Quy chế làm việc của Bộ Tư pháp - Đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, điều hành trong giai đoạn mới

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngày 28/7/2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Quyết định số 1768/QĐ-BTP ban hành Quy chế làm việc của Bộ Tư pháp (thay thế Quyết định số 2402/QĐ-BTP ngày 27/11/2017). Quy chế mới gồm 07 chương và 38 điều, được xây dựng trên cơ sở đánh giá toàn diện Quy chế năm 2017, thể chế hóa các quy định mới của Đảng, pháp luật của Nhà nước và Quy chế làm việc của Chính phủ; đồng thời phù hợp với cơ cấu tổ chức của Bộ sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy, đáp ứng yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Bộ. 
Điểm nổi bật của Quy chế lần này là đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành theo tinh thần Quy chế làm việc của Chính phủ và Kết luận số 226-KL/TW của Ban Bí thư. Thay vì tư duy quản lý theo hướng xin ý kiến ở nhiều cấp như trước đây, Quy chế chuyển mạnh sang đề cao trách nhiệm cá nhân, phân định rõ thẩm quyền, tăng cường phân cấp, phân quyền, ủy quyền gắn với kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình; lấy chất lượng, tiến độ và hiệu quả giải quyết công việc làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ. Đây là bước chuyển quan trọng từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang phương thức quản trị hiện đại trong hoạt động của Bộ.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Quy chế xác lập nhiều nguyên tắc quản trị mới. Nguyên tắc “mỗi nhiệm vụ chỉ giao một đơn vị chủ trì, chịu trách nhiệm chính; đơn vị có liên quan có trách nhiệm phối hợp thực hiện” được quy định rõ trong Quy chế, cùng với yêu cầu xác định đầy đủ trách nhiệm của gười đứng đầu, tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu. Quy chế cũng khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám tham mưu, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, qua đó tạo nền tảng để đổi mới phương thức điều hành của Bộ theo phương châm 6 rõ: “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ sản phẩm”. 
Một điểm đổi mới có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc là Quy chế chuyển từ tư duy “xin ý kiến để xử lý công việc” sang “chủ động giải quyết công việc thuộc thẩm quyền và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện”. Theo đó, Thủ trưởng đơn vị phải chủ động giải quyết những công việc thuộc chức năng, nhiệm vụ được giao; không trình Lãnh đạo Bộ đối với những nội dung đã thuộc thẩm quyền hoặc đã được phân công, phân cấp, ủy quyền; chỉ báo cáo, xin ý kiến đối với những vấn đề vượt thẩm quyền hoặc theo yêu cầu của Lãnh đạo Bộ. Đồng thời, Quy chế tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa các đơn vị, quy định rõ trách nhiệm của đơn vị chủ trì và đơn vị phối hợp, bổ sung cơ chế quá thời hạn mà không có ý kiến thì được coi là thống nhất, góp phần nâng cao tính chủ động, kỷ luật phối hợp và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ quá trình giải quyết công việc. 
Quy chế cũng dành nhiều nội dung để đổi mới quy trình giải quyết công việc theo hướng chuẩn hóa, chuyên nghiệp và ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số. Hồ sơ trình Lãnh đạo Bộ được chuẩn hóa về thành phần, căn cứ pháp lý, nội dung đề xuất và ý kiến phối hợp; trách nhiệm của đơn vị chủ trì, quy định rõ hơn trong việc tiếp nhận, kiểm tra, theo dõi và hoàn thiện hồ sơ. Bên cạnh đó, Quy chế yêu cầu thống nhất xử lý công việc trên môi trường điện tử thông qua Hệ thống quản lý văn bản và điều hành tác nghiệp (Voffice), Trung tâm điều hành thông minh (IOC) và các nền tảng số của Bộ trong giao việc, theo dõi, đôn đốc và kiểm soát tiến độ thực hiện nhiệm vụ; tăng cường khai thác dữ liệu phục vụ công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành, qua đó góp phần rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao chất lượng tham mưu. 
Một điểm mới quan trọng khác là Quy chế tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và ủy quyền gắn với cá thể hóa trách nhiệm. Theo đó, xác định rõ phạm vi, trách nhiệm của Bộ trưởng, Thứ trưởng, Thủ trưởng đơn vị và từng công chức, viên chức trong từng khâu xử lý công việc; đồng thời hoàn thiện quy định về thẩm quyền ký văn bản theo hướng tăng tính chủ động nhưng vẫn bảo đảm trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Cùng với đó, Quy chế được rà soát toàn diện để bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, phù hợp với cơ cấu tổ chức mới của Bộ và tinh gọn hệ thống quy chế nội bộ, tránh chồng chéo, trùng lặp trong quá trình áp dụng. 
Việc ban hành Quy chế làm việc mới không chỉ hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động nội bộ của Bộ Tư pháp mà còn tạo nền tảng quan trọng để xây dựng phương thức quản trị hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch và trách nhiệm hơn. Khi các nguyên tắc về phân định rõ trách nhiệm, chủ động giải quyết công việc, phối hợp hiệu quả và ứng dụng chuyển đổi số được thực hiện đồng bộ, chất lượng tham mưu sẽ tiếp tục được nâng lên, kỷ luật, kỷ cương hành chính được tăng cường, hiệu lực, hiệu quả quản lý, chỉ đạo, điều hành của Bộ ngày càng được củng cố.
Có thể khẳng định, Quy chế làm việc của Bộ Tư pháp ban hành kèm theo Quyết định số 1768/QĐ-BTP là bước đổi mới quan trọng trong phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của Bộ, góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.