Thực hiện Kế hoạch số 22/KH-STP ngày 13/12/2010 của Sở Tư pháp tỉnh về triển khai các nhiệm vụ công tác Tư pháp năm 2011, Kế hoạch số 01/KH-TGPL ngày 07/01/2011 của Trung tâm TGPL Nhà nước về triển khai công tác TGPL năm 2011, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Đăk Lăk đã triển khai Kế hoạch TGPL và các hoạt động khác của đơn vị mình ngay từ những tháng đầu năm, Kế hoạch đã được triển khai một cách toàn diện về mọi mặt và thu được những kết quả đáng ghi nhận cụ thể như sau:
Trong 06 tháng đầu năm 2011, Trung tâm đã thực hiện tiếp nhận và thụ lý được 318 vụ việc cho 475 đối tượng có nhu cầu cần TGPL. Trong tổng số 318 vụ việc được thực hiện có 26 vụ hình sự, 32 vụ dân sự, 9 vụ hôn nhân gia đình, 41 vụ đất đai, 79 vụ hành chính, 185 vụ chính sách ưu đãi. Đăk Lăk là một tỉnh có nhiều đối tượng thành phần dân tộc nên trong 6 tháng đầu năm qua thì đối tượng được TGPL chủ yếu là người dân tộc (trong đó có 400 người dân tộc thiểu số 43 người nghèo, 32 người có công )…. Mặc dù, số vụ việc TGPL giảm so với 6 tháng đầu năm 2010 (259/640) nhưng chất lượng vụ việc được nâng cao đáng kể. Sở dĩ số vụ việc có sự chênh lệch như trên là do Trung tâm đã quán triệt thực hiện tốt theo Thông tư 05 hướng dẫn về nghiệp vụ TGPL và quản lý nhà nước về TGPL và chú trọng nâng cao chất lượng vụ việc TGPL cho người dân.
Về công tác xây dựng văn bản, kế hoạch hoạt động công tác TGPL: Trong khoảng thời gian nửa năm, Trung tâm đã xây dựng đầy đủ, kịp thời các kế hoạch để triển khai hoạt động TGPL trong các lĩnh vực trợ giúp, cụ thể như xây dựng Kế hoạch hoạt động TGPL năm 2011; tham mưu cho Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL tỉnh xây dựng kế hoạch hoạt động của Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL trong hoạt động tố tụng năm 2011; kế hoạch mở lớp tập huấn nghiệp vụ TGPL trong lĩnh vực đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng; kế hoạch triển khai thực hiện Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2011; xây dựng kế hoạch thực hiện Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2011. Ngoài ra, Trung tâm đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, đôn đốc các Câu lạc bộ TGPL, phối hợp với các cơ quan đơn vị nhằm thực hiện có hiệu quả công tác TGPL trên địa bàn tỉnh.
Về hoạt động hướng dẫn nghiệp vụ: Trung tâm đã thường xuyên tổ chức các đợt tập huấn nghiệp vụ công tác TGPL cho các Chi nhánh và chuyên viên của Trung tâm, hướng dẫn về chuyên viên nghiệp vụ và sử dụng kinh phí cho các Câu lạc bộ TGPL, đồng thời chỉ đạo các Câu lạc bộ TGPL xây dựng và ban hành Điều lệ về tổ chức và hoạt động của Câu lạc bộ TGPL theo quy định và sinh hoạt chuyên đề pháp luật theo Luật TGPL, Nghị định 07/2007/NĐ-CP.
Về việc tập huấn nghiệp vụ, kỹ năng TGPL: Trong 6 tháng đầu năm, Trung tâm đã mở 01 lớp tập huấn nghiệp vụ TGPL trong lĩnh vực đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng cho các Chi nhánh và chuyên viên của Trung tâm, cộng tác viên TGPL cơ sở và Ban chủ nhiệm các Câu lạc bộ TGPL với 45 người tham dự.
Công tác kiểm tra, thẩm định, đánh giá chất lượng vụ việc TGPL: Trong thời gian qua, nhận thức được tầm quan trọng của công tác này, Trung tâm đã thành lập Tổ đánh giá chất lượng, nghiệm thu vụ việc TGPL, đồng thời đã bước đầu tự đánh giá chất lượng vụ việc sau khi hoàn thành, bố trí cán bộ thực hiện việc kiểm tra, thẩm định chất lượng vụ việc TGPL do cộng tác viên thực hiện; kết quả đã kiểm tra, thẩm định, đánh giá được 32 bộ hồ sơ vụ việc TGPL của cộng tác viên TGPL đảm bảo chất lượng, hiệu quả.
Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo và hoạt động TGPL tại cơ sở: Trong 6 tháng đầu năm 2011, Trung tâm đã tổ chức 7 đợt TGPL lưu động tại 7 xã thuộc 4 địa phương (gồm thị xã Buôn Hồ, các huyện Buôn Đôn, Krông Bông và Cư Kunim), cho các đối tượng được thụ hưởng TGPL gồm người nghèo, người dân tộc thiểu số ở xã vùng III, thôn buôn đặc biệt khó khăn, vùng kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, các xã biên giới với 475 người tham dự.
Tại những buổi TGPL lưu động các Trợ giúp viên pháp lý, chuyên viên và cộng tác viên TGPL đã trực tiếp giải đáp các thắc mắc pháp luật về các lĩnh vực mà người dân yêu cầu; đồng thời kết hợp lồng ghép tuyên truyền, phổ biến một số nội dung cơ bản của Luật TGPL; Luật Đất đai, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Cư trú, Luật Bình đẳng giới, Luật Bảo vệ và phát triển rừng, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình, Pháp lệnh Tín ngưỡng tôn giáo… Ngoài ra, Trung tâm còn cấp phát hàng ngàn tờ gấp pháp luật giới thiệu về những quy định trong hoạt động TGPL do Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh biên soạn; các tờ gấp pháp luật về dân sự, chế độ chính sách, đất đai, hôn nhân và gia đình, các chủ trương, chính sách ưu đãi của Đảng và Nhà nước về kinh tế, ý tế, giáo dục… do Cục TGPL - Bộ Tư pháp biên soạn cho các đối tượng thuộc diện TGPL.
Các hoạt động TGPL lưu động của Trung tâm đã góp phần không nhỏ vào việc xóa đói giảm nghèo pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong các tầng lớp nhân dân trên địa bàn tỉnh
Về hoạt động TGPL ở Chi nhánh, cơ sở: Hiện Trung tâm có 2 Chi nhánh TGPL, trong 6 tháng đầu năm 2011, các Chi nhánh TGPL đã tư vấn được 08 vụ việc, trong đó có 01 vụ việc thuộc lĩnh vực hình sự, 01 vụ thuộc lĩnh vực hôn nhân gia đình, 02 vụ đất đai, 01 vụ lĩnh vực hành chính và 03 vụ thuộc các lĩnh vực khác cho 07 đối tượng được thụ hưởng; đồng thời phối hợp cùng Trung tâm tham gia TGPL lưu động 05 đợt tại 05 xã thuộc các huyện Cư Kuin và Krông Bông.
Bên cạnh các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Đăk Lăk còn tiến hành triển khai và thực hiện được một số các hoạt động khác như để triển khai công tác TGPL 6 tháng đầu năm, Trung tâm đã phối hợp với các Sở, Ban, ngành, các phòng, đơn vị thuộc Sở, Phòng Tư pháp, Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã và các Cộng tác viên tại các sở, ngành, địa phương thực hiện có hiệu quả hoạt động TGPL lưu động tại các địa phương trên địa bàn tỉnh.
Hoạt đồng của Hội đồng phối hợp liên ngành về TGPL cũng được các thành viên của Hội đồng phối hợp liên ngành tích cực chỉ đạo, đôn đốc các đơn vị trực thuộc triển khai thực hiện tốt kế hoạch và đạt được một số các kết quả nhất định như thực hiện chỉ đạo của Sở Tư pháp, Trung tâm thường xuyên phối hợp với các Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát, Tòa án, người tiến hành tố tụng; kiểm tra đánh giá việc thực hiện TGPL của Trợ giúp viên, Luật sư là cộng tác viên trong việc bảo đảm tuân thủ đúng và đầy đủ các quy định của pháp luật về TGPL và các quy định của pháp luật tố tụng. Trong 6 tháng đầu năm 2011, số lượng và chất lượng các vụ việc TGPL đã thực hiện bằng hình thức tham gia tố tụng đã được Trung tâm tiến hành cử Trợ giúp viên pháp lý, Luật sư là cộng tác viên tham gia tố tụng 09 vụ việc thuộc lĩnh vực Hình sự cho 11 đối tượng do các cơ quan tiến hành tố tụng đề nghị. Ngoài ra, Trung tâm đã đẩy mạnh truyền thông về TGPL, đồng thời chỉ đạo cán bộ, viên chức của Trung tâm thường xuyên viết tin, bài cho Bản tin tư pháp và trang tin điện tử của Sở Tư pháp Đăk Lăk về các hoạt động của Trung tâm cũng như các nội dung về các quy định của pháp luật TGPL… theo chỉ đạo của Cục TGPL, Ủy ban nhân dân tỉnh và Sở Tư pháp tỉnh.
Thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo định kỳ, các báo cáo chuyên đề thực hiện các chương trình phối hợp, các báo cáo hoạt động phối hợp liên ngành năm 2010, báo cáo thực hiện Luật Phòng chống tham nhũng; báo cáo thực hiện Luật Phòng chống tiết kiệm, chống lãng phí… Những kết quả trên đã góp phần vào việc đảm bảo tiến tới hoàn thành các nhiệm vụ công tác Tư pháp mà Cục TGPL và Sở Tư pháp tỉnh đã đề ra trong năm 2011; đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý của Nhà nước bằng pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, tạo được niềm tin của nhân dân các dân tộc trong tỉnh vào đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước.
Có được những thành tích như trên là do Trung tâm luôn nhận được sự quan tâm chỉ đạo và hướng dẫn kịp thời của Cục TGPL, Ủy ban nhân dân tỉnh, lãnh đạo Sở Tư pháp và sự phối hợp của các địa phương, đơn vị trong công tác TGPL. Được sự quan tâm của Ủy ban nhân dân tỉnh, Lãnh đạo Sở Tư pháp, hiện Trung tâm đã được bố trí cơ bản đủ về số lượng cán bộ để thực hiện nhiệm vụ, hầu hết cán bộ, công chức, viên chức Trung tâm có tuổi đời tương đối trẻ, có ý thức đoàn kết, yêu nghề tận tụy trong công việc, có tinh thần trách nhiệm, chấp hành tốt nội quy, quy chế hoạt động của cơ quan. Các văn bản chỉ đạo hoạt động trong lĩnh vực TGPL từ trung ương đến địa phương đã được ban hành khá hoàn chỉnh, là cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện tốt công tác TGPL; xây dựng được các mô hình và phương thức TGPL thân thiện, gần gũi với người dân, giúp giải đáp những vướng mắc pháp luật, nâng cao hiểu biết pháp luật cho nhân dân ngay tại nơi họ sinh sống.
Bên cạnh những thuận lợi đã đạt được thì Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Đăk Lăk cũng gặp phải một số khó khăn như:
Đăk Lăk là một tỉnh có địa bàn rộng với địa hình phức tạp và thành phần dân tộc đa dạng (44 dân tộc anh em cùng chung sống), cơ sở hạ tầng phát triển không đồng đều,… đã ảnh hưởng rất lớn đến công tác TGPL, nhất là việc tổ chức các đợt TGPL lưu động đến các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới và vùng dân tộc thiểu số có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; Phần lớn các đối tượng được thụ hưởng chính sách TGPL là người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn; nhiều người không biết chữ, không nói được tiếng phổ thông nên khó tiếp thu các quy định pháp luật, đây là khó khăn rất lớn trong công tác tuyên truyền, phổ biến và tư vấn pháp luật;
Một số Phòng Tư pháp chưa thực sự coi trọng công tác phối hợp thực hiện nhiệm vụ TGPL nhất là hoạt động TGPL lưu động, chưa tích cực chỉ đạo cán bộ Phòng Tư pháp và cán bộ Tư pháp – hộ tịch cấp xã tham gia thực hiện nhiệm vụ TGPL lưu động cũng như chỉ đạo, hướng dẫn hoạt động của Câu lạc bộ pháp luật theo quy định;
Các quy định về hồ sơ, thủ tục và phương thức thanh toán vụ việc TGPL còn phức tạp, mức chi trả thù lao cho Luật sư, cộng tác viên TGPL còn nhiều bất cập, chưa khuyến khích được sự nhiệt tình tham gia TGPL của đội ngũ này.
Nhân sự của Trung tâm tuy tương đối đủ về số lượng nhưng hầu như còn trẻ, mới được tuyển dụng nên năng lực, trình độ còn hạn chế, chưa có kinh nghiệm thực tế; bên cạnh đó, hiện Trung tâm mới chỉ có 01 Trợ giúp viên, đồng thời là Giám đốc Trung tâm, do vậy công tác tư vấn pháp luật, thẩm định, đánh giá vụ việc TGPL gặp nhiều khó khăn;
Trang thiết bị phục vụ TGPL (xe ô tô, máy tính…) quá cũ, nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ xử lý công việc. Bên cạnh đó, Trụ sở làm việc của Trung tâm không phù hợp với hoạt động công sở diện tích nhỏ nên khó bố trí đủ điều kiện để tiếp dân theo quy định. Hiện nay, địa phương chưa thỏa thuận được địa điểm để xây dựng được trụ sở mới của 02 Chi nhánh đó ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả hoạt động của Trung tâm.
Minh Loan