm vi, điều kiện, quy trình và cơ chế giám sát, có thể làm phát sinh nhiều chuẩn mực pháp lý khác nhau, gây khó khăn cho tổ chức thực hiện và làm tăng chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung, làm rõ ngay trong Điều 8 hoặc Điều 9 yêu cầu chỉ áp dụng cơ chế này trong phạm vi thật rõ, đối với những lĩnh vực thực sự gắn với tính đặc thù của Thủ đô.
Đồng thời, cần quy định rõ điều kiện, quy trình ban hành, trong đó bắt buộc phải có đánh giá tác động và tham vấn đối tượng chịu tác động trực tiếp. Đại biểu cũng đề xuất thiết kế theo hướng có thời hạn hoặc theo hình thức thí điểm, kèm theo trách nhiệm báo cáo, giám sát, sơ kết, tổng kết; và bổ sung yêu cầu công khai, minh bạch, dễ tra cứu, để người dân và doanh nghiệp biết rõ quy định nào đang áp dụng. Qua đó, vừa tạo đột phá cho Hà Nội, vừa giữ được tính thống nhất và khả năng dự báo của hệ thống pháp luật.
Vẫn theo đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình, dự thảo đặt ra nhiều cơ chế mới, nhiều thẩm quyền mới và kỳ vọng rất lớn về phát triển Thủ đô. Theo đại biểu, luật muốn đi vào cuộc sống thì ngoài việc trao quyền, phải tính kỹ đến nguồn lực thực hiện, nhất là năng lực cán bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng phối hợp giữa các cấp, các ngành và điều kiện tổ chức thực hiện trên thực tế.
Do vậy, đại biểu kiến nghị rà soát kỹ các chính sách mới dưới góc độ nguồn lực tài chính, nhân lực và tổ chức thực hiện. Đồng thời, tăng cường cơ chế giải trình, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện trong quá trình áp dụng.
Đối với các cơ chế mới có ảnh hưởng lớn đến người dân và doanh nghiệp, cần có lộ trình thực hiện và hướng dẫn rõ, tránh tình trạng luật có hiệu lực nhưng cơ sở thực hiện chưa sẵn sàng.
Về một số nội dung cụ thể, Khoản 2 Điều 16 dự thảo Luật quy định cho phép Thủ đô “Điều chỉnh, bổ sung chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông bảo đảm yêu cầu về mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực của học sinh cần đạt được và nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo dục phổ thông quốc gia”.
Cơ bản tán thành quy định này với mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực sáng tạo cho Thủ đô, đại biểu Phan Thị Thuỳ Linh đề nghị quy định giới hạn cụ thể trong việc “điều chỉnh, bổ sung chương trình giáo dục” để không làm thay đổi khung chương trình chung của quốc gia.
“Theo tôi, thước đo cao nhất của đạo luật này không chí là câu chữ hay kỹ thuật lập pháp, mà là hiệu quả thực tế và chất lượng sống của người dân. Sau 3 năm, 5 năm, Hà Nội phải khác hơn. Người dân phải cảm nhận rõ hơn sự thuận tiện trong cuộc sống. Doanh nghiệp phải thấy rõ hơn môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện. Bộ máy phải vận hành trơn tru, hiệu quả hơn; Hà Nội sẽ phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Với tinh thần như vậy, tôi tin rằng Luật Thủ đô khi được thông hơn. qua thực sự trở thành động lực phát triển mới cho Hà Nội, đồng thời tạo giá trị lan tỏa cho vùng Thủ đô và cho cả nước”, Đại biểu nói.
Khoản 3 Điều 5 dự thảo Luật quy định, trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở trung ương, bao gồm cả văn bản quy định cơ chế, chính sách áp dụng cho các đối tượng, địa phương khác, ban hành sau ngày Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn quy định tại Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô thì việc áp dụng do HĐND TP quyết định.
Góp ý về nội dung này, đại biểu Phạm Ngọc Lâm (Đoàn Gia Lai) cho rằng, thời gian cho việc thực hiện các quy trình trước khi có kỳ họp của HĐND Tp, rồi phải chờ đến kỳ họp của HĐND có thể cũng kéo dài. Do đó, đại biểu đề nghị bỏ quy định này, giao trách nhiệm cho cơ quan ban hành văn bản quy định tại dự thảo Luật phải chủ động theo dõi và sửa đổi bổ sung văn bản do cơ quan mình ban hành cho đồng bộ nếu cơ quan nhà nước ở trung ương ban hành quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn để áp dụng được ngay. |