Tại Phiên họp lần thứ nhất của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật vào chiều muộn 9/4, Chủ tịch Quốc hội (QH) Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển.
Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn khẳng định đây là nhiệm vụ có ý nghĩa hết sức quan trọng nhằm triển khai Kết luận số 09 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, đáp ứng yêu cầu đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Chủ tịch QH cho rằng, thời gian qua, công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thể chế đã được tập trung thực hiện và đạt nhiều kết quả tích cực.
Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại tình trạng hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, thống nhất; nhiều quy định giữa luật, nghị định, thông tư còn chồng chéo, mâu thuẫn, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện. Trong bối cảnh đó, Chủ tịch QH nhấn mạnh yêu cầu phải tiến hành tổng rà soát một cách toàn diện, đồng bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật từ Trung ương đến địa phương, coi đây là nhiệm vụ cấp thiết, không thể chậm trễ.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu chỉ đạo. (Ảnh trong bài: Lâm Hiển)
Dẫn lại chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên khai mạc Kỳ họp QH vừa qua, Chủ tịch QH nêu rõ ba yêu cầu cốt lõi trong đổi mới công tác xây dựng pháp luật. Trước hết, phải đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển. Thứ hai, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng chồng lấn, hoặc đẩy trách nhiệm cho các văn bản dưới luật. Thứ ba, phải thay đổi căn bản tư duy xây dựng pháp luật, chuyển từ “làm luật cho đủ” sang “làm luật để phát triển”, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo cao nhất.
Chủ tịch QH cũng nhấn mạnh yêu cầu trong quá trình xây dựng và hoàn thiện pháp luật phải lắng nghe ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, cộng đồng doanh nghiệp, đồng thời tham khảo kinh nghiệm quốc tế; kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong xây dựng chính sách, pháp luật.
Về phạm vi rà soát, Chủ tịch QH yêu cầu thực hiện trên toàn bộ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật ở cả Trung ương và địa phương còn hiệu lực, không bao gồm Hiến pháp, đồng thời rà soát cả các văn bản đã ban hành nhưng chưa có hiệu lực tính đến hết ngày 31/10/2026.
Về phương pháp, cần xây dựng cơ sở dữ liệu pháp luật dùng chung giữa QH và Chính phủ, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để nâng cao độ chính xác, đầy đủ, hạn chế tối đa sai sót so với cách làm thủ công.
Nhấn mạnh yêu cầu về tiến độ, Chủ tịch QH đề nghị triển khai công việc một cách khẩn trương, bài bản, có lộ trình cụ thể: Báo cáo tình hình triển khai phải gửi Ủy ban Thường vụ QH vào tháng 8/2026; Báo cáo kết quả rà soát và giải pháp xử lý tổng thể hoàn thành vào tháng 12/2026. Bộ Tư pháp được giao phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của QH xây dựng sơ đồ tiến độ chi tiết theo từng tuần, từng tháng để theo dõi, đôn đốc thực hiện.
Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng báo cáo tại Phiên họp.
Báo cáo tại Phiên họp, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, ngay sau khi Ủy ban Thường vụ QH ban hành Nghị quyết về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Nghị quyết số 2092/NQ-UBTVQH15 ngày 03/4/2026) và Nghị quyết về thành lập Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Nghị quyết số 2093/NQ-UBTVQH15 ngày 03/4/2026), Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo (Bộ Tư pháp) đã phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội rà soát, xây dựng các văn bản, tài liệu phục vụ Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo.
Cụ thể là dự thảo Quyết định của Ban Chỉ đạo ban hành Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo, dự thảo Quyết định của Ban Chỉ đạo ban hành ban hành Kế hoạch triển khai tổng rà soát hệ thống VBQPPL, dự thảo Hướng dẫn tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thống nhất trong cả nước. Bộ trưởng Bộ Tư pháp cũng báo cáo một số vấn đề xin ý kiến của Ban Chỉ đạo.
Qua nghe báo cáo của Bộ Tư pháp và một số ý kiến của thành viên Ban Chỉ đạo, kết luận Phiên họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đánh giá cao sự nỗ lực, trách nhiệm của Bộ Tư pháp và Ủy ban Pháp luật và Tư pháp trong việc chuẩn bị nội dung, tài liệu cho phiên họp đầu tiên của Ban Chỉ đạo.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu kết luận Phiên họp.
Để bảo đảm triển khai hiệu quả nhiệm vụ, Phó Thủ tướng yêu cầu tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan. Trong đó, Bộ Tư pháp với vai trò Cơ quan thường trực chủ trì, phối hợp với các cơ quan của QH và các cơ quan liên quan rà soát kỹ các nhiệm vụ, thời gian thực hiện, bảo đảm tính khả thi và thống nhất từ Trung ương đến địa phương. Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Bộ Tư pháp khẩn trương hoàn thiện dự thảo Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo, Kế hoạch tổng rà soát và các văn bản hướng dẫn liên quan, trình Trưởng Ban Chỉ đạo ký ban hành trước ngày 12/4.
Phó Thủ tướng đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo tiếp tục đôn đốc, chỉ đạo các Bộ, ngành liên quan thực hiện các nhiệm vụ thuộc phạm vi trách nhiệm của Ban Chỉ đạo, báo cáo Trưởng Ban theo quy định; lưu ý các cơ quan ưu tiên bố trí nguồn lực cho công tác tổng rà soát VBQPPL. Bộ Tư pháp phát huy tích cực vai trò của Cơ quan thường trực, tập trung cao độ, kịp thời theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn việc tổ chức thực hiện; Bộ Tài chính khẩn trương hướng dẫn các cơ quan lập dự toán bổ sung kinh phí bảo đảm thực hiện nhiệm vụ tổng rà soát đúng pháp luật, hiệu quả trong phạm vi cả nước theo đúng chỉ đạo tại Nghị quyết số 2092/NQ-UBTVQH15 ngày 03/4/2026 của Ủy ban Thường vụ QH.
Đặc biệt, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương pháp thực hiện theo hướng thực chất, tránh hình thức. Không được chỉ dừng lại ở việc “tự rà soát nội bộ” theo cách làm hành chính đơn thuần, bởi thực tiễn cho thấy cách làm này khó phát hiện được các điểm nghẽn.
Về yêu cầu sản phẩm đầu ra, Phó Thủ tướng nhấn mạnh kết quả rà soát phải là những nội dung cụ thể, có thể đo đếm được. Cần xác định rõ văn bản nào cần sửa đổi, văn bản nào cần bãi bỏ hoặc thay thế; nội dung sửa đổi là gì; thời hạn hoàn thành và cơ quan chịu trách nhiệm. Trên cơ sở đó, xây dựng chương trình hoàn thiện pháp luật có trọng tâm, trọng điểm, thực sự góp phần xây dựng cấu trúc hệ thống pháp luật theo hướng minh bạch, đồng bộ, khả thi…
Gia Lâm