Chiều 26/3, Bộ Tư pháp tổ chức Lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho đội ngũ lãnh đạo, quản lý cấp Vụ và tương đương thuộc Bộ. Lớp bồi dưỡng vinh dự được Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh trực tiếp tham gia giới thiệu, hướng dẫn chuyên đề quan trọng về định hướng chiến lược công tác pháp luật và tư pháp theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng.
Đây là cơ hội rất quý báu để các học viên được lắng nghe những chỉ đạo sâu sắc, những định hướng lớn và những kinh nghiệm thực tiễn và truyền cảm hứng, động lực từ người đứng đầu ngành Tư pháp, qua đó nâng cao nhận thức, thống nhất tư duy và hành động trong toàn Bộ, ngành.
Cùng dự có Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tư pháp Nguyễn Quang Thái. Thành phần tham dự của Lớp bồi dưỡng là các đồng chí Vụ trưởng, Phó Vụ trưởng và tương đương, Trưởng phòng và tương đương các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp và các Ban tham mưu, giúp việc của Đảng ủy Bộ.
“Gác cổng pháp lý” theo hướng vừa “đóng” vừa “mở”
Trực tiếp trao đổi tại Lớp bồi dưỡng, Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh đã khái quát các chủ trương, định hướng lớn về công tác pháp luật, tư pháp trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, nhấn mạnh mục tiêu xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch. Đây là nền tảng để bảo đảm môi trường pháp lý ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh trao đổi tại Lớp học. (Ảnh trong bài: HT)
Bộ trưởng cũng cho biết 10 định hướng lớn về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam. Đáng chú ý là phải đẩy mạnh việc hoàn thiện quy định pháp luật phục vụ kiến tạo phát triển, phát huy vai trò dẫn dắt, “đi trước mở đường” của pháp luật, đưa thể chế pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh; tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam, tuyệt đối không để cài cắm lợi ích, tác động tiêu cực đến cấu trúc hệ thống pháp luật….
Phân tích bối cảnh mới, Bộ trưởng chỉ rõ cạnh tranh giữa các quốc gia hiện nay thực chất là cạnh tranh về thể chế. Nếu thể chế chậm sẽ đánh mất cơ hội phát triển. Từ đó, Bộ trưởng đặt ra yêu cầu phải định vị lại vai trò, vị trí của Bộ Tư pháp.
Trong đó, về tư duy xây dựng pháp luật, Bộ trưởng nhấn mạnh cần chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo phát triển, coi pháp luật là động lực khơi thông nguồn lực. Bộ Tư pháp không chỉ dừng ở việc “soi lỗi câu chữ”, mà phải tham mưu thiết kế chính sách, cơ chế để giải quyết các bài toán thực tiễn. “Bộ phải trở thành một ‘kiến trúc sư thể chế’”, Bộ trưởng nêu rõ.
Quang cảnh Lớp học.
Ngoài ra, vai trò “người gác cổng” pháp lý cần được thực hiện theo hướng vừa “đóng” vừa “mở”. “Đóng” là kiên quyết ngăn chặn các quy định trái Hiến pháp, các biểu hiện cài cắm lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ. “Mở” là chủ động đồng hành với các Bộ, ngành để tìm giải pháp pháp lý tháo gỡ vướng mắc cho các ý tưởng đổi mới, các dự án đang ách tắc; trường hợp chưa có quy định thì mạnh dạn đề xuất cơ chế thí điểm. Đây mới là cách làm thể hiện trách nhiệm với sự phát triển.
Bộ trưởng cũng đặc biệt lưu ý áp lực về thời gian trong bối cảnh vòng đời công nghệ thay đổi rất nhanh. Nếu quy trình xây dựng pháp luật vẫn kéo dài nhiều năm, khi văn bản có hiệu lực thì thực tiễn đã đi xa. Do đó, Bộ Tư pháp phải trở thành trung tâm thúc đẩy phản ứng chính sách nhanh, có khả năng dự báo xu thế để dẫn dắt, thay vì chạy theo thực tế.
Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu tham dự Lớp học.
Đội ngũ cán bộ, công chức Tư pháp phải thay đổi toàn diện
Để đáp ứng yêu cầu trên, Bộ trưởng nhấn mạnh yếu tố con người là quyết định và yêu cầu đội ngũ cán bộ, công chức Tư pháp phải thay đổi toàn diện.
Trước hết là bản lĩnh chính trị và tư duy chiến lược. Cán bộ Tư pháp phải đủ vững vàng để bảo vệ lẽ phải, không bị chi phối bởi áp lực hay lợi ích nhóm, giữ được sự liêm chính trong quá trình tham mưu, thẩm định, bảo đảm chuyển từ làm luật sang dẫn dắt thể chế.
Cùng với đó, năng lực chuyên môn phải theo hướng hiện đại. Làm luật trong bối cảnh mới không thể chỉ nắm quy định pháp lý, mà cần hiểu sâu về kinh tế, công nghệ và xu thế quốc tế, nhất là khi tham gia thẩm định các chính sách liên quan đến kinh tế số, kinh tế xanh để làm sao mỗi văn bản là một sản phẩm chất lượng cao.
Một yêu cầu bắt buộc khác là năng lực số. Bộ trưởng dẫn chứng việc thử nghiệm sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT trong rà soát, so sánh pháp luật quốc tế cho thấy hiệu quả rõ rệt về tốc độ và logic. Do đó, cán bộ ngành Tư pháp phải làm chủ công nghệ, tận dụng AI và dữ liệu lớn để nâng cao chất lượng công việc.
Về phương thức làm việc, Bộ trưởng thẳng thắn phê bình tình trạng phối hợp hời hợt, cát cứ giữa các đơn vị. Thời gian tới, cần chuyển sang phong cách “chủ động - quyết liệt - phối hợp”, gắn với trách nhiệm rõ ràng, có chỉ tiêu, thời hạn cụ thể; lãnh đạo đơn vị phải trực tiếp chịu trách nhiệm, không để xảy ra tình trạng nợ đọng văn bản.
Đồng thời, Bộ trưởng yêu cầu đề cao đạo đức công vụ, phong cách làm việc. Cán bộ Tư pháp phải xác định rõ vai trò phục vụ người dân và doanh nghiệp; việc tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị phải thực chất, hướng tới tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, thay vì né tránh hoặc đẩy trách nhiệm. Bộ trưởng nêu rõ, mỗi cán bộ làm việc không chỉ đúng quy trình mà phải đúng kết quả.
Bộ trưởng bày tỏ mong muốn mỗi cán bộ ngành Tư pháp coi công việc không chỉ là nghề nghiệp mà là sứ mệnh. Uy tín, vị thế của Bộ Tư pháp và niềm tin của Chính phủ phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng tham mưu và thái độ làm việc của từng cán bộ…
T.Hoàng