Thúc đẩy việc nhận trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại các mô hình chăm sóc tập trung làm con nuôi
20/11/2026
Kết quả biểu quyết thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). (Ảnh trong bài: quochoi.vn)
Sáng 20/11, với 463/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi). Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Một nội dung được bổ sung vào Điều 4 Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) là nguyên tắc Nhà nước có chính sách hỗ trợ việc nuôi con nuôi trong nước phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ.Quy định này nhằm thúc đẩy việc nhận trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt tại các mô hình chăm sóc tập trung làm con nuôi, đồng thời tạo cơ sở thực hiện mô hình chăm sóc theo hướng nhóm nhỏ, có người chăm sóc ổn định, gần gũi với môi trường gia đình.
Luật cũng bổ sung khái niệm “trẻ em không nơi nương tựa” tại khoản 7 Điều 3, nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật về trẻ em. Điều đó đồng nghĩa với việc chỉ những trẻ không thể hoặc không được sống trong môi trường gia đình gốc mới được giải quyết cho làm con nuôi.
Trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lýcủa Chính phủ trước khi Quốc hội xem xét, thông qua dự luật, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo đã được tiếp thu, chỉnh lý trên cơ sở ý kiến của đại biểu Quốc hội.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).
Đối với đề xuất đưa trẻ em di cư, lánh nạn, tị nạn chưa xác định được cha mẹ hoặc không có người chăm sóc vào diện được nhận làm con nuôi, Chính phủ cho rằng nguồn gốc của các em chưa rõ ràng, nên việc giải quyết cho làm con nuôi có thể không bảo đảm chặt chẽ về pháp lý. Những trẻ em này được xác định là trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt và có thể được chăm sóc bằng các hình thức chăm sóc thay thế khác theo quy định của Luật Trẻ em.
Về điều kiện của người nhận con nuôi, dự thảo bổ sung quy định không cho nhận con nuôi đối với người từng bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình hoặc có hành vi xâm hại trẻ em; người từng bị kết án về một số tội liên quan trực tiếp đến hoạt động mại dâm. Các tội được nêu trong báo cáo gồm truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy, chứa mại dâm, môi giới mại dâm và mua dâm người dưới 18 tuổi.
Trong khi đó, đề xuất quy định độ tuổi tối đa của người nhận con nuôi không được tiếp thu. Chính phủ cho biết chưa có đủ căn cứ thực tiễn để xác định giới hạn này và xã hội còn nhiều ý kiến khác nhau. Việc người cao tuổi nhận con nuôi, theo báo cáo, cơ bản chưa phát sinh vướng mắc nổi cộm; cơ quan có thẩm quyền sẽ đánh giá toàn diện khả năng bảo đảm mái ấm gia đình bền vững cho trẻ trong từng trường hợp.
Về thu hồi, hủy bỏ quyết định nuôi con nuôi, Chính phủ giữ phương án giao cơ quan hành chính thực hiện, kể cả đối với trường hợp đã giao nhận con nuôi. Lý do được nêu là quyết định nuôi con nuôi mang tính hành chính, trong khi các căn cứ thu hồi, hủy bỏ đã được quy định cụ thể. Cách xử lý này được cho là giúp giải quyết nhanh chóng, hiệu quả và sớm bảo vệ lợi ích của trẻ em khi có vi phạm điều cấm.
Một điểm được chỉnh lý tại Điều 26 là xác định rõ thời điểm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa cha mẹ nuôi và con nuôi: kể từ ngày quyết định nuôi con nuôi có hiệu lực, hai bên có đầy đủ quyền, nghĩa vụ của cha, mẹ và con; quan hệ quyền, nghĩa vụ cũng được xác lập giữa con nuôi với các thành viên khác trong gia đình cha mẹ nuôi theo quy định pháp luật.
Với kiến nghị loại trừ quyền thừa kế giữa con nuôi và cha mẹ đẻ, Chính phủ cho biết dự thảo tiếp tục kế thừa quy định hiện hành. Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, con đã được cho làm con nuôi vẫn có quyền thừa kế theo pháp luật đối với di sản của cha mẹ đẻ và ngược lại. Báo cáo lý giải quy định này ghi nhận quan hệ huyết thống tự nhiên, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và phong tục tập quán; thực tế chưa ghi nhận vướng mắc nổi cộm.
Riêng trường hợp Tòa án chấm dứt việc nuôi con nuôi khi người con chưa thành niên và cha mẹ nuôi đều đã chết, hoặc cha mẹ nuôi là người độc thân đã chết, dự thảo quy định người con vẫn được thừa kế di sản của cha mẹ nuôi. Chính phủ cho biết Bộ luật Dân sự hiện chưa điều chỉnh nội dung này.
H.Hoài