Hộ tịch là những sự kiện cơ bản, xác định tình trạng nhân thân của một người từ khi sinh ra đến khi chết. Vì vậy, đây là một công tác rất phức tạp và đóng vai trò quan trọng trong công tác quản lý nhà nước.
Năm năm qua (kể từ khi chia tách tỉnh đến nay), Sở Tư pháp Hậu Giang đã không ngừng nỗ lực trong việc tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh Hậu Giang về công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn tỉnh. Buổi đầu chia tách với muôn vàn khó khăn về cơ sở vật chất tạm bợ, biên chế không đáp ứng yêu cầu công tác cả về số lượng và chất lượng...), Song, Ban Giám đốc Sở Tư pháp và đội Ngũ cán bộ Phòng Hộ tịch - Quốc tịch – Lý lịch tư pháp đã không ngại khó khăn, luôn tìm tòi, sáng tạo trong công việc nhằm tìm ra giải pháp tối ưu để nâng cao chất lượng công việc, đáp ứng được nhu cầu của công dân trên địa bàn tỉnh về đăng ký và quản lý hộ tịch.
Cái khó khăn đầu tiên ngay sau khi chia tách tỉnh là vấn đề trích lục hộ tịch cho công dân. Do nhiều đơn vị hành chính cấp xã, huyện phải chia tách địa giới khi chia tách tỉnh (TP. Cần Thơ và tỉnh Hậu Giang), nên việc phân chia sổ hộ tịch quả là một vấn đề khó khăn. Ban Giám đốc Sở Tư pháp đã mạnh dạn đề xuất với Bộ Tư pháp cho Sở Tư pháp được photo, sao lại toàn bộ sổ hộ tịch để lưu trữ tại Hậu Giang nhằm phục vụ cho người dân một cách tốt nhất. Do chưa có trụ sở ổn định, phải thuê nhà tạm nên công tác lưu trữ gặp rất nhiều khó khăn trong việc di dời, bảo quản…
Kể từ ngày 01/04/2006 Nghị định số 158/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch có hiệu lực, Sở Tư pháp Hậu Giang đã bàn giao sổ hộ tịch về các huyện, thị xã trên địa bàn tỉnh theo đúng phân cấp về thẩm quyền theo quy định của Nghị định này. Có thể nói đây là sự cố gắng rất lớn của Sở Tư pháp trong thời gian qua, và sự ra đời của Nghị định 158/2005/NĐ-CP của Chính phủ về đăng ký và quản lý hộ tịch đã tạo được bước đột phá lớn trong công tác hộ tịch; góp phần thiết thực vào công tác cải cách thủ tục hành chính trong giai đoạn hiện nay.
Đồng chí Huỳnh Thu – Giám đốc Sở Tư pháp cho biết: “Do đội ngũ cán bộ Tư pháp - Hộ tịch ở cơ sở phải thay đổi thường xuyên, nên Sở Tư pháp đặc biệt quan tâm đến việc kiểm tra, hướng dẫn nghiệp vụ hộ tịch ở các xã, phường, thị trấn nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những sai sót xảy ra trong công tác này”. Định kỳ hàng tháng, Ban Giám đốc và Trưởng phòng hộ tịch (cũng như các Phòng, Trung tâm trực thuộc Sở) tham dự đầy đủ các cuộc họp giao ban ở các huyện, thị xã. Có thể nói, đây là một “kênh” rất quan trọng, để phản ánh những vướng mắc, khó khăn trong công tác hộ tịch nói riêng và công tác tư pháp nói chung. Theo đồng chí Phạm Thanh Tuyền, Trưởng Phòng Hộ tịch - Quốc tịch - Lý tịch tư pháp: “Những vướng mắc trong công tác đăng ký hộ tịch phần lớn rơi vào việc điều chỉnh các loại giấy tờ về hộ tịch như: điều chỉnh họ tên, ngày, tháng, năm sinh... do đó có sự sai lệch giữa các loại giấy tờ về hộ khẩu, khai sinh, chứng minh nhân dân, văn bằng, học bạ...”, Phòng Hộ tịch - Quốc tịch - Lý lịch tư pháp luôn quan tâm, giải quyết kịp thời các yêu cầu này từ cơ sở.
Cũng như các mảng công tác khác, hàng năm, Sở Tư pháp đều tổ chức tập huấn các văn bản pháp luật hiện hành về hộ tịch và kỹ năng công tác hộ tịch cho đội ngũ cán bộ Tư pháp - Hộ tịch các cấp trên địa bàn tỉnh; tham gia học tập kinh nghiệm công tác hộ tịch ở các tỉnh, tành như: TP. Hồ Chí Minh, Kiên Giang, Sóc Trăng... Đặc biệt, đã tổ chức thành công hội thi “Cán bộ Tư pháp - Hộ tịch giỏi” (năm 2007), hội thảo về “Kết hôn có nhân tố nước ngoài - Thực trạng và giải pháp” (năm 2006). Qua đó, đã tạo được sự chuyển biến rất lớn trong công tác hộ tịch ở tỉnh nhà.
Trước thực trạng phụ nữ trên địa bàn tỉnh kết hôn với người nước ngoài ngày càng gia tăng, Sở Tư pháp đã có nhiều biện pháp thiết thực nhằm nâng cao chất lượng phỏng vấn các trường hợp kết hôn có yếu tố nước ngoài. Cụ thể như: tăng cường nội dung tìm hiểu về phong tục, tập quán, về mức độ hiểu biết lẫn nhau giữa nam và nữ khi kết hôn. Đặc biệt, khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ chung được đặc biệt coi trọng. Đảm bảo việc kết hôn đúng mục đích, phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc. Số lượng kết hôn có yếu tố nước ngoài hiện tại đã giảm. Năm 2008, ghi chú 767 trường hợp (giảm 380 trường hợp so với năm 2007), kết hôn 444 trường hợp (giảm 114 trường hợp so với năm 2007). Điều đó đã thể hiện được sự chuyển biến trong ý thức của người dân đối với việc xây dựng hôn nhân gia đình.
Tuy nhiên, do đặc thù miền sông nước, giao thông còn nhiều khó khăn; điều kiện sống và thu nhập của một bộ phận dân cư còn ở mức thấp, nhiều người còn phải bươn trải với việc kiếm sống... nên từng nơi, từng lúc công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn tỉnh vẫn còn những mặt hạn chế nhất định, nhất là việc đăng ký khai sinh, khai tử trễ hạn, kể cả việc đăng ký kết hôn. Tình trạng này xảy ra nhiều trong các khu vực có đông đồng bào Khmer sinh sống.
Để khắc phục những hạn chế nêu trên, cũng như phát huy hơn nữa những kết quả đạt được trong thời gian qua, Sở Tư pháp cũng đã có những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đăng ký và quản lý hộ tịch như: chọn thí điểm những đơn vị cấp xã thực hiện công tác đăng ký hộ tịch để nhân rộng trong toàn tỉnh; thực hiện tin học hóa công tác đăng ký và quản lý hộ tịch...
Với những nỗ lực trong thời gian qua của ngành tư pháp Hậu Giang, đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh, hy vọng rằng công tác hộ tịch trên địa bàn tỉnh sẽ không ngừng được phát triển, đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của công dân trong công cuộc xây dựng đất nước hôm nay.
Sao Mai