Rà soát, hoàn thiện pháp luật về văn hóa để tạo hành lang cho phát triển

Tọa đàm có sự tham dự của đại diện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, một số Bộ, cơ quan Trung ương, đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, cơ quan chuyên môn của địa phương và các nhóm nghiên cứu.

Chủ trì Tọa đàm, ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật, Tổ phó Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cùng các đại biểu tập trung trao đổi về kết quả rà soát và phương án xử lý đối với những quy định còn bất cập.

Các đại biểu tham dự Tọa đàm. (Ảnh: Vũ Hùng)

Theo nội dung được đưa ra tại Tọa đàm, công tác rà soát cho thấy hệ thống pháp luật trong lĩnh vực văn hóa vẫn còn những quy định được ban hành từ trước, chưa theo kịp yêu cầu phát triển mới. Đặc biệt, sự phát triển nhanh của chuyển đổi số, công nghiệp văn hóa và các mô hình kinh tế văn hóa đang đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế.

Trong lĩnh vực xuất bản, một số quy định cần được nghiên cứu, điều chỉnh để phù hợp với hoạt động xuất bản điện tử và môi trường số; đồng thời hoàn thiện cơ chế về điều kiện xuất bản, phát hành, liên kết, đăng ký xuất bản, nộp lưu chiểu và lưu chiểu điện tử.

Đối với lĩnh vực in, yêu cầu đặt ra là tăng cường ứng dụng công nghệ, quản lý dựa trên dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành và chuyển dần sang phương thức quản lý theo mức độ rủi ro. Ngoài ra là thúc đẩy chuyển đổi xanh, tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh nhưng vẫn bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Ở lĩnh vực sở hữu trí tuệ, việc hoàn thiện pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan được đặt trong yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa, khai thác hiệu quả nguồn lực từ tài sản trí tuệ và hình thành thị trường sản phẩm, dịch vụ văn hóa.

Một nội dung được các đại biểu quan tâm là việc tiếp tục thể chế hóa những vấn đề mới theo đường lối, chủ trương của Đảng. Trong đó, định hướng hoàn thiện pháp luật về hoạt động nghệ thuật, văn học, bản quyền tác giả và phát triển công nghiệp văn hóa được xác định nhằm khơi thông nguồn lực, tạo động lực mới cho phát triển văn hóa.

Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống; phát triển các cụm, khu và tổ hợp văn hóa - sáng tạo; hỗ trợ hoạt động sáng tạo trong không gian số, môi trường số, kinh tế số, xã hội số; từng bước hình thành các phương thức giao dịch, khai thác sản phẩm văn hóa, nghệ thuật dưới dạng tài sản số.

Các đại biểu tham dự Tọa đàm. (Ảnh: Vũ Hùng)

Theo định hướng được đưa ra, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục nghiên cứu việc xây dựng, hoàn thiện các đạo luật và văn bản hướng dẫn liên quan đến hoạt động nghệ thuật, văn học, bản quyền tác giả, phát triển công nghiệp văn hóa, bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống, hạ tầng văn hóa số và phát triển văn hóa Việt Nam.

Đáng chú ý, pháp luật về tổ chức, thẩm quyền, phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch cũng cần tiếp tục được hoàn thiện, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Ông Lê Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Bắc Ninh phát biểu tại buổi Tọa đàm (Ảnh: Vũ Hùng)

Tại địa phương, kết quả rà soát cho thấy vẫn còn những quy định cần xử lý để phù hợp với chủ trương mới và yêu cầu quản lý thực tiễn. Một số nội dung được đề xuất tiếp tục thể chế hóa liên quan đến chính sách đối với nghệ nhân trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, người làm việc tại các thiết chế văn hóa, phát triển sản phẩm du lịch và hoạt động tuyên truyền, nghệ thuật quần chúng.

Đối với các văn bản do HĐND, UBND cấp xã ban hành, một số quy định được đề xuất bãi bỏ do sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đối tượng áp dụng hoặc phạm vi điều chỉnh không còn phù hợp; đồng thời nội dung đã được kế thừa, thay thế hoặc điều chỉnh thống nhất trong các văn bản mới.

Cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý

Kết luận Tọa đàm, ông Hồ Quang Huy đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu; chủ động rà soát, đối chiếu lại nội dung báo cáo và các phụ lục, nhất là những vấn đề được trao đổi, góp ý tại Tọa đàm.

Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật cũng lưu ý việc rà soát cần bảo đảm thống nhất về đối tượng, phạm vi, kết quả và đề xuất xử lý; tránh bỏ sót, trùng lặp hoặc đề xuất phương án chưa phù hợp.

Ông Hồ Quang Huy, Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật phát biểu tại Tọa đàm. (Ảnh: Vũ Hùng)

Đối với những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được đề nghị phối hợp với các cơ quan liên quan để thống nhất phương án xử lý; đồng thời tiếp tục tham vấn chuyên gia và các đối tượng chịu tác động nhằm bảo đảm kết quả rà soát thực chất, hiệu quả.

Theo đánh giá tại Tọa đàm, việc hoàn thiện pháp luật về văn hóa không chỉ nhằm xử lý những bất cập của hệ thống quy định hiện hành mà còn hướng tới xây dựng hành lang pháp lý thuận lợi cho các mô hình phát triển mới.

Khi các quy định về công nghiệp văn hóa, du lịch văn hóa, ngành công nghiệp sáng tạo, kinh tế số, tài sản trí tuệ và các mô hình kinh tế văn hóa mới được hoàn thiện, nguồn lực xã hội sẽ có thêm điều kiện tham gia phát triển văn hóa. Đồng thời, chuyển đổi số trong lĩnh vực này được thúc đẩy, chi phí tuân thủ được giảm, môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện và tính dự báo của chính sách được nâng lên.

Việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về văn hóa cũng đặt ra yêu cầu chuyển từ tư duy quản lý, kiểm soát sang kiến tạo phát triển; từ xử lý từng quy định riêng lẻ sang hoàn thiện đồng bộ thể chế, chủ động xây dựng hành lang pháp lý cho những lĩnh vực và mô hình phát triển mới.

Qua đó, hệ thống pháp luật về văn hóa được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng để khai mở nguồn lực xã hội, tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời góp phần đưa văn hóa thực sự trở thành một nguồn lực quan trọng trong giai đoạn mới.