Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Công văn số 495/VPCP-PL ngày 14/01/2026 của Văn phòng Chính phủ về việc xây dựng Nghị định về thủ tục ban hành quyết định hành chính, Bộ Tư pháp đã chủ động nghiên cứu, xây dựng Hồ sơ dự thảo Nghị định; theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, vừa qua, Bộ Tư pháp tổ chức Tọa đàm góp ý dự thảo Nghị định về thủ tục ban hành quyết định hành chính.
Tọa đàm có sự tham gia của thành viên Tổ soạn thảo Nghị định đến từ các Bộ, ngành, địa phương, đại diện các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp và một số chuyên gia, nhà khoa học... Tọa đàm do đồng chí Nguyễn Thị Hạnh, Cục trưởng Cục Pháp luật hình sự - hành chính và Quản lý xử lý vi phạm hành chính, Bộ Tư pháp chủ trì.
Quyết định hành chính (QĐCH) là một trong những công cụ pháp lý quan trọng để cơ quan hành chính nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước. Thực tiễn cho thấy, hoạt động ban hành QĐHC diễn ra thường xuyên, tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với việc bảo đảm kỷ cương hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Tuy nhiên, hiện nay các quy định pháp luật liên quan đến QĐHC được quy định “tản mát”, “phân tán” ở nhiều văn bản khác nhau mà chưa có một khuôn khổ pháp lý thống nhất, toàn diện.
%20(custom).jpg)
Thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước, các cơ quan hành chính, các cá nhân có thẩm quyền đã ban hành các loại QĐHC với nhiều tên gọi và hình thức khác nhau, phản ánh tính đa dạng của hoạt động quản lý nhà nước, ví dụ như: quyết định, thông báo, công văn, chứng chỉ, giấy phép... Ngoài ra, mỗi lĩnh vực lại quy định khác nhau về trình tự ban hành và cơ chế kiểm soát QĐHC, dẫn đến sự chồng chéo, thiếu đồng bộ mà chưa có quy định mang tính nguyên tắc chung cho việc ban hành QĐHC cũng như xử lý QĐHC sau khi được ban hành (như đính chính, sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ, hủy bỏ, thu hồi, thay thế…).
Sự bất cập và khoảng trống pháp luật khiến chất lượng của QĐHC trong một số lĩnh vực trên thực tế chưa đáp ứng yêu cầu, nhiều QĐHC chưa đảm bảo tính hợp pháp, hợp lý, khả thi, dẫn đến khiếu nại, khởi kiện. Thậm chí, có trường hợp QĐHC vừa ban hành đã phải nhanh chóng thu hồi hoặc hủy bỏ; có trường hợp khi tổ chức thực hiện kém hiệu quả nhưng lại thiếu cơ sở pháp lý để xử lý.
Vì vậy, việc nghiên cứu, xây dựng dự thảo Nghị định về thủ tục ban hành QĐHC đầy đủ từ khái niệm, phạm vi, đến trình tự, thủ tục, kiểm tra, rà soát… việc ban hành QĐHC và xử lý QĐHC sau ban hành có ý nghĩa rất quan trọng cả về mặt lý luận và thực tiễn.
Tại Tọa đàm, các đại biểu tập trung thảo luận về các nội dung: khái niệm QĐHC, hình thức của QĐHC; trình tự, thủ tục ban hành QĐHC trong trường hợp thông thường và trong trường hợp đặc biệt; thi hành QĐHC; xử lý QĐHC sau khi ban hành; cơ chế kiểm soát việc ban hành QĐHC,..
Các vấn đề được đưa ra lấy ý kiến tại Tọa đàm đã thu hút nhiều ý kiến góp ý, phản biện của các đại biểu tham dự. Bên cạnh việc nhất trí, đồng tình với các chính sách lớn và các nội dung tại dự thảo Nghị định, đa số ý kiến tập trung vào các nội dung:
- Về khái niệm QĐHC, đa số ý kiến cho rằng cần làm rõ và thống nhất phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị định, phân biệt rõ văn bản hành chính và QĐHC.
- Về hình thức của QĐHC, đa số ý kiến nhất trí với dự kiến tại dự thảo Nghị định, tuy nhiên, vẫn có ý kiến cho rằng chỉ quy định một hình thức là QĐHC phải tuân thủ quy trình ban hành tại Nghị định này, đối với các hình thức khác như: giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hành nghề sẽ thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.
- Về trình tự, thủ tục ban hành QĐHC, đa số ý kiến cho rằng cần quy định trình tự, thủ tục thông thường và trình tự, thủ tục ban hành QĐHC trong trường hợp đặc biệt, tuy nhiên, có ý kiến băn khoăn quy trình tại Nghị định này có phát sinh thủ tục hành chính mới không. Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ nội dung này, đảm bảo không phát sinh thủ tục hành chính mới khi ban hành QĐHC theo quy định tại Nghị định này. Ngoài ra, các ý kiến đề nghị làm rõ các trường hợp phải lấy ý kiến khi ban hành QĐHC.
- Về đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động ban hành QĐHC, đa số các ý kiến nhất trí về sự cần thiết quy định vấn đề này tại dự thảo Nghị định. Bên cạnh đó, các đại biểu đề xuất bổ sung các quy định chặt chẽ về an toàn hệ thống khi ban hành QĐHC trên môi trường mạng, đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về an toàn thông tin, đồng thời có cơ chế tự động ghi nhận, lưu trữ nhật ký và lịch sử xử lý (log), đi kèm với khả năng giải thích rõ ràng các thuật toán khi có yêu cầu giải trình.
Với vai trò là cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo Nghị định về thủ tục ban hành QĐHC và mong muốn nâng cao chất lượng hồ sơ dự thảo, bảo đảm các quy định được xây dựng trên cơ sở khoa học, thực tiễn, có tính khả thi cao, phù hợp với yêu cầu quản lý nhà nước và định hướng phát triển trong giai đoạn mới, Bộ Tư pháp tiếp thu ý kiến tâm huyết, trách nhiệm và gắn với thực tiễn của các đại biểu, đây sẽ là cơ sở quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ, nâng cao chất lượng dự thảo Nghị định trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.