Trong hai ngày 09 - 10/4/2026 tại tỉnh Ninh Bình, Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế (Bộ Tư pháp) đã tổ chức chuỗi Hội thảo (Hội thảo tham vấn hoàn thiện Sổ tay trợ giúp pháp lý và Hội thảo chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm quốc tế về trợ giúp pháp lý). Đây là các hoạt động thuộc dự án “Tăng cường trợ giúp pháp lý cho người nghèo và đối tượng yếu thế” do Ngân hàng Thế giới tài trợ.
Hoàn thiện "cẩm nang" nghiệp vụ từ thực tiễn của quốc tế
Chuỗi Hội thảo diễn ra trong thời gian Quốc hội thảo luận tại Hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Trợ giúp pháp lý (TGPL) tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI với mục tiêu hướng tới là mở rộng đối tượng thụ hưởng, tinh gọn thủ tục và nâng cao chất lượng dịch vụ thông qua chuyển đổi số.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Đức Kiên, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật quốc tế và Giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế nhấn mạnh: Việc xây dựng Sổ tay TGPL không chỉ đơn thuần là tập hợp tài liệu, mà còn là nỗ lực cụ thể hóa các cam kết quốc tế của Việt Nam về quyền con người. Qua đó, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu giảm nghèo bền vững và công bằng xã hội tại các địa bàn khó khăn.
%20(custom).jpg)
Trong chuỗi Hội thảo, các chuyên gia gồm PGS. TS. Nguyễn Toàn Thắng, Trưởng phòng Phòng đảm bảo chất lượng đào tạo và Khảo thí, Trường Đại học Luật Hà Nội và Chuyên gia TS.GVC. Mạc Thị Hoài Thương, Phó Trưởng Bộ môn Công pháp Quốc tế, Trường Đại học Luật Hà Nội đã giới thiệu các kinh nghiệm quốc tế về TGPL và đề xuất giải pháp hoàn thiện mô hình TGPL tại Việt Nam.
%20(custom).jpg)
Tại phiên tham vấn, các đại biểu đánh giá cao tài liệu Sổ tay về TGPL khi đã tổng hợp bài học kinh nghiệm từ các quốc gia có hệ thống TGPL tiên tiến như Nam Phi, Hoa Kỳ, Anh và xứ Wales, Úc, New Zealand, Trung Quốc và Argentina...
Các đại biểu tại Hội thảo đều cho rằng công tác TGPL cần được đẩy mạnh xã hội hóa để tối ưu nguồn lực, đồng thời phần kinh nghiệm quốc tế trong Sổ tay cần xác định rõ ràng đối tượng áp dụng để các trợ giúp viên dễ dàng triển khai trong thực tế.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo: Cơ hội và thách thức
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động TGPL. Mô hình của Singapore được đưa ra như một ví dụ điển hình về việc tận dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ pháp lý cho người dân.
Theo đại diện của Học viện Tư pháp, việc ứng dụng AI giúp người dân dễ dàng tra cứu thông tin pháp luật, tiếp cận dịch vụ nhanh chóng và tiết kiệm đáng kể chi phí cho Nhà nước. AI có thể hỗ trợ tư vấn sơ bộ 24/7, góp phần giảm tải cho hệ thống TGPL truyền thống.
%20(custom).jpg)
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng AI vẫn tồn tại những hạn chế nhất định, đặc biệt trong việc trích dẫn chính xác các quy định pháp luật chuyên sâu hoặc đưa ra nhận định trong những tình huống phức tạp đòi hỏi hiểu biết về bối cảnh thực tế. Do đó, công nghệ cần được xem là công cụ hỗ trợ, trong khi vai trò quyết định và tư vấn chuyên sâu vẫn thuộc về đội ngũ người thực hiện TGPL.
Hướng tới hệ thống trợ giúp pháp lý chuyên nghiệp và dễ tiếp cận
Bên cạnh yếu tố công nghệ, Hội thảo cũng nhấn mạnh vai trò then chốt của đội ngũ cán bộ, công chức tại cơ sở - những “cánh tay nối dài” trực tiếp đưa dịch vụ TGPL đến với đối tượng được TGPL. Đại diện các địa phương như Thanh Hóa, Ninh Bình, Điện Biên, Lào Cai, Quảng Ninh… kiến nghị cần sớm xây dựng các nền tảng số, đặc biệt là ứng dụng di động riêng về TGPL, nhằm tạo điều kiện để người dân vùng sâu, vùng xa dễ dàng tiếp cận và kết nối với các Trung tâm TGPL nhà nước.
%20(custom).jpg)
Chuỗi Hội thảo kết thúc với sự đồng thuận cao về lộ trình phát triển hệ thống TGPL tại Việt Nam: Chuyên nghiệp hơn - Hiện đại hơn - Nhân văn hơn. Những đóng góp từ Hội thảo sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Tư pháp hoàn thiện khung khổ pháp lý và tài liệu hướng dẫn chuyên môn, đảm bảo không một ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình tiếp cận công lý.