Sau hơn 3 năm triển khai thực hiện Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn đã đạt được những kết quả nhất định, tình trạng đăng ký khai sinh quá hạn, không đăng ký khai sinh, kết hôn đã giảm tuy nhiên vẫn còn ở mức cao. Cụ thể năm 2006 tỷ lệ đăng ký khai sinh quá hạn chiếm 43%, năm 2007 là 38%, năm 2008 là 38%; nhiều trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng không đăng ký kết hôn, tình trạng tảo hôn ở những thôn, bản vùng cao còn xảy ra.
Để hạn chế đến mức thấp nhất tình trạng không đăng ký khai sinh, kết hôn và đăng ký khai sinh quá hạn, giúp cho các cấp, các ngành theo dõi được thực trạng và sự biến động về hộ tịch, từ đó bảo hộ các quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân và gia đình, góp phần xây dựng các chính sách về kinh tế, xã hội, an ninh quốc phòng và dân số, kế hoạch hóa gia đình, vừa qua, UBND tỉnh ban hành kế hoạch về tổng rà soát và đăng ký kết hôn, khai sinh trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn:
Theo kế hoạch việc rà soát tập trung vào các đối tượng:
+ Các trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng từ ngày 01/01/2001 đến hết ngày 31/12/2008 mà chưa đăng ký kết hôn.
+ Các trường hợp trẻ em sinh từ ngày 01/4/2006 đến hết 31/12/2008 nhưng chưa đăng ký khai sinh;
Việc triển khai được thực hiện theo 7 bước
Bước 1: Thành lập Ban chỉ đạo tổng rà soát và đăng ký kết hôn, khai sinh cấp tỉnh. Họp Ban chỉ đạo cấp tỉnh để tổ chức triển khai kế hoạch.
- Thời gian thực hiện: Trước 15/4/2009.
Bước 2: Uỷ ban nhân dân cấp huyện thành lập Ban chỉ đạo và ban hành kế hoạch tổng rà soát và đăng ký kết hôn, khai sinh trên địa bàn và tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch.
- Xây dựng các loại mẫu biểu thống kê, báo cáo, phiếu điều tra phục vụ cho công tác rà soát, thống kê.
Bước 3:
- Uỷ ban nhân dân cấp xã (phường, thị trấn) thành lập các tổ rà soát. Thời gian thực hiện: Trong tháng 4/2009.
- Tổ chức rà soát toàn bộ các trường hợp sinh; trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng trên địa bàn cấp xã mà chưa đăng ký, trên cơ sở đó lập danh sách và thống kê theo biểu mẫu chung và phân loại như sau:
+ Đối với việc sinh phân thành 2 loại: các trường hợp sinh còn trong thời hạn đăng ký và các trường hợp sinh quá thời hạn đăng ký theo luật định.
+ Đối với trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng chưa đăng ký phân thành 02 loại: trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà có đủ điều kiện để đăng ký và trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng chưa đủ điều kiện về độ tuổi để đăng ký.
- Trong quá trình rà soát kết hợp vận động và tổ chức đăng ký cho những trường hợp đủ điều kiện đã phát hiện qua rà soát.
Thời gian thực hiện: đến hết tháng 7/2009.
Bước 4:
Uỷ ban nhân dân cấp xã tổ chức đăng ký theo quy định của pháp luật:
+ Đối với việc sinh: Mọi trường hợp trẻ em sinh ra phải được đăng ký khai sinh kịp thời trong thời hạn quy định. Đối với trường hợp chưa đăng ký khai sinh mà quá thời hạn đăng ký theo quy định thì đăng ký theo thủ tục đăng ký khai sinh quá hạn. Đồng thời cần vận dụng những quy định tại Nghị định 76/2006/NĐ-CP ngày 02/8/2006 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tư pháp để xử lý.
+ Đối với trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà chưa đăng ký kết hôn:
Nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà chưa đủ điều kiện về độ tuổi để đăng ký (những trường hợp tảo hôn): vận động, thuyết phục chấm dứt tình trạng chung sống với nhau như vợ chồng và khi hai bên nam, nữ đã đủ độ tuổi theo quy định của pháp luật thì đến Uỷ ban nhân dân xã đăng ký kết hôn. Đồng thời cần vận dụng những quy định tại Nghị định số 87/2001/NĐ-CP ngày 21/11/2001 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình để xử lý.
Địa điểm tổ chức đăng ký khai sinh, kết hôn; được thực hiện tại trụ sở Uỷ ban nhân dân cấp xã; thôn, bản, tổ phố hoặc tại các hộ gia đình theo kế hoạch cụ thể của Uỷ ban nhân dân xã.
- Tổng hợp, lập danh sách báo cáo Ban chỉ đạo cấp huyện xem xét, hướng dẫn đối với những trường hợp phức tạp, vướng mắc về thẩm quyền, thủ tục đăng ký, giấy tờ pháp lý …trong trường hợp Ban chỉ đạo cấp huyện không giải quyết được thì phải kịp thời báo cáo Ban chỉ đạo cấp tỉnh để giải quyết.
Thời gian thực hiện: đến hết tháng 8/2009
Bước 5: Tổ chức kiểm tra, trợ giúp đăng ký lưu động tại các thôn, bản, tổ phố nơi còn tồn đọng nhiều trường hợp chưa đăng ký khai sinh, kết hôn.
- Thời gian thực hiện: Quý III/2009.
Bước 6: Thống kê, tổng hợp số liệu chung và kết quả thực hiện đăng ký
Bước 7:Tổ chức hội nghị tổng kết và đề nghị cơ quan có thẩm quyền khen thưởng đối với những đơn vị, cá nhân có thành tích cao trong việc rà soát và đăng ký khai sinh, kết hôn.
Để tổ chức thực hiện kế hoạch Ủy ban nhân dân tỉnh giao nhiệm vụ cho các cơ quan, ban, ngành có trách nhiệm:
Ban chỉ đạo cấp tỉnh:
Hướng dẫn UBND cấp huyện thành lập ban chỉ đạo cùng cấp, ban hành kế hoạch về tổng rà soát và đăng ký khai sinh, kết hôn tại địa phương đồng thời giám sát, kiểm tra hoạt động của Ban chỉ đạo cấp huyện.
- Phối hợp với Đài phát thanh- truyền hình Bắc Kạn tuyên truyền rộng rãi trong nhân dân về mục đích, ý nghĩa của việc đăng ký hộ tịch. Hướng dẫnBan chỉ đạo cấp huyện tham mưu UBND cùng cấp tổ chức phổ biến pháp luật về hộ tịch, hôn nhân gia đình với nhiều hình thức phong phú và đa dạng phù hợp với đặc điểm của địa phương.
- Tổ chức các đợt kiểm tra đối với một số Ban chỉ đạo cấp huyện, các tổ rà soát cấp xã để đánh giá và có biện pháp chỉ đạo, hướng dẫn kịp thời. Chỉ đạo, hướng dẫn Ban chỉ đạo cấp huyện trong việc hỗ trợ đăng ký khai sinh, kết hôn tại các xã, phường còn xảy ra nhiều trường hợp sinh, trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà chưa đăng ký kết hôn.
- Tham mưu, đề xuất Uỷ ban nhân dân tỉnh giải quyết những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai thực hiện và tổ chức hội nghị tổng kết đánh giá việc triển khai thực hiện kế hoạch .
Uỷ ban nhân dân các huyện, thị xã: Trên cơ sở kế hoạch của Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành lập Ban chỉ đạo cấp huyện, quy định trách nhiệm cụ thể cho Ban chỉ đạo; ban hành kế hoạch chi tiết về tổng rà soát và đăng ký khai sinh, kết hôn trong đó quy định cụ thể tiến độ thực hiện và các biện pháp triển khai phù hợp với đặc điểm tình hình của địa phương; Tổ chức in ấn và cấp phát các biểu mẫu, phiếu thống kê, phiếu điều tra và tập huấn cho cán bộ Tư pháp – Hộ tịch, tổ rà soát cấp xã về phương pháp, cách thức tiến hành rà soát đảm bảo nhanh, đạt hiệu quả cao theo đúng tiến độ đề ra; Chỉ đạo Ban chỉ đạo cùng cấp triển khai kế hoạch và báo cáo kết quả thực hiện cho Ban chỉ đạo cấp tỉnh theo định kỳ; Cấp kinh phí cho việc triển khai kế hoạch, đảm bảo đáp ứng kịp thời cho công tác rà soát, thống kê, hỗ trợ tổ rà soát của xã, kinh phí hỗ trợ người tham gia thực hiện đăng ký lưu động tại các thôn, bản, tổ phố, hộ gia đình….
Trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn và cán bộ Tư pháp – Hộ tịch.
Trách nhiệm của Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn:
- Thành lập tổ rà soát tại cấp xã, đảm bảo thành phần tổ rà soát có đại diện các ngành tư pháp, dân số, y tế, phụ nữ, đoàn thanh niên…, trên cơ sở đó tiến hành rà soát những trường hợp sinh; trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà chưa đăng ký.
- Chỉ đạo cán bộ Tư pháp – Hộ tịch xây dựng kế hoạch chủ động đăng ký hộ tịch lưu động, đặc biệt là những đơn vị cấp xã vùng sâu, vùng xa, vùng cao.
- Trên cơ sở rà soát, thống kê tổ chức đăng ký tại trụ sở Uỷ ban nhân dân. Đối với những trường hợp do điều kiện đi lại khó khăn, xa trụ sở Uỷ ban nhân dân xã cán bộ Tư pháp – Hộ tịch phải chủ động đăng ký lưu động tại các hộ gia đình, đảm bảo mọi trường hợp chưa đăng ký khai sinh, kết hôn phải được đăng ký kịp thời.
- Đa dạng cách thức tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hộ tịch, hôn nhân và gia đình. Đồng thời vận động cha, mẹ, người thân của trẻ em; nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà có đủ điều kiện để đăng ký kết hôn đi đăng ký.
- Đảm bảo kinh phí phục vụ cho công tác rà soát, thống kê các trường hợp nam, nữ sống chung với nhau như vợ, chồng; các trường hợp sinh nhưng chưa đăng ký.
Trách nhiệm của cán bộ Tư pháp – Hộ tịch:
- Chủ động đăng ký hộ tịch lưu động tại các hộ gia đình khi có sự kiện hộ tịch phát sinh, đặc biệt là những hộ gia đình ở những thôn, bản vùng cao. Cán bộ Tư pháp hộ tịch phải chịu trách nhiệm trước Ủy ban nhân dân cấp xã về những sự kiện hộ tịch phải sinh trên địa bàn xã, phường, thị trấn mà không được đăng ký.
- Cán bộ Tư pháp – Hộ tịch phối hợp với trạm y tế xã, cộng tác viên dân số, y tế thôn bản tiến hành rà soát toàn bộ những trường hợp trẻ em sinh ra mà chưa đăng ký khai sinh, trường hợp nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng nhưng chưa đăng ký kết hôn trên cơ sở rà soát chủ động đăng ký kịp thời.
- Kết hợp việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật; công tác hoà giải tại các thôn, bản với việc đăng ký hộ tịch.
- Vận động, tuyên truyền nhân nhân thực hiện tốt các quy định về đăng ký hộ tịch tại địa phương và phải đăng ký kịp thời khi có các sự kiện hộ tịch phát sinh.
Trách nhiệm của Sở Tư pháp
- Tham mưu giúp Ban chỉnh đạo cấp tỉnh tổ chức triển khai thực hiện kế hoạch, lập dự toán kinh phí hoạt động của Ban chỉ đạo.
- Chỉ đạo, hướng dẫn Phòng Tư pháp các huyện, thị xã tham mưu giúp Uỷ ban nhân dân cùng cấp ban hành kế hoạch và thành lập Ban chỉ đạo về tổng rà soát và đăng ký khai sinh, kết hôn cùng cấp. Thành phần Ban chỉ đạo rà soát và đăng ký khai sinh, kết hôn phải đảm bảo đại diện các ngành công an, giáo dục, y tế, thanh niên, phụ nữ.
- Tổ chức đi cơ sở để nắm tình hình việc triển khai thực hiện và tổ chức hỗ trợ đăng ký khai sinh, kết hôn tại một số đơn vị cấp xã nơi có nhiều trường hợp, sinh; trường hợp nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà chưa đăng ký.
- Soạn thảo các loại mẫu biểu thống kê, báo cáo và cung cấp kịp thời các loại mẫu, mẫu biểu đến cấp huyện.
- Phối hợp với các cơ quan Báo, Đài phát thanh truyền hình tổ chức tuyên truyền, phổ biến các văn bản pháp luật về hộ tịch, hôn nhân và gia đình…. Đồng thời tham mưu Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật tỉnh chỉ đạo Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục các huyện, thị xã tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hộ tịch tới nhân dân.
- Giải đáp kịp thời những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện đăng ký các trường hợp sinh, trường hợp nam, nữ sống chung với nhau như vợ chồng trên địa bàn tỉnh mà cấp huyện không giải quyết được.
- Chỉ đạo Trung tâm trợ giúp pháp lý kết hợp trợ giúp pháp lý lưu động với với tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hôn nhân và gia đình; Nghị định 158/2006/NĐ-CP về đăng ký và quản lý hộ tịch đảm bảo mỗi đợt trợ giúp pháp lý lồng ghép được hai loại văn bản này trong nội dung trợ giúp lưu động của Trung tâm.
Trách nhiệm của Đài Phát thanh truyền hình tỉnh: Có kế hoạch tăng cường công tác tuyên truyền phổ biến pháp luật về hôn nhân và gia đình; Nghị định 158/2006/NĐ-CP về đăng ký và quản lý hộ tịch và kế hoạch này.
Trách nhiệm của Sở Tài chính:
Thẩm định dự toán kinh phí trình Uỷ ban nhân dân tỉnh phê duyệt để phục vụ hoạt động của Ban chỉ đạo tổng rà soát và đăng ký khai sinh, kết hôn cấp tỉnh và hướng dẫn cấp huyện đảm bảo kinh phí chi cho hoạt động của Ban chỉ đạo cấp huyện và triển khai đăng ký khai sinh, kết hôn cấp xã.
Trách nhiệm của các cơ quan, ban, ngành có liên quan trong việc tổ chức rà soát và đăng ký khai sinh, kết hôn:
Các cơ quan, ban ngành có liên quan phối hợp chặt chẽ với ngành Tư pháp và Uỷ ban nhân dân các cấp trong việc vận động; tổ chức lực lượng hỗ trợ Uỷ ban nhân dân xã rà soát các trường hợp sinh; nam, nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà chưa đăng ký. Trên cơ sở rà soát tổng hợp và lập danh sách đề nghị Uỷ ban nhân dân xã đăng ký theo quy định.
Vận động thành viên của tổ chức mình, nhân dân địa phương khi có sự kiện hộ tịch phát sinh phải đăng ký kịp thời theo quy định của pháp luật.
Hương Loan