Sổ tay giới thiệu về họ, hụi, biêu, phường

Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán, được hình thành và tồn tại từ lâu trong đời sống xã hội. Với bản chất tốt đẹp, dựa trên tinh thần tương thân, tương ái, tin cậy và hỗ trợ lẫn nhau trong cộng đồng dân cư, quan hệ về họ đã góp phần giải quyết nhu cầu vốn, ổn định đời sống, thúc đẩy phát triển kinh tế hộ gia đình và gắn kết xã hội. Đây là một tập quán xã hội lành mạnh, phù hợp với truyền thống văn hóa và hiện nay vẫn đang được Nhà nước tôn trọng, thừa nhận và bảo vệ bằng pháp luật.

Bộ luật Dân sự (BLDS) năm 2015 quy định “Họ, hụi, biêu, phường (sau đây gọi chung là họ) là hình thức giao dịch về tài sản theo tập quán trên cơ sở thỏa thuận của một nhóm người tập hợp nhau lại cùng định ra số người, thời gian, số tiền hoặc tài sản khác, thể thức góp, lĩnh họ và quyền, nghĩa vụ của các thành viên”, “Việc tổ chức họ nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân được thực hiện theo quy định của pháp luật” (khoản 1, 2 Điều 471). Để thi hành quy định của BLDS năm 2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 về họ, hụi, biêu, phường (Nghị định số 19/2019/NĐ-CP) với nhiều quy định quan trọng nhằm điều chỉnh giao dịch về tài sản theo tập quán, tôn trọng, phát huy các giá trị văn hóa, tập quán tốt đẹp về sự tương thân, tương trợ lẫn nhau trong đời sống, phục vụ sản xuất của người dân; tạo hành lang pháp lý an toàn, bảo đảm thực hiện quyền dân sự của người dân trong xác lập, thực hiện các quan hệ về vay tài sản nói chung và điều chỉnh quyền, nghĩa vụ của các bên trong quan hệ về họ nói riêng; góp phần hạn chế tình trạng cho vay lãi nặng; nâng cao vai trò quản lý Nhà nước trong quản lý trật tự xã hội.

Thực tiễn thi hành quy định pháp luật trong thời gian qua cho thấy, nhiều mô hình họ lành mạnh, hoạt động đúng bản chất, an toàn và có sức lan tỏa tích cực trong cộng đồng, rất cần được tiếp tục ghi nhận, bảo vệ và phát huy. Bên cạnh đó, trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay, quan hệ về họ còn tiềm ẩn rủi ro và đã bị một số đối tượng lợi dụng, biến tướng thành lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, cho vay lãi nặng, huy động vốn trái pháp luật; việc điều chỉnh các quan hệ này không còn đơn thuần là quy định pháp luật dân sự mà đòi hỏi phải áp dụng các quy định pháp luật về quản lý trật tự xã hội, xử lý vi phạm hành chính, hình sự để giải quyết. 

Vì vậy, thông qua sự hỗ trợ kỹ thuật từ Tổ chức CARE Quốc tế tại Việt Nam, các chuyên gia đã thực hiện biên soạn Sổ tay giới thiệu về họ, hụi, biêu, phường. Việc biên soạn, giới thiệu Sổ tay nhằm góp phần phổ biến pháp luật sâu rộng trong đời sống xã hội, hỗ trợ người dân, cán bộ, công chức thực hiện đúng các quy định của Nghị định số 19/2019/NĐ-CP, giúp các quan hệ về họ được vận hành minh bạch, an toàn, đúng pháp luật; đồng thời, góp phần giải tỏa tâm lý e ngại trong Nhân dân, định hướng các quan hệ xã hội phát triển lành mạnh, ổn định và bền vững. Những kinh nghiệm, đánh giá, khuyến nghị trong Sổ tay này là của các tác giả từ những trải nghiệm thực tế được đưa ra với mong muốn hỗ trợ các giao dịch được vận hành lành mạnh, phòng tránh rủi ro và không đại diện cho Bộ Tư pháp cũng như bất kỳ cơ quan nào thuộc Chính phủ Việt Nam, Tổ chức CARE Quốc tế tại Việt Nam.

Sổ tay hướng tới đối tượng tiếp cận, sử dụng là người dân, cán bộ, công chức thuộc các cơ quan có thẩm quyền và các tổ chức có liên quan, có cấu trúc gồm 06 phần chính sau đây:

Phần I: Một số vấn đề chung.

Phần II: Hình thành dây họ.

Phần III: Hoạt động của dây họ và quyền, nghĩa vụ các bên. 

Phần IV: Vai trò, trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã, cơ quan, tổ chức khác có liên quan.

Phần V: Biện pháp phòng ngừa rủi ro, tranh chấp và giải quyết tranh chấp.

Phần VI. Phụ lục một số biểu mẫu tham khảo.

Nhóm biên soạn trân trọng cảm ơn sự quan tâm và đóng góp của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình xây dựng Sổ tay. Rất mong nhận được ý kiến phản hồi của bạn đọc để nội dung Sổ tay tiếp tục được nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn.

Xem chi tiết tại File đính kèm./.