Qua tổng rà soát, phải xử lý tận gốc các điểm nghẽn thể chế
22/11/2026
Quang cảnh Hội nghị tham vấn hoàn thiện dự thảo Báo cáo của Chính phủ. (Ảnh trong bài: H.Thư)
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu lượng hóa rõ những bất cập, điểm nghẽn có tính hệ thống, liên ngành; đồng thời đề xuất giải pháp tinh gọn cấu trúc hệ thống pháp luật, cắt giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh, thời gian và chi phí tuân thủ. Việc rà soát, hoàn thiện pháp luật phải trở thành công việc thường xuyên, liên tục, gắn với trách nhiệm người đứng đầu và yêu cầu khơi thông nguồn lực cho phát triển.
Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 587/TB-VPCP Kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc tham vấn hoàn thiện dự thảo Báo cáo của Chính phủ về kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL).
Chủ động xử lý những văn bản được phát hiện có mâu thuẫn, chồng chéo, gây cản trở
Theo kết quả tổng rà soát được Bộ Tư pháp báo cáo tại Hội nghị ngày 19/11/2026, đã xác định hơn 43.700 VBQPPL thuộc phạm vi rà soát và đề xuất phương án xử lý đối với gần 9.800 văn bản. Các Bộ, cơ quan, địa phương cũng chủ động xử lý những văn bản được phát hiện có mâu thuẫn, chồng chéo, gây cản trở, góp phần giảm gần 2.100 VBQPPL so với số lượng đã được chỉ ra tại Báo cáo tổng rà soát sơ bộ vào tháng 8/2026.
Ghi nhận nỗ lực của Bộ Tư pháp và các Bộ, ngành, địa phương trong triển khai nhiệm vụ với khối lượng công việc rất lớn, thời gian gấp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đồng thời chỉ rõ những vấn đề đặt ra từ kết quả rà soát bước đầu. Đó là hệ thống pháp luật hiện hành có số lượng văn bản rất lớn, nhiều tầng nấc, phức tạp; mỗi luật có nhiều văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành; tình trạng chồng chéo, trùng lặp về chính sách, thẩm quyền giữa các cấp, các địa phương sau sắp xếp chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn.
Đáng chú ý, nếu chỉ rà soát riêng lẻ theo từng ngành, từng văn bản sẽ khó nhận diện những bất cập mang tính hệ thống, liên ngành. Nhiều quy định pháp luật còn trở thành điểm nghẽn, cản trở sự phát triển trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội; dữ liệu pháp luật chưa đầy đủ, chưa thuận tiện cho việc theo dõi, tra cứu.
Từ thực tế đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh ý nghĩa của tổng rà soát không chỉ nằm ở việc kiểm kê số lượng văn bản, mà còn tạo cơ sở thực tiễn, nguồn dữ liệu đầu vào quan trọng cho nhiệm vụ hoàn thiện, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, xử lý đồng bộ các điểm nghẽn về thể chế, khơi thông nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội theo Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Phải chuyển từ tư duy bãi bỏ văn bản sang hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật
Bên cạnh kết quả đạt được, Phó Thủ tướng chỉ ra một số tồn tại cần tập trung khắc phục trong quá trình tổng rà soát. Trong đó, số liệu thống kê của một số cơ quan, địa phương còn chưa chính xác, thống nhất; nội dung đánh giá trong một số báo cáo, nhất là báo cáo của một số địa phương, chưa đáp ứng yêu cầu và hướng dẫn của Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL.
Việc lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động, tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp, chuyên gia ở một số Bộ, cơ quan, địa phương còn chậm, mang tính hình thức; chưa chủ động tiếp thu, giải trình các ý kiến góp ý. Công tác truyền thông, chuẩn bị nguồn lực về kinh phí, công nghệ chưa kịp thời; công tác chỉ đạo, lãnh đạo ở một số cơ quan, đơn vị chưa quyết liệt.
Một hạn chế đáng chú ý khác là phương án, giải pháp hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật tại các Bộ, cơ quan, địa phương chủ yếu tập trung vào đề xuất bãi bỏ VBQPPL, chưa chú trọng phương án hợp nhất các văn bản cùng điều chỉnh một nhóm quan hệ xã hội nhưng có quy định trùng lặp, nội dung phân tán. Một số vấn đề bất cập có tính chất hệ thống, liên ngành chưa được các Bộ, cơ quan liên quan thống nhất phương án xử lý; những vấn đề phát sinh trong thực tiễn gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống Nhân dân chưa được phát hiện kịp thời.
Để hoàn thiện dự thảo Báo cáo của Chính phủ, trình Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL trước khi báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo kế hoạch, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương tiếp thu ý kiến của các Thành viên Chính phủ và ý kiến góp ý tại Hội nghị.
Trong đó, cần rà soát, đối chiếu, cập nhật báo cáo của các Bộ, cơ quan, địa phương để thống nhất số liệu, lượng hóa và làm nổi bật kết quả tổng rà soát bằng những con số, dẫn chứng cụ thể. Báo cáo phải làm rõ số lượng VBQPPL có quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập, khoảng trống pháp lý; số văn bản đã được xử lý; số văn bản cần sửa đổi, thay thế, bãi bỏ và dự kiến mức độ tinh gọn của hệ thống pháp luật.
Đặc biệt, cần nhận diện cụ thể các điểm nghẽn có tính hệ thống, liên ngành đang cản trở phát triển, những quy định gây vướng mắc cần tháo gỡ; xác định số lượng thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, thời gian và chi phí tuân thủ cần cắt giảm. Những quy định cần sửa đổi, bổ sung để khơi thông nguồn lực, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số cũng phải được chỉ rõ.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng và một số đại biểu dự Hội nghị.
Cùng với đó, cần thống kê đầy đủ số lượng VBQPPL đang còn hiệu lực, phân loại theo từng hình thức văn bản của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, HĐND và UBND cấp tỉnh, cấp xã cùng các loại văn bản khác. Qua đó, làm rõ cơ cấu, tình trạng hiệu lực, sự cồng kềnh, phân tán, trùng lặp và những bất cập trong cấu trúc hệ thống pháp luật hiện hành.
Trên cơ sở kết quả rà soát, Phó Thủ tướng yêu cầu nghiên cứu các giải pháp tinh gọn hệ thống pháp luật. Một nhiệm vụ được đặt ra là đề xuất bãi bỏ ngay trong năm 2026 đối với hơn 11.000 VBQPPL sau rà soát được xác định không còn phù hợp về thẩm quyền và không còn hiệu lực, đã được các Bộ, cơ quan, địa phương thống nhất phương án xử lý.
Đối với các văn bản thuộc thẩm quyền của Quốc hội, cần xác định cụ thể văn bản phải bãi bỏ, hợp nhất để đề xuất điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2027 và chương trình lập pháp các năm tiếp theo. Việc đề xuất phải gắn với Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới, xác định rõ từng loại hình văn bản, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và thời hạn hoàn thành.
Các Bộ, cơ quan, địa phương cũng cần được hướng dẫn rà soát, bãi bỏ, hợp nhất, tinh gọn các VBQPPL thuộc thẩm quyền ban hành trong năm 2026 và 2027. Trọng tâm là xử lý đồng bộ những quy định mâu thuẫn, chồng chéo, bất hợp lý, nhất là các điểm nghẽn có tính hệ thống, liên ngành cản trở hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh và huy động, sử dụng nguồn lực; nghiên cứu xác định những văn bản cần ưu tiên xử lý sớm, xem xét áp dụng biện pháp đặc thù, cơ chế đặc biệt để có thể tháo gỡ vướng mắc và áp dụng ngay vào thực tiễn.
Hoàn thiện pháp luật phải là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục
Phó Thủ tướng yêu cầu sau khi Báo cáo của Chính phủ về kết quả tổng rà soát và giải pháp xử lý tổng thể hệ thống VBQPPL được hoàn thiện, các bộ, cơ quan, địa phương khẩn trương triển khai thực hiện kết quả tổng rà soát, gắn với trách nhiệm người đứng đầu và hoạt động kiểm tra, giám sát của cơ quan có thẩm quyền.
Người đứng đầu các Bộ, cơ quan, địa phương phải từ kết quả tổng rà soát xác định những định hướng, giải pháp mang tính chiến lược về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật; trong đó xác định những lĩnh vực pháp luật tiên phong, tạo không gian phát triển, phục vụ đổi mới mô hình phát triển đất nước.
Đồng thời, khẩn trương xây dựng kế hoạch xử lý kết quả tổng rà soát VBQPPL thuộc phạm vi quản lý, xác định cụ thể từng văn bản cần xử lý, phương án, lộ trình và thời hạn hoàn thành, bảo đảm “6 rõ”. Các cơ quan, địa phương cũng phải chủ động khắc phục những hạn chế trong công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật được phát hiện qua tổng rà soát.
Một yêu cầu quan trọng được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là không để nhiệm vụ rà soát, hoàn thiện pháp luật kết thúc sau khi hoàn thành đợt tổng rà soát lần này. Đây phải là công việc thường xuyên, liên tục; chuyển mạnh từ trạng thái thụ động tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp sang chủ động rà soát, phát hiện sớm và kịp thời xử lý những bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo, điểm nghẽn pháp lý.
Đối với Bộ Tư pháp, Phó Thủ tướng giao chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan, địa phương nghiên cứu hướng dẫn Luật VBQPPL về nguyên tắc, tiêu chí rà soát, hoàn thiện cấu trúc để tinh gọn hệ thống văn bản; chú trọng việc bãi bỏ, thay thế, tích hợp các văn bản có cùng phạm vi điều chỉnh nhằm khắc phục tình trạng phân tán, trùng lặp, nhiều tầng nấc.
Đáng chú ý, Bộ Tư pháp cần nghiên cứu thể chế hóa nguyên tắc “một luật, một nghị định quy định chi tiết, trừ trường hợp đặc biệt” trong Chương trình lập quy của Chính phủ, nhằm giảm thực chất số lượng văn bản, tạo thuận lợi cho việc tra cứu và áp dụng pháp luật. Cùng với đó là nghiên cứu quy định rõ cơ chế tham vấn, tiếp thu ý kiến của đối tượng chịu sự tác động, các hiệp hội, doanh nghiệp, chuyên gia.
Phó Thủ tướng cũng yêu cầu đổi mới phương pháp rà soát các quy định điều chỉnh chuỗi hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc từng sản phẩm, dịch vụ, thay vì chỉ rà soát riêng lẻ, cục bộ theo từng văn bản. Đây là một trong những hướng tiếp cận nhằm nhận diện những vướng mắc liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều khâu trong hoạt động thực tiễn.
Song song với đổi mới phương pháp, cần đẩy mạnh số hóa, hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật; nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ phát hiện sớm các quy định mâu thuẫn, chồng chéo ngay trong quá trình xây dựng VBQPPL. Việc cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu phải hoàn thành trong quý I/2027, bảo đảm dữ liệu pháp luật “đúng, đủ, sạch, sống”, thuận tiện cho tra cứu, áp dụng.
Phó Thủ tướng đề nghị các cơ quan của Quốc hội tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Chính phủ, các Bộ, cơ quan trong nghiên cứu, xử lý kết quả tổng rà soát và quan tâm giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ xử lý. Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên tiếp tục phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội; kịp thời tập hợp, phản ánh ý kiến, kiến nghị của Nhân dân, nhất là những bất cập, vướng mắc trong thực tiễn thi hành pháp luật.
Đối với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, các hiệp hội ngành nghề, tập đoàn, doanh nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục nghiên cứu, rà soát, chủ động phát hiện, phản ánh những quy định bất hợp lý, gây khó khăn, tăng chi phí tuân thủ; tích cực tham gia góp ý, đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật, tạo thuận lợi cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh.