Tọa đàm về nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật
18/08/2026
Ngày 17/8/2026, tại tỉnh Khánh Hòa, Bộ Tư pháp tổ chức Tọa đàm “Thực trạng và định hướng nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật” nhằm thảo luận, trao đổi và cho ý kiến đối với dự thảo Báo cáo chuyên đề về những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật. Tọa đàm được tổ chức bằng hình thức trực tiếp (tại tỉnh Khánh Hoà), kết hợp trực tuyến (tại Hà Nội và các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam).
Tọa đàm do ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp chủ trì; bà Nguyễn Thị Minh Phương, ông Phan Hoàng Ngọc - Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật và bà Lý Thụy Ý Uyên, Phó Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Khánh Hòa đồng chủ trì.
Tọa đàm được tổ chức trong khuôn khổ nhiệm vụ được giao tại Chương trình số 04-CTr/BCĐ ngày 06/7/2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật về Chương trình công tác năm 2026 và Kế hoạch số 28-KH/ĐU ngày 20/5/2026 của Đảng ủy Bộ Tư pháp về tham mưu xây dựng Báo cáo chuyên đề của Đảng ủy Chính phủ về những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật. Tham dự Tọa đàm có đại diện lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp, các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương, các chuyên gia, nhà khoa học, cơ sở đào tạo luật, đại diện cộng đồng doanh nghiệp.
Phát biểu tại điểm cầu đặt tại trụ sở Bộ Tư pháp, Cục trưởng Hồ Quang Huy nhấn mạnh, việc xây dựng Báo cáo chuyên đề không chỉ nhằm đánh giá những kết quả đạt được, mà quan trọng hơn là nhận diện đúng, đầy đủ những hạn chế, bất cập và nguyên nhân dẫn đến khó khăn, hạn chế trong công tác tổ chức thi hành pháp luật thời gian qua, từ đó đề xuất được những giải pháp có tính đột phá, khả thi, bao trùm, tạo chuyển biến thực chất trong thời gian tới gắn với bối cảnh, yêu cầu mới của công tác này ở nước ta.
Nhiều ý kiến tại Hội thảo cho rằng, tổ chức thi hành pháp luật chính là cầu nối giữa pháp luật và đời sống xã hội, góp phần chuyển hóa các chuẩn mực pháp lý thành nhận thức, niềm tin, thói quen và chuẩn mực ứng xử của cá nhân, tổ chức. đặc biệt, PGS.TS Đoàn Thị Tố Uyên (giảng viên Trường Đại học Luật Hà Nội) đưa ra nhận định văn hóa tuân thủ pháp luật không chỉ được hình thành thông qua chế tài mà cần dựa trên việc tổ chức thi hành pháp luật thống nhất, minh bạch, dễ tiếp cận, có khả năng dự báo; muốn xây dựng văn hóa tuân thủ trong xã hội thì trước hết các cơ quan nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức phải gương mẫu tuân thủ pháp luật, thực hiện đúng thẩm quyền, đúng trình tự, công khai, minh bạch và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
Trao đổi tại Tọa đàm, đại diện tỉnh Khánh Hòa đã chia sẻ nhiều kết quả cũng như khó khăn từ thực tiễn tổ chức thi hành pháp luật tại địa phương. Thời gian qua, tỉnh Khánh Hòa đã tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; phát huy vai trò đầu mối của Sở Tư pháp, chú trọng kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật, phổ biến, giáo dục pháp luật, tập huấn nghiệp vụ và ứng dụng công nghệ số. Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh đã tổ chức rà soát tổng thể 1.366 văn bản của hai tỉnh trước sáp nhập, đồng thời rà soát hơn 900 văn bản quy phạm pháp luật do các cấp tỉnh, huyện, xã ban hành.
Tỉnh Khánh Hòa cũng đang triển khai xây dựng Hệ thống Sổ tay điện tử thông minh ngành Tư pháp phục vụ hướng dẫn nghiệp vụ xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, coi đây là một trong những nhiệm vụ chuyển đổi số trọng tâm của tỉnh giai đoạn 2026-2030. Bên cạnh kết quả đạt được, thực tiễn tại địa phương cho thấy một số hoạt động theo dõi thi hành pháp luật còn thiên về hoàn thành kế hoạch, chưa thực sự tập trung vào phát hiện sớm khó khăn, vướng mắc để kiến nghị xử lý; hoạt động kiểm tra còn hạn chế về phạm vi; nguồn nhân lực làm công tác tổ chức thi hành pháp luật còn mỏng, chất lượng chưa đồng đều và phần lớn cán bộ phải kiêm nhiệm.
Dưới góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp, đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), ông Phạm Ngọc Thạch cho rằng, Báo cáo chuyên đề cần nhận diện rõ hơn các “điểm nghẽn” đang trực tiếp tác động đến hoạt động của doanh nghiệp, trong đó có tình trạng chậm ban hành văn bản quy định chi tiết, thời gian chuẩn bị tuân thủ ngắn, khó tiếp cận thông tin chính sách và việc áp dụng pháp luật thiếu thống nhất. Theo tham luận của VCCI, tính đến ngày 02/8/2026 còn 22/293 văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết đã có hiệu lực chưa được ban hành, chiếm 7,5%.
Kết quả nghiên cứu được VCCI dẫn tại Tọa đàm cũng cho thấy thời gian trung bình để doanh nghiệp chuẩn bị tuân thủ một nghị định mới trong năm 2025 chỉ khoảng 15,3 ngày; việc thay đổi chính sách trong thời gian ngắn có thể làm gia tăng đáng kể chi phí tuân thủ và rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp. Khả năng tiếp cận, dự báo chính sách cũng được các đại biểu quan tâm. Theo số liệu VCCI trình bày, chỉ 25% doanh nghiệp được khảo sát biết đến dự thảo chính sách từ kênh của các bộ, ngành; chỉ 7% cho biết thường xuyên hoặc luôn có thể dự đoán được thay đổi của quy định pháp luật. Đối với khả năng dự đoán việc thực hiện pháp luật của chính quyền địa phương, tỷ lệ doanh nghiệp đánh giá ở mức thường xuyên hoặc luôn luôn chỉ đạt 9%.
Trên cơ sở trao đổi tại Tọa đàm, các đại biểu đề nghị dự thảo Báo cáo chuyên đề tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đánh giá toàn diện hơn các khâu của công tác tổ chức thi hành pháp luật, đồng thời xác định rõ những giải pháp có khả năng tạo chuyển biến thực chất. Theo đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế về tổ chức thi hành pháp luật; xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền; tăng cường gắn kết giữa xây dựng pháp luật, tổ chức thi hành và hoàn thiện pháp luật; nâng cao chất lượng hướng dẫn áp dụng pháp luật, kiểm tra, rà soát, theo dõi và đánh giá việc thi hành pháp luật.
Các ý kiến cũng đề nghị chuyển mạnh tư duy từ “phát hiện, kiểm tra và xử lý vi phạm” sang “phòng ngừa, hướng dẫn và hỗ trợ tuân thủ”; lấy mức độ thuận lợi, minh bạch và khả năng dự báo trong quá trình thực hiện pháp luật làm một trong những tiêu chí đánh giá hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật. Bên cạnh đó, cần phát huy mạnh mẽ vai trò của công nghệ số, dữ liệu và các hệ thống thông tin trong theo dõi tình hình thi hành pháp luật; tăng cường khả năng tiếp nhận, phân tích và xử lý các phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp để kịp thời phát hiện các quy định có mâu thuẫn, chồng chéo, không phù hợp hoặc phát sinh vấn đề mới từ thực tiễn.
Đối với nội dung xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, các chuyên gia đề nghị tiếp cận đầy đủ hơn từ các yếu tố nhận thức, thái độ, niềm tin, hành vi, tính tự giác, chủ động và sự lan tỏa thành chuẩn mực chung của cộng đồng, tổ chức và xã hội. Theo đó, mục tiêu của tổ chức thi hành pháp luật không chỉ là bảo đảm các quy định được thực hiện mà còn phải từng bước hình thành “Xã hội thượng tôn pháp luật”, “Tổ chức thượng tôn pháp luật”, “Doanh nghiệp thượng tôn pháp luật”, “Công dân thượng tôn pháp luật”, để tuân thủ pháp luật trở thành nhu cầu tự thân và chuẩn mực ứng xử của mỗi cá nhân, tổ chức.
Phát biểu bế mạc, ông Hồ Quang Huy trân trọng cảm ơn các đại biểu đã tham dự và đóng góp nhiều ý kiến thiết thực. Ông khẳng định các ý kiến tại Tọa đàm là nguồn thông tin quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu và hoàn thiện Báo cáo chuyên đề về những giải pháp tạo đột phá nâng cao hiệu quả công tác tổ chức thi hành pháp luật, thúc đẩy việc xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, bảo đảm Báo cáo phản ánh sát thực tiễn, xác định đúng các điểm nghẽn và đề xuất được những giải pháp khả thi, có tính đột phá, phục vụ việc tham mưu cấp có thẩm quyền trong thời gian tới.
Bùi Vân Anh