Thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân; Quyết định số 212/2004/QĐ-TTg ngày 16/12/2004 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2010; Nghị quyết số 61/2007/NQ-CP ngày 07/12/2007 của Chính phủ về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí Thư Trung ương Đảng (Khoá IX) về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân; Quyết định số 37/2008/QĐ-TTg ngày 12/3/2008 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2008 đến năm 2012. Trong năm 2008, công tác phổ biến, giáo dục pháp đã được các ngành, các cấp trên địa bàn tỉnh quan tâm tổ chức triển khai thực hiện đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ, kế hoạch đề ra, Kết quả thể hiện qua các công việc như sau:
Công tác chỉ đạo: Để tạo điều kiện thuận lợi cho Hội đồng PBGDPL các ngành, các cấp có căn cứ để xây dựng, triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, kế hoạch đã đề ra, ngay từ đầu năm 2008, Sở Tư pháp đã tham mưu cho UBND tỉnh và Hội đồng PBGDPL tỉnh ban hành 01 Công văn, 03 kế hoạch, 06 quyết định.
Công tác củng cố, kiện toàn Hội đồng PBGDPL tỉnh, các ngành, các cấp: Nhằm kiện toàn tổ chức bộ máy của Hội đồng PBGDPL tỉnh, tạo điều kiện thuận lợi cho Hội đồng nhanh chóng ổn định về tổ chức đảm bảo triển khai thực hiện có hiệu quả các chương trình, kế hoạch về công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đã đặt ra. Hiện nay trên địa bàn tỉnh Lào Cai có 179 Hội đồng PBGDPL các ngành, các cấp (Gồm: 01 Hội đồng PBGDPL tỉnh, 05 Hội đồng PBGDPL ngành: Công an tỉnh, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh, Bộ chỉ huy bộ đội Biên phòng tỉnh, Trường Cao đẳng sư phạm và Trường Trung học Kinh tế-Kỹ thuật tỉnh; 9/9 Hội đồng PBGDPL cấp huyện và 164/164 Hội đồng PBGDPL cấp xã)
Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật các cấp và hoà giải viên ở cơ sở được củng cố, kiện toàn rộng khắp từ các cơ quan, đoàn thể, đơn vị vũ trang, cấp tỉnh, huyện, xã, trong các doanh nghiệp Nhà nước làm lực lượng nòng cốt để triển khai tuyên truyền pháp luật đến tận cơ sở, cụm dân cư. Đến nay, cấp tỉnh đã công nhận 144 báo cáo viên pháp luật; cấp huyện đã công nhận 292 báo cáo viên pháp luật và cấp xã đã công nhận 712 tuyên truyền viên pháp luật. Theo số liệu báo cáo của 9/9 huyện, thành phố hiện nay trên địa bàn tỉnh đã củng cố, kiện toàn được 2.127 tổ hoà giải/2.146 thôn, bản, tổ dân phố với 9.593 hoà giải viên. Đội ngũ báo cáo viên tư tưởng, văn hoá tham gia làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh có 952 báo cáo viên (Trong đó cấp tỉnh: 525 báo cáo viên, cấp huyện: 99 báo cáo viên và cấp xã: 328 báo cáo viên).
Hoạt động của các Ban, ngành thành viên của Hội đồng PBGDPL tỉnh: Trong năm 2008, công tác phổ biến giáo dục pháp luật của các ban, ngành thành viên Hội đồng PBGDPL tỉnh đã có những bước chuyển biến mạnh mẽ cả về chất lượng và hiệu quả. Các Ban chỉ đạo, các ngành thành viên đã chủ động xây dựng, triển khai thực hiện kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật trong phạm vi, chức năng, nhiệm vụ của Ngành và lĩnh vực do các Ban phụ trách với nội dung tuyên truyền có trọng tâm, trọng điểm, hình thức tuyên truyền phù hợp, sát thực với từng nhóm đối tượng cụ thể. Qua đó đã từng bước nâng cao hiệu quả của công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Ban 1: Trong năm 2008, các cơ quan Nhà nước, các đơn vị lực lượng vũ trang, khối Doanh nghiệp và trường học đã triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, chiến sỹ trong các đơn vị lực lượng vũ trang, nhân dân, người lao động, học sinh, sinh viên có hiệu quả các Chương trình, kế hoạch về phổ biến, giáo dục pháp luật, điển hình như: Bộ chỉ huy Quân sự, Bộ Chỉ huy bộ đội biên phòng, Công an tỉnh Lào Cai, Sở Giáo dục và Đào tạo, Điện lực lào Cai....
Ban 2: Triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật lồng ghép trong hoạt động của các tổ chức, đoàn thể, quần chúng nhân dân: Các ngành thành viên của Ban 2 đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện công tác PBGDPL và hướng dẫn, chỉ đạo theo ngành dọc triển khai có hiệu quả như: Liên đoàn Lao động tỉnh, Hội Nông dân tỉnh Lào Cai, Hội liên hiệp Phụ nữ tỉnh...
Ban 3: Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên các phương tiện thông tin đại chúng được duy trì và triển khai thực hiện tốt. Các ngành như: Sở Văn hoá Thể thao và Du lịch, Đài Phát thanh-Truyền, Báo Lào Cai... đã bám sát các sự kiện thời sự, chính trị trong nước, trong tỉnh để chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai công tác tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật đạt kết quả theo yêu cầu và nhiệm vụ được giao trên sóng phát thanh, truyền hình, đăng tải hàng trăm tin, bài trên các ấn phẩm gồm Báo Lào Cai thường kỳ, Báo Lào Cai cuối tuần, Báo dành cho đồng bào dân tộc thiểu số và Lào Cai điện tử, thông qua các chuyên mục: "Tìm hiểu pháp luật", “Chính sách mới”, “Văn bản mới”, “Pháp luật và đời sống”....; Tuyên truyền pháp luật thông qua các buổi thông tin lưu động, chiếu bóng lưu động, biểu diễn văn nghệ phục vụ quần chúng, cắt dán thay mới panô, băng rôn, khẩu hiệu với nội dung tuyên truyền về chủ đề kỷ niệm các ngày lễ lớn của đất nước và tuyên truyền các nhiệm vụ kinh tế-xã hội trọng tâm của tỉnh....
Hoạt động của Hội đồng PBGDPL cấp huyện, cấp xã: Hội đồng PBGDPL cấp huyện, cấp xã đã duy trì tốt việc tổ chức các phiên họp theo định kỳ để chỉ đạo, triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn; chủ động xây dựng kế hoạch triển khai tuyên truyền pháp luật và cử báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật xuống các thôn, bản để phổ biến, giáo dục pháp luật cho nhân dân theo sự phân công phụ trách các địa bàn, lĩnh vực.
Công tác kiểm tra của Hội đồng PBGDPL: Năm 2008, Hội đồng PBGDPL tỉnh đã thành lập 02 Đoàn kiểm tra công tác phổ biến giáo dục pháp luật tại Hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật Bộ chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh; Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai; Hội liên hiệp phụ nữ tỉnh và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Apatít Việt Nam. Qua việc kiểm tra tại các cơ quan, đơn vị cho thấy các cơ quan đã triển khai thực hiện tốt công tác PBGDPL cho cán bộ thuộc ngành mình, đơn vị mình. Hội đồng PBGDPL các ngành, các huyện, thành phố đã chủ động xây dựng kế hoạch kiểm tra và tiến hành kiểm tra công tác PBGDPL tại các đơn vị và địa phương.
Hoạt động của Sở Tư pháp: Sở Tư pháp - Cơ quan thường trực của Hội đồng PBGDPL tỉnh đã tổ chức Hội nghị Báo cáo viên pháp luật theo đợt (02 đợt/năm) nhằm tuyên truyền phổ biến các văn bản pháp luật mới đã được thông qua tại kỳ họp thứ 2, 3 Quốc hội Khoá XII gồm 17 Luật; 02 Pháp lệnh; 01 Nghị quyết và một số văn bản quy phạm pháp luật khác cho 400 đại biểu gồm: Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh; Thành viên Hội đồng PBGDPL tỉnh; Thành viên Tổ thư ký Hội đồng phối hợp; Giám đốc các doanh nghiệp; Chủ tịch Hội đồng PBGDPL, Trưởng Phòng Tư pháp các huyện, thành phố; Báo cáo viên pháp luật thuộc lực lượng vũ trang. Sau hội nghị báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh, Sở tư pháp đã tham mưu cho Hội đồng PBGDPL tỉnh đôn đốc các ngành và Hội đồng PBGDPL các huyện, thành phố tổ chức triển khai phổ biến, giáo dục pháp luật đến cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và các tầng lớp nhân dân trên địa bàn. Theo báo cáo của các sở, ban, ngành, đoàn thể và 09 huyện, thành phố tính đến ngày 15/11/ 2008 trên địa bàn tỉnh đã tuyên truyền được 5.178 buổi cho 577.547 lượt người.tham gia học tập pháp luật, thông qua các hình thức: mở hội nghị tuyên truyền pháp luật cho các cán bộ công chức trong cơ quan, hội nghị quân dân chính tại xã, phường, thị trấn; tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng; lồng ghép vào các hội nghị khác của cơ quan, của xã; các buổi họp thôn, bản, tổ dân phố, các buổi sinh hoạt định kỳ, sinh hoạt chuyên đề của các tổ chức đoàn thể quần chúng, biên soạn và cấp phát tài liệu bản tin của ngành....
Tuyên truyền pháp luật thông qua Cuộc thi, Hội thi: Sở Tư pháp đã phối hợp với Ban Dân tộc tỉnh tổ chức Hội thi “Tìm hiểu pháp luật” cho 12 đội thi gồm các thành viên là Trưởng thôn, bản, người có uy tín tiêu biểu trong cộng đồng dân cư, đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào vùng biên giới của 12 xã của 03 huyện Bát Xát, Mường Khương và Si Ma Cai theo Đề án “Nâng cao hiểu biết pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào vùng biên giới” do Uỷ ban Dân tộc tổ chức tại tỉnh Lào Cai; Phối hợp với Sở Lao động thương binh và xã hội tổ chức Hội thi “Tìm hiểu Luật bảo vệ chăm sóc và giáo dục trẻ em”, đối tượng tham gia là học sinh Trung học phổ thông.
Tuyên truyền pháp luật thông qua công tác biên soạn, in ấn, cấp phát tài liệu PBGDPL:
Sở Tư pháp Lào Cai đã biên soạn, in ấn và cấp phát 2.620 cuốn tài liệu gồm: Bản tin Tư pháp; Thông tin pháp lý số chuyên đề về bán đấu giá tài sản để đảm bảo thi hành án, tài sản là phương tiện tang vật vi phạm hành chính, hương ước, quy ước; Tìm hiểu một số quy định của pháp luật về trợ giúp pháp lý và một số quy định của pháp luật về công tác hoà giải. Ngoài ra còn cấp phát hơn 10.000 tờ rơi, tờ gấp, 868 cuốn sách hướng dẫn nghiệp vụ về công tác hoà giải, phổ biến giáo dục pháp luật, tìm hiểu luật cư trú, nghiệp vụ về công tác hộ tịch, Luật tương trợ tư pháp....do Bộ tư pháp phát hành.
Tuyên truyền pháp luật thông qua công tác xây dựng, khai thác, quản lý và sử dụng tủ sách pháp luật: Hiện nay, 164/164 xã, phường, thị trấn đã xây dựng xong tủ sách pháp luật, với số lượng từ 100 - 250 đầu sách; các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học trên địa bàn tỉnh đã xây dựng được 429 tủ sách pháp luật đảm bảo đủ 04 bộ phận, sách báo, tạp chí theo hướng dẫn của Bộ tư pháp. Việc luân chuyển sách giữa tủ sách pháp luật, bộ đội biên phòng và điểm bưu điện văn hoá xã vẫn được duy trì thực hiện thường xuyên. Qua kiểm tra tại một số xã, phường trên địa bàn tỉnh cho thấy việc theo dõi, thống kê, phân loại sách theo hướng dẫn chưa thực hiện được, chưa vào sổ theo dõi cá biệt các loại sách được cấp phát và sách được bổ sung hàng năm.
Tuyên truyền pháp luật qua các chuyên mục trên Báo, Đài: Viết 95 tin bài cho chuyên mục “Tìm hiểu pháp luật” trên Báo Lào Cai thường kỳ, Đài Phát thanh-Truyền hình tỉnh và 20 bài viết cho chuyên mục “Pháp luật và đời sống” trên Báo Lào Cai cuối tuần. Nội dung phản ánh hoạt động của ngành, của các đơn vị, địa phương trong việc triển khai thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho cán bộ, nhân dân và giới thiệu các văn bản pháp luật mới do Trung ương, địa phương ban hành.
Tuyên truyền pháp luật thông qua công tác hoà giải: Sở Tư pháp đã tham mưu cho UBND tỉnh tổ chức Hội nghị tổng kết 10 năm triển khai thực hiện Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở; Quyết định số 1067/QĐ-TTg, ngày 25/11/1998 của Thủ tướng Chính phủ. Kết quả sau 10 năm triển khai thực hiện Pháp lệnh về tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở, các tổ hoà giải trên địa bàn tỉnh đã thụ lý 29.799 vụ việc, trong đó hoà giải thành là 27.085 vụ việc, đạt tỷ lệ 93,6%, số vụ việc hoà giải không thành, hướng dẫn chuyển cơ quan chức năng giải quyết 2.020 vụ. Từ kết quả đã đạt được trong 10 năm qua, Chủ tịch UBND tỉnh đã tặng Bằng khen cho 17 tập thể và 37 cá nhân; Giám đốc Sở Tư pháp tặng Giấy khen cho 03 tập thể có thành tích xuất sắc trong công tác hoà giải ở cơ sở; đề nghị Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen cho 01 tập thể, Bộ trưởng Bộ Tư pháp tặng Bằng khen cho 02 cá nhân. Qua đó, có thể thấy rằng công tác hoà giải ở cơ sở đã góp phần nâng cao hiệu quả của việc tuyên truyền pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân. Thông qua công tác này các quy định của pháp luật đã được đội ngũ hoà giải viên truyền tải đến nhân dân nhanh chóng và hiệu quả, từ đó giúp nhân dân hiểu và chấp hành đúng các quy định của pháp luật đặc biệt là đối với nhân dân ở những nơi vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Tuyên truyền pháp luật thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý của Nhà nước: Trung tâm trợ giúp pháp lý của Nhà nước tỉnh Lào Cai đã tiếp nhận và thực hiện tư vấn pháp luật cho 2.362/2362 yêu cầu tập trung vào lĩnh vực pháp luật về: Dân sự và tố tụng dân sự; hình sự và tố tụng hình sự; hôn nhân gia đình; pháp luật về hành chính khiếu nại tố cáo; về đất đai nhà ở; chế độ chính sách; lao động... Trung tâm và Chi nhánh Trợ giúp pháp lý của trung tâm đã tổ chức 60 đợt trợ giúp pháp lý lưu động về địa bàn 77 xã tại các huyện trong tỉnh, qua đó đã tiếp nhận và tư vấn pháp luật cho 4.730 trường hợp có vướng mắc về pháp luật và đã tuyên truyền phổ biến các quy định của pháp luật về: Chính sách trợ giúp pháp lý của Nhà nước; đất đai; hôn nhân và gia đình; dân sự và các quy định của pháp luật về bồi thường thiệt hại khi nhà nước thu hồi đất....Đồng thời, cấp phát hơn 10.000 tờ gấp pháp luật, băng catset, đĩa CD cho các tầng lớp nhân dân tại các xã trên địa bàn các huyện thông qua các đợt trợ giúp pháp lý lưu động.
Triển khai thực hiện Quyết số 212/2004/QĐ - TTg ngày 16/12/2006 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình hành động quốc gia phổ biến, giáo dục pháp luật và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2005 đến năm 2010: Tổ chức có hiệu quả Đề án "Phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ làm công tác tư pháp cấp xã và tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp cho nhân dân ở xã, phường, thị trấn từ năm 2008 đến năm 2010” trên địa bàn tỉnh Lào Cai (Đề án 4 do Sở Tư pháp chủ trì). Theo đó, năm 2008 Đề án được triển khai thực hiện tại 03 huyện Mường Khương, Si Ma Cai, Bát Xát; Đề án “Phát huy vai trò của cơ quan và cán bộ tư pháp trong phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, nhân dân ở xã, phường, thị trấn” (Đề án 4 do Bộ Tư pháp chủ trì) chỉ đạo điểm tại tỉnh Lào Cai: Sở Tư pháp đã tổ chức 05 Hội nghị tập huấn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật cho 84 cán bộ Tư pháp-Hộ tịch của 05 huyện: Thành phố Lào Cai, Bảo Yên, Bảo Thắng, Bát Xát, Mường Khương; Đề án “Đổi mới và nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại tố cáo giai đoạn 2008- 2010 trên địa bàn tỉnh Lào Cai” năm 2008 (Đề án 3 - do Thanh tra tỉnh chủ trì): Sở Tư pháp Lào Cai tổ chức 03 hội nghị tập huấn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật và bồi dưỡng kiến thức pháp luật về khiếu nại, tố cáo tại cho các đối tượng là đội ngũ cán bộ Tư pháp cấp huyện; đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân tại các cơ quan chuyên môn của UBND huyện, thành phố; đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã, đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại tố cáo của xã; tuyên truyền viên pháp luật cấp xã, trưởng thôn, bản, tổ dân phố và một số chủ hộ gia đình của 03 huyện: thành phố Lào Cai, huyện Bảo Yên và huyện Bảo Thắng
Triển khai Đề án tuyên truyền pháp luật về phòng chống tội phạm, phòng chống ma tuý: Triển khai tuyên truyền tại 03 cụm xã thuộc huyện Văn Bàn gồm: Cụm 1 (Thị trấn Khánh Yên, xã Khánh Yên Thượng và xã Khánh Yên Trung); cụm 2 (xã Minh Lương, xã Nậm Xé và xã Nậm Xây); cụm 3 (xã Tân An, xã Sơn Thuỷ và xã Tân Thượng). Thông qua hình thức tổ chức hội nghị tuyên truyền pháp luật theo chuyên đề, nội dung triển khai tập trung tuyên truyền các Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, văn bản pháp luật của Nhà nước về công tác phòng, chống tội phạm, phòng chống ma tuý; Bộ luật hình sự năm 1999, Bộ luật tố tụng hình sự, Luật phòng, chống ma tuý và các văn bản hướng dẫn thi hành cho các đối tượng là đội ngũ cán bộ chủ chốt xã, thị trấn; trưởng thôn, trưởng bản; chủ hộ gia đình và các đối tượng nghiện hút ma tuý. Trong 03 đợt triển khai đã tuyên truyền cho 180 lượt người tham gia học tập pháp luật, đồng thời cấp phát 180 bộ tài liệu có nội dung pháp luật liên quan đến phòng chống tội phạm, phòng chống ma tuý cho các đối tượng tham dự Hội nghị.
Nhìn chung, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong năm 2008 đã có những chuyển biến tích cực. Công tác này đã được các cấp, các ngành trên địa bàn tỉnh quan tâm chỉ đạo kịp thời và được triển khai theo hệ thống ngành dọc, cụm xã cho đến tận thôn, bản, tổ dân phố theo kế hoạch đảm bảo đúng tiến độ về thời gian, hình thức triển khai tuyên truyền cũng đa dạng và có sự đổi mới, phong phú hơn, nội dung tuyên truyền sâu rộng. Cấp uỷ, chính quyền các cấp từ tỉnh đến huyện và đến xã, phường, thị trấn, Mặt trận và các đoàn thể đã nhận thức rõ về vị trí, vai trò quan trọng của công tác tuyên truyền pháp luật góp phần đáng kể trong việc đưa pháp luật vào cuộc sống cộng đồng. Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật đã từng bước được củng cố, kiện toàn nâng cao về số lượng và chất lượng, được tập huấn nghiệp vụ và bồi dưỡng kiến thức pháp luật nên đã dần ổn định và hoạt động có hiệu quả. Việc đầu tư về kinh phí, cơ sở vật chất cho công tác phổ biến giáo dục pháp luật đã có sự quan tâm năm sau tăng hơn năm trước.
Nguyễn Thị Vinh