Dự án Luật Luật sư (sửa đổi) rút gọn quy trình trở thành luật sư từ 4 bước xuống còn 2 bước

Chiều 27/8, tiếp tục chương trình đợt 3 Phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã họp cho ý kiến về dự án Luật Luật sư (LS) (sửa đổi).

Trình bày tóm tắt Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật gồm 6 chương, 63 điều (giảm 56 điều so với Luật LS hiện hành). Trong đó, về xây dựng đội ngũ LS có bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, bảo đảm kỷ luật, kỷ cương trong hành nghề của LS, dự thảo Luật bổ sung tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, có đạo đức tốt và liêm chính, bắt buộc bồi dưỡng hằng năm về nhận thức chính trị, chuyên môn, cho phép giảng viên luật có thể trở thành LS; rút gọn quy trình trở thành LS từ 4 bước xuống 2 bước (gộp gia nhập đoàn và đăng ký tập sự thành gia nhập đoàn LS để tập sự; gộp kiểm tra kết quả tập sự với cấp Chứng chỉ hành nghề LS thành tổ chức kỳ thi quốc gia cấp Chứng chỉ). Hội đồng thi do cơ quan quản lý nhà nước chủ trì, có sự tham gia của Liên đoàn LS Việt Nam, cơ quan tiến hành tố tụng và chuyên gia.

Phiên họp thứ 5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ngày 27/8. 

Đồng thời, cho phép LS tập sự thực hiện một số hoạt động theo sự phân công, giám sát của LS hướng dẫn và được khách hàng đồng ý; bổ sung hành vi bị nghiêm cấm, tăng trách nhiệm xã hội và minh bạch quyền, nghĩa vụ của LS với khách hàng; quy định rõ các trường hợp thu hồi Chứng chỉ, Giấy đăng ký hoạt động.

Về phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy tổ chức hành nghề LS phát triển chuyên nghiệp, hiệu quả, dự thảo Luật bổ sung khái niệm dịch vụ pháp lý, cấm mạo danh LS quảng cáo trái phép, thu thù lao bất hợp pháp, trừ trường hợp thực hiện dịch vụ về chuyên môn. Cho phép LS ký hợp đồng với cơ quan, doanh nghiệp nhà nước, thẩm định dự án trọng điểm, làm hòa giải viên, trọng tài viên, quản tài viên...; quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước và cơ quan tố tụng trong bảo đảm quyền hành nghề; trách nhiệm của Nhà nước trong phát triển LS hội nhập, hỗ trợ LS vùng khó khăn và thu hút LS kiều bào hành nghề ở Việt Nam. Nghiêm cấm các hành vi cản trở, đe dọa, can thiệp trái pháp luật; tổ chức hành nghề LS nước ngoài muốn thành lập và hoạt động tại Việt Nam phải được thành lập hợp pháp ở nước ngoài, có ít nhất 1 LS nước ngoài hành nghề tại Việt Nam. Ý kiến tư vấn pháp luật Việt Nam bắt buộc có chữ ký của LS Việt Nam…

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ.

Thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp (UBPLTP) của QH Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực UBPLTP nhất trí với nhiều nội dung của dự thảo Luật. Bên cạnh đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo quan tâm xử lý một số vấn đề. Cụ thể, về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của LS, cơ bản tán thành việc bổ sung tiêu chuẩn đối với LS là “có bản lĩnh chính trị vững vàng…, kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực”; tuy nhiên, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ tiêu chuẩn này tại dự thảo Nghị định để bảo đảm phù hợp, thống nhất trong thực tiễn thi hành Luật. Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng, việc đặt tiêu chuẩn “kiên quyết bảo vệ công lý, liêm chính và trung thực” như đối với một số chức danh tư pháp trong bộ máy nhà nước cần được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn.

Về kỳ thi quốc gia về LS và việc tổ chức kỳ thi quốc gia về LS, Thường trực UBPLTP nhận thấy, việc quy định kỳ thi quốc gia về LS là mô hình đánh giá đầu vào nguồn nhân lực LS để hình thành đội ngũ LS chất lượng cao là cần thiết, phù hợp với chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo thuyết minh làm rõ hơn cơ sở chính trị, pháp lý và cơ sở thực tiễn của quy định này để UBTVQH, QH có thêm cơ sở xem xét, quyết định. Đồng thời, đề nghị cân nhắc quy định ngay trong dự thảo Luật một số nội dung mang tính nguyên tắc về kỳ thi này như cơ quan chủ trì tổ chức thực hiện, cơ quan tham gia, yêu cầu về nội dung… làm cơ sở để Chính phủ quy định chi tiết.

Ngoài ra, có ý kiến cho rằng, việc chuyển giao thẩm quyền tổ chức kiểm tra kết quả tập sự từ Liên đoàn LS Việt Nam sang cơ quan quản lý nhà nước chủ trì cần được cân nhắc để bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng tại Kết luận số 69-KL/TW về việc “phát huy trách nhiệm tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của LS”; không làm phát sinh kinh phí và chi phí hành chính nếu cơ quan nhà nước trực tiếp tổ chức kỳ thi…

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến tại Phiên họp.

Cho ý kiến tại Phiên họp, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn đặc biệt nhấn mạnh, dự án Luật không chỉ là luật quản lý nghề mà còn bảo vệ công lý và quyền con người, Chủ tịch QH đề nghị, cần tổ chức tham vấn rộng rãi hơn trong giới hành nghề, doanh nghiệp, chuyên gia độc lập trước khi trình QH xem xét, cho ý kiến.

Về tiêu chuẩn và điều kiện hành nghề của LS, Chủ tịch QH cho rằng, tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị vững vàng” là điểm mấu chốt, phù hợp với Nghị quyết 27 của Trung ương và các kết luận của Đảng về xây dựng đội ngũ LS có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức trong sáng. Trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN, cần đặt ra yêu cầu ngăn chặn lợi dụng nghề nghiệp cho mục đích chính trị.

Liên quan đến rút gọn quy trình trở thành LS và chế định LS tập sự, Chủ tịch QH đánh giá đây là điểm tiến bộ rõ rệt của dự thảo Luật, góp phần giảm thủ tục hành chính, tăng cường cơ hội thực hành, nâng chất lượng đầu vào qua kỳ thi quốc gia, phù hợp với tính chất cắt giảm điều kiện kinh doanh. Đồng thời, cần bảo đảm kỳ thi thực chất, chống “học thuộc lòng”; có phần kỹ năng tranh tụng, đạo đức nghề nghiệp, vừa có lý luận vừa có thực tiễn để đánh giá đội ngũ LS…

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định kết luận nội dung làm việc.

Kết luận nội dung làm việc, Phó Chủ tịch QH Nguyễn Khắc Định cho biết UBTVQH ủng hộ đổi mới nhưng phải bảo đảm tính nguyên tắc, thể chế hóa đầy đủ đường lối của Đảng, đổi mới nhưng phải có tính kế thừa những quy định hiện hành hiệu quả, phải bảo đảm khả thi, hiệu quả, bảo đảm mục tiêu chung xây dựng đội nghũ LS tinh thông nghiệp vụ trong sáng đạo đức, đáp ứng yêu cầu hội nhập… Đối với kỳ thi  quốc gia, Cơ quan chủ trì soạn thảo cần thuyết minh làm rõ hơn để QH có cơ sở xem xét quyết định. Quy định về kỳ thi cần bảo đảm tính kế thừa những việc mà Liên đoàn LS Việt Nam đang làm, kế thừa vai trò, vị trí của Liên đoàn trong công tác này theo hướng tốt hơn.

* Cùng ngày, UBTVQH cũng cho ý kiến về dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục, thể thao, Luật Du lịch, Luật Điện ảnh, Luật Thư viện, Luật Di sản văn hóa…