Căn cứ nhiệm vụ được giao, Phòng Tư pháp huyện Tân Lạc, tỉnh Hoà Bình đã chủ động xây dựng chương trình công tác hàng năm và phối hợp với các cơ quan hữu quan của huyện và Ban Tư pháp các xã, thị trấn tổ chức thực hiện.
Năm 2008, Phòng đã tham mưu cho UBND huyện kiện toàn hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật; Phối hợp với các cơ quan hữu quan tổ chức 615 hội nghị tuyên truyền 24 luật, Pháp lệnh cùng nhiều văn bản pháp luật khác tới trên 68 ngàn lượt người; lồng ghép tổ chức 60 cuộc tuyên truyền ở các cuộc sinh hoạt chi đoàn thanh niên, với hơn 9.200 Đoàn viên thanh niên tham gia. Chỉ đạo Ban Tư pháp xã tổ chức tập huấn nghiệp vụ hoà giải cho 856 hoà giải viên của 139 tổ hoà giải cơ sở, tạo điều kiện để các tổ hoà giải tham gia hoà giải thành 136 vụ việc mâu thuẫn, xích mích nhỏ ở xóm bản; duy trì 24 tủ sách pháp luật tại xã, thị trấn, đáp ứng nhu cầu đọc sách pháp luật cho 3.475 lượt cán bộ và nhân dân. Trong lĩnh vực xây dựng và kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật, Phòng Tư pháp đã tham mưu giúp UBND huyện soạn thảo 5 văn bản, thẩm định 15 văn bản; tiến hành kiểm tra công tác xây dựng, ban hành văn bản tại 20 xã. Qua kiểm tra, phát hiện 18 văn bản ban hành sai về thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản, 09 văn bản sai về căn cứ ban hành, đã kiến nghị UBND cấp xã sửa đổi, bổ sung theo đúng quy định. Đối với công tác Trợ giúp pháp lý (TGPL), thực hiện Kế hoạch TGPL miễn phí cho các đối tượng chính sách, người nghèo, dân tộc thiểu số năm 2008 của Trung tâm TGPL tỉnh Hoà Bình, huyện Tân Lạc đã cấp phát các tài liệu tuyên truyền pháp luật và TGPL tới các xóm, xã; duy trì hoạt động Câu lạc bộ TGPL tại xã Địch Giáo và xúc tiến thành lập câu lạc bộ TGPL tại các xã cận nghèo; tiếp nhận yêu cầu và TGPL cho 281 trường hợp (tập trung vào các lĩnh vực: Quản lý và sử dụng đất; thực hiện chính sách đối với hộ nghèo; hôn nhân và gia đình...Phối hợp với Trung tâm TGPL tỉnh TGPL lưu động tại một số cơ sở, đáp ứng yêu cầu TGPL tại chỗ cho nhân dân.
Thực hiện chương trình tổng thể cải cách Hành chính của Chính phủ, Phòng Tư pháp huyện Tân Lạc đã tham mưu cho UBND huyện chỉ đạo tất cả các xã, thị trấn thực hiện tốt việc tiếp nhận và trả hồ sơ theo cơ chế “một cửa” với các lĩnh vực công việc là: Đăng ký hộ tịch; Chứng thực; Địa chính và thực hiện chính sách đối với người có công. Riêng hai lĩnh vực: Đăng ký hộ tịch; Chứng thực thuộc nhiệm vụ của công chức tư pháp - hộ tịch và Phòng Tư pháp cấp huyện, do đó, Phòng Tư pháp đã đôn đốc đội ngũ công chức tư pháp - hộ tịch cấp xã, công chức cấp huyện tham gia đủ các lớp tập huấn nghiệp vụ do Sở Tư pháp tổ chức; Cung ứng đủ các sổ, biểu mẫu, hộ tịch cho các xã, thị trấn. Thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn Ban Tư pháp cấp xã thực hiện tốt công tác đăng ký và quản lý hộ tịch; chứng thực. Trong năm 2008, toàn huyện đã Đăng ký khai sinh cho 772 trường hợp; Đăng ký khai tử cho 222 trường hợp; Đăng ký kết hôn cho 296 trường hợp; Thay đổi, cải chính hộ tịch cho 13 trường hợp; Cấp lại bản chính giấy khai sinh cho 209 trường hợp. Chứng thực bản sao giấy tờ, tài liệu, chứng thực hợp đồng cho 5.033 trường hợp.
Tuy nhiên, do khó khăn về kinh phí và do lực lượng cán bộ quá mỏng, trình độ không đồng đều (thậm chí có một số trường hợp còn chưa được đào tạo chuyên môn về pháp luật), nên một số lĩnh vực công tác tư pháp ở huyện Tân Lạc đạt hiệu quả chưa cao. Cũng do sự phối hợp giữa Phòng Tư pháp với Văn phòng HĐND, UBND trong công tác quản lý văn bản Quy phạm pháp luật chưa chặt chẽ (nhất là trong khâu thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật), nên vai trò của cơ quan tư pháp chưa được đánh giá đúng mức. Việc kiểm tra văn bản Quy phạm pháp luật của Phòng Tư pháp đối với UBND cấp xã chưa được thường xuyên, nên chất lượng Văn bản do UBND cấp xã ban hành còn hạn chế, sai sót về căn cứ pháp lý ban hành văn bản và thể thức, kỹ thuật trình bày văn bản. Trong công tác tuyên truyền pháp luật, do Hội đồng phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật (mà Phòng Tư pháp là cơ quan thường trực) chưa chủ động tham mưu xây dựng chương trình, kế hoạch công tác và phối hợp thực hiện trên thực tế, nên hình thức tuyên truyền pháp luật chưa được phong phú, đa dạng; việc tuyên truyền pháp đến vùng cao, vùng lòng hồ sông Đà còn hạn chế. Các Tủ sách pháp luật ở xã chậm đầu tư mua thêm sách pháp luật mới ban hành, hầu hết các cơ quan, đoàn thể, doanh nghiệp trên địa bàn huyện chưa lập Tủ sách pháp luật hoặc ngăn sách pháp luật tại cơ quan, đơn vị mình. Nhiều công chức tư pháp cấp xã, do không nắm vững các quy định của pháp luật về đăng ký hộ tịch nên đã tham mưu cho Chủ tịch UBND cấp xã ký và cấp một số giấy tờ hộ tịch không đúng quy định, dẫn đến việc Chủ tịch UBND huyện phải thu hồi, huỷ bỏ các giấy tờ hộ tịch cấp trái quy định, gây ảnh hưởng đến hiệu qủa công tác quản lý hộ tịch tại địa phương. Tất cả những hạn chế này cần được Phòng Tư pháp huyện Tân Lạc chủ động khắc phục trong những năm tiếp theo, thì mới có thể nâng cao được chất lượng và hiệu quả công tác tư pháp trên địa bàn huyện, đưa pháp luật đến với mọi người, mọi nhà./
Mai Huệ