Lược bỏ nguyên tắc “hòa giải ở cơ sở không thay thế biện pháp xử lý vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự
Trình bày các nội dung tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật, Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) Ngô Quỳnh Hoa cho biết, về phạm vi điều chỉnh, dự thảo Luật kế thừa quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, quy định cụ thể hoạt động hòa giải của tòa án, trọng tài, hòa giải thương mại, hòa giải lao động, hòa giải tại UBND xã, phường, đặc khu và hoạt động hòa giải được luật khác quy định thì không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Hòa giải ở cơ sở.
Thường trực Ban soạn thảo dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) dự cuộc họp.
Việc bổ sung nội dung này nhằm bảo đảm dễ hiểu, dễ áp dụng (dự thảo Luật của Chính phủ tại Tờ trình số 364/TTr-CP quy định mang tính khái quát chung: Luật này không áp dụng đối với hoạt động hòa giải đã được văn bản quy phạm pháp luật khác quy định).
Về nguyên tắc tổ chức, hoạt động hòa giải ở cơ sở (khoản 8 và khoản 9 Điều 4), dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng: lược bỏ nguyên tắc “hòa giải ở cơ sở không thay thế biện pháp xử lý vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự”, để bảo đảm tính thống nhất trong dự thảo Luật.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc.
Về kinh phí cho công tác hòa giải ở cơ sở (khoản 1 Điều 6), dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng kế thừa quy định của Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013 là ngân sách Trung ương hỗ trợ đối với các địa phương chưa cân đối được ngân sách để thực hiện công tác hòa giải ở cơ sở theo quy định của pháp luật. Quy định này nhằm bảo đảm các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách cho công tác hòa giải ở cơ sở được cấp nguồn kinh phí hỗ trợ công tác này.
Về chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải ở cơ sở, dự thảo Luật đã thiết kế các quy định theo hướng dự báo và mang tính “khuyến khích” ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở nhằm phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương, khả năng tiếp cận, ứng dụng công nghệ của người dân và tính chất tự nguyện của hoạt động hòa giải.
Phó Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Ngô Quỳnh Hoa trình bày các nội dung tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật.
Thiết lập cơ sở pháp lý rõ ràng, tránh phát sinh các tranh chấp pháp lý về sau
Qua thảo luận, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản thống nhất với Thường trực Ban soạn thảo dự án Luật về các nội dung được tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật. Các ý kiến đánh giá cao cơ quan chủ trì soạn thảo đã bám sát tiến độ chuẩn bị dự án Luật; lắng nghe, tiếp thu nhiều ý kiến xác đáng từ thực tiễn cơ sở.
Cho ý kiến về nội dung giải trình về chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải ở cơ sở, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nêu quan điểm, trong bối cảnh cả hệ thống đang triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, nội dung về chuyển đổi số trong công tác hòa giải ở cơ sở nên được hiểu là một cấu phần nằm trong tổng thể hệ thống chuyển đổi số của cấp xã để hỗ trợ hoạt động hòa giải thuận lợi hơn, không nhất thiết phải thiết kế một hệ thống riêng biệt. Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành với cơ quan chủ trì soạn thảo về hướng quy định về chuyển đổi số trong hoạt động hòa giải ở cơ sở.
Bên cạnh đó, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng cho rằng, còn những vấn đề như việc hòa giải trực tuyến hay bầu hòa giải viên kết hợp các hình thức bầu (như kết hợp biểu quyết công khai hoặc bỏ phiếu kín; phát phiếu lấy ý kiến; biểu quyết trực tuyến…) cần được thiết lập cơ sở pháp lý rõ ràng nhằm tránh phát sinh các tranh chấp pháp lý về sau.
