Hoàn thiện pháp luật về tư pháp quốc tế đáp ứng yêu cầu hội nhập sâu rộng

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Viện trưởng Nguyễn Văn Cương nhấn mạnh, trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các hoạt động giao dịch dân sự, kinh doanh, thương mại có yếu tố nước ngoài đang gia tăng mạnh mẽ cả về quy mô, phạm vi và mức độ phức tạp. Thực tiễn này đặt ra những yêu cầu mới đối với việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về tư pháp quốc tế nói riêng.

Theo Viện trưởng Nguyễn Văn Cương, mức độ hội nhập và độ mở ngày càng lớn của nền kinh tế cho thấy Việt Nam đang tham gia ngày càng sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Cùng với những cơ hội to lớn về thương mại, đầu tư, việc làm, học tập và giao lưu quốc tế là sự phát sinh ngày càng đa dạng của các quan hệ pháp lý vượt ra ngoài phạm vi biên giới quốc gia. Hội nhập quốc tế vì vậy không thể bền vững nếu thiếu một hệ thống quy tắc pháp luật đồng bộ, hiện đại, có khả năng bảo vệ hiệu quả quyền, lợi ích hợp pháp của Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.

Trong đó, Viện trưởng lưu ý những vấn đề cốt lõi của tư pháp quốc tế như xác định pháp luật áp dụng, phân định thẩm quyền tài phán, công nhận và cho thi hành phán quyết của tòa án nước ngoài, trọng tài quốc tế cũng như tương trợ tư pháp về dân sự. Đây là những vấn đề có ý nghĩa ngày càng quan trọng khi Việt Nam tiếp tục tham gia các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và mở rộng các quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư quốc tế.

Toàn cảnh Hội thảo.

Thời gian qua, hệ thống pháp luật Việt Nam đã từng bước hình thành tương đối đầy đủ các quy định điều chỉnh quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài trong Bộ luật Dân sự và nhiều đạo luật chuyên ngành. Tuy nhiên, trước những chuyển động nhanh chóng của đời sống kinh tế - xã hội và xu thế hội nhập quốc tế, yêu cầu đặt ra là cần nghiên cứu một cách tổng thể, có hệ thống và tầm nhìn dài hạn về định hướng hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực tư pháp quốc tế.

Theo Viện trưởng, sự xuất hiện của những loại hình giao dịch và tài sản mới như tín chỉ carbon, tài sản mã hóa cùng với sự phát triển nhanh chóng của kinh tế số và các giao dịch xuyên biên giới đang đặt ra nhiều vấn đề pháp lý chưa từng có tiền lệ. Đây là những vấn đề cần được nghiên cứu, dự báo từ sớm, từ xa để pháp luật vừa giữ được tính ổn định, vừa có khả năng thích ứng với những biến đổi nhanh chóng của thực tiễn, không để phát sinh khoảng trống pháp luật.

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã tập trung đánh giá khách quan những kết quả đã đạt được; nhận diện các quy định còn bất cập, chưa theo kịp thực tiễn; đồng thời đề xuất những định hướng, giải pháp có tính căn cơ và dài hạn.

Các đại biểu tham dự đã được nghe các vấn đề về hoàn thiện các quy định về xác định và áp dụng pháp luật nước ngoài trong tư pháp quốc tế Việt Nam; thu hồi tài sản văn hoá và những thách thức đối với tư pháp quốc tế; hoàn thiện pháp luật về công nhận và cho thi hành phán quyết của trọng tài nước ngoài tại Việt Nam; các vấn đề tư pháp quốc tế đặt ra trong quá trình xây dựng và vận hành Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam…