Giám sát phải đi đến cùng- Bài cuối: Lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo giám sát

Chuyển từ “giám sát quá trình” sang “giám sát kết quả”

- Thưa bà, Báo cáo kiểm điểm hoạt động của Ủy ban Trung ương, Đoàn Chủ tịch và Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam giai đoạn 2024 - 2026 đã thẳng thắn chỉ rõ: Việc theo dõi, đôn đốc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội ở một số lĩnh vực chưa quyết liệt, chưa theo đuổi đến cùng. Theo bà, đâu là nguyên nhân cốt lõi của thực trạng này? Quy định hiện hành về trách nhiệm của các cơ quan chức năng trong việc tiếp thu, xử lý, phản hồi và báo cáo kết quả thực hiện các kiến nghị sau giám sát của Mặt trận và các cơ quan dân cử đã đủ rõ và bảo đảm tính thực chất hay chưa?

Bà Hà Thị Nga: Theo tôi, nguyên nhân cốt lõi, căn cơ của thực trạng này là do cơ chế trách nhiệm giải trình và cơ chế bảo đảm thực hiện kiến nghị sau giám sát hiện vẫn chưa đủ mạnh để chuyển các kiến nghị của Mặt trận từ “được xem xét” sang “phải được xử lý và phản hồi có trách nhiệm”. Thực tiễn cho thấy nguyên nhân của tồn tại, bất cập là do:

Thứ nhất, ở một số nơi nhận thức về vị trí, vai trò của giám sát, phản biện xã hội chưa thật đầy đủ; chưa nhìn nhận đây là một cấu phần quan trọng của cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước từ bên ngoài, chưa thực sự phát huy dân chủ để Nhân dân tham gia vào quản lý nhà nước.

Thứ hai, bản chất hoạt động giám sát, phản biện xã hội của MTTQ không mang tính quyền lực nhà nước, không có chế tài trực tiếp; kết quả cuối cùng của hoạt động giám sát, phản biện xã hội là kiến nghị. Trong khi đó, trách nhiệm tiếp thu, giải trình của cơ quan được giám sát; cơ quan, tổ chức có văn bản được phản biện chưa được gắn với cơ chế kiểm tra, đánh giá, công khai kết quả và trách nhiệm người đứng đầu nên hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giám sát, phản biện còn nhiều hạn chế.

Thứ ba, năng lực, đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát, phản biện xã hội ở một số nơi còn hạn chế, chưa có trình độ chuyên sâu; chưa có kỹ năng giám sát, phản biện xã hội; chưa có lập luận sắc bén; chưa kèm theo căn cứ pháp lý và phương án xử lý khả thi nên sức thuyết phục và khả năng theo đuổi kết quả còn hạn chế.

Thứ tư, việc theo dõi, đôn đốc sau giám sát, sau phản biện của MTTQ Việt Nam ở nhiều nơi chưa được thực hiện bài bản, nghiêm túc và chưa theo đến cùng; chưa ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số vào công tác giám sát, phản biện xã hội.

Hiện nay, hệ thống quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước đã tương đối rõ về quyền, trách nhiệm giám sát, phản biện của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; trách nhiệm phối hợp của cơ quan, tổ chức trong việc tiếp thu, phản hồi ý kiến, kiến nghị. Tuy nhiên, vẫn còn thiếu các quy định cụ thể về: thời hạn bắt buộc tiếp thu; phản hồi; hình thức tiếp thu, giải trình; trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ quan tổ chức được giám sát; cơ quan tổ chức có văn bản được phản biện; cơ chế theo dõi, đánh giá việc tổ chức thực hiện, cũng như chế tài trong trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ văn bản kiến nghị của MTTQ Việt Nam. Vì vậy, qua 13 năm thực hiện hoạt động giám sát, phản biện của MTTQ Việt Nam cho thấy hiệu quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội có nội dung chưa đáp ứng được kỳ vọng của cử tri và Nhân dân.

- Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu phải có cơ chế theo dõi đến cùng việc giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện; không để kiến nghị của Mặt trận chỉ dừng lại ở báo cáo, không để ý kiến chính đáng của Nhân dân rơi vào im lặng… Theo bà, yêu cầu trên đặt ra việc đổi mới như thế nào đối với phương thức giám sát, phản biện của Mặt trận trong thời gian tới? Cơ chế để MTTQ Việt Nam thực hiện hiệu quả việc tái giám sát đã đủ rõ và thuận lợi?

Bà Hà Thị Nga: Phát biểu chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động giám sát, phản biện xã hội mà sâu xa hơn là yêu cầu chuyển đổi tư duy từ “giám sát quá trình” sang “giám sát kết quả và giám sát đến cùng trách nhiệm thực hiện”. Thời gian trước đây, khi mới triển khai thực hiện hoạt động giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam, nhất là khi Bộ Chính trị ban hành “Quy chế giám sát và phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội” ban hành kèm theo Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 thì trọng tâm hoạt động giám sát, phản biện xã hội thường đặt ở việc tổ chức được bao nhiêu đoàn giám sát, phản biện được bao nhiêu dự thảo…

Bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam. Ảnh: PV

Sau khi Luật MTTQ Việt Nam được ban hành thì thước đo hiệu quả phải là mức độ, hiệu quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội được thể hiện ở việc kiến nghị có được tiếp thu, phản hồi hay không? Kiến nghị đó mang lại lợi ích gì cho Nhà nước và Nhân dân? Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hoạt động giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam có nội dung chưa đạt được kỳ vọng và mong muốn của cử tri và Nhân dân. Từ yêu cầu đó, theo tôi, phương thức giám sát, phản biện của MTTQ Việt Nam cần đổi mới trên một số phương diện lớn.

Thứ nhất, chuyển từ mô hình giám sát, phản biện “một chiều” sang mô hình giám sát, phản biện theo chu trình khép kín. Hoạt động giám sát, phản biện không kết thúc khi ban hành báo cáo kiến nghị sau giám sát, sau phản biện mà phải được tổ chức thực hiện theo quy trình gồm: lựa chọn vấn đề - giám sát - ban hành kiến nghị - tiếp thu, giải trình – theo dõi thực hiện – đánh giá kết quả - công khai kết quả. Trong đó, khâu theo dõi sau giám sát, sau phản biện phải trở thành một quy trình bắt buộc trong tổ chức thực hiện hoạt động giám sát, phản biện xã hội.

Thứ hai, các kiến nghị sau giám sát, sau phản biện cần được theo dõi đến cùng, xác định rõ các nội dung, đối tượng, cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành, tiêu chí đánh giá kết quả. Đồng thời, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam nên chủ động đổi mới, nội dung, phương thức hoạt động tăng cường khảo sát độc lập, điều tra xã hội học, ứng dụng dữ liệu số, phản ánh của người dân và cơ chế tiếp nhận thông tin nhiều chiều để kiểm chứng hiệu quả thực hiện.

Thứ ba, tăng cường công khai, minh bạch; trách nhiệm tiếp thu giải trình sau giám sát, sau phản biện xã hội. Kết quả tiếp thu, thực hiện kiến nghị cần được công khai định kỳ; những nội dung chậm thực hiện hoặc không thực hiện phải có giải trình rõ nguyên nhân và lộ trình xử lý. Khi kết quả giám sát, phản biện xã hội được công khai, áp lực xã hội và trách nhiệm chính trị sẽ trở thành động lực thúc đẩy tổ chức thực hiện.

Thứ tư, tăng cường phối hợp giám sát giữa MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội với các cơ quan dân cử, cơ quan thanh tra, kiểm tra, kiểm toán. Việc chia sẻ dữ liệu, kết quả giám sát, phản biện và phối hợp đôn đốc thực hiện sẽ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam.

Đối với cơ chế để MTTQ Việt Nam thực hiện hiệu quả việc tái giám sát đã đủ rõ và thuận lợi chưa? Theo tôi, hiện nay chủ trương đã có nhưng cơ chế pháp lý và cơ chế vận hành vẫn chưa thật sự rõ và chưa đủ thuận lợi để triển khai đồng bộ. Pháp luật hiện hành đã ghi nhận quyền giám sát của MTTQ Việt Nam và trách nhiệm tiếp thu, phản hồi của cơ quan được giám sát. Tuy nhiên, đối với tái giám sát, tức là việc tiếp tục xem xét, kiểm tra mức độ thực hiện các kiến nghị đã được ban hành chưa có cơ chế cụ thể, như: chưa quy định cụ thể về điều kiện tái giám sát (không trả lời, trả lời hình thức, chậm thực hiện hay thực hiện không đầy đủ); chưa quy định cụ thể thời hạn phản hồi và trách nhiệm cung cấp thông tin của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát, cơ quan, tổ chức có văn bản được phản biện; chưa quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Đồng thời, hoạt động giám sát của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội chưa hình thành hệ thống theo dõi điện tử, cơ sở dữ liệu về kiến nghị sau giám sát để kiểm chứng tiến độ thực hiện.

Do đó, để thực hiện hiệu quả yêu cầu “theo dõi đến cùng” thì trong thời gian tới cần nghiên cứu bổ sung cơ chế tái giám sát theo hướng: MTTQViệt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội mở sổ theo dõi việc tiếp thu, phản hồi ý kiến sau giám sát; sau phản biện để xác định trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức. Quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan báo cáo định kỳ về kết quả thực hiện kiến nghị.

Ngoài ra, MTTQ Việt Nam cần chủ động quyết định việc tái giám sát đối với các nội dung kiến nghị sau giám sát, sau phản biện mà các cơ quan, tổ chức, cá nhân chậm hoặc không thực hiện. Gắn kết quả thực hiện kiến nghị của MTTQ Việt Nam đối với với đánh giá trách nhiệm của cán bộ công chức, viên chức- nhất là trách nhiệm người đứng đầu. Đặc biệt, cần công khai kết quả giám sát, kết quả tái giám sát để Nhân dân cùng giám sát.

Như vậy, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với MTTQ Việt Nam là chỉ đạo rất thực tiễn, sâu sắc và rất trúng, đúng vấn đề mà MTTQ Việt Nam cần khắc phục và tổ chức triển khai thực hiện trong thời gian tới.

Các kiến nghị phải đánh giá được tác động và hiệu quả thực tế

- Bên cạnh yêu cầu về đổi mới phương thức giám sát, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhấn mạnh, cán bộ Mặt trận phải “đi đến nơi, nghe đến cùng, nói đúng sự thật, kiến nghị đúng chỗ, theo đến cùng kết quả”. Thưa bà, yêu cầu này đòi hỏi đội ngũ cán bộ Mặt trận phải đổi mới như thế nào về bản lĩnh, năng lực và trách nhiệm hành động?

Bà Hà Thị Nga: Phát biểu chỉ đạo tại Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026 - 2031, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Công tác Mặt trận là công tác với con người, với lòng dân, với niềm tin xã hội. Cán bộ Mặt trận phải có bản lĩnh chính trị, có tâm với dân, có uy tín trong cộng đồng, có kỹ năng vận động, đối thoại, thuyết phục, phản biện, xử lý tình huống; không được xa dân, không thể chỉ làm việc qua báo cáo; phải đi đến nơi, nghe đến cùng, nói đúng sự thật, kiến nghị đúng chỗ, theo đến cùng kết quả”.

Đây không chỉ là yêu cầu về phương pháp công tác mà còn là yêu cầu về bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ và tinh thần trách nhiệm trước Nhân dân. Để cán bộ, công chức Mặt trận thực sự gần dân, sát dân, hiểu dân, “Đi đến nơi, nghe đến cùng” đòi hỏi mỗi cán bộ Mặt trận phải thường xuyên, kịp thời có mặt ở cơ sở, lắng nghe đầy đủ tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của Nhân dân; không chỉ nghe những ý kiến thuận chiều mà phải đặc biệt quan tâm những kiến nghị, phản ánh về khó khăn, bức xúc trong mọi lĩnh vực để kiến nghị, phản ánh với Đảng, Nhà nước một cách trung thực, khách quan, tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Bên cạnh đó, cán bộ, công chức Mặt trận, nhất là người đứng đầu, phải có bản lĩnh, dám nói đúng sự thật, bảo vệ cái đúng, đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm… Phải không ngừng nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn, kỹ năng giám sát, phản biện xã hội, khả năng tổng hợp, phân tích và kiến nghị chính sách. Đồng thời, phát huy trí tuệ, kinh nghiệm của các chuyên gia, nhà khoa học, người hoạt động thực tiễn; các chức sắc tôn giáo, người tiêu biểu và Nhân dân tham gia vào hoạt động giám sát và phản biện xã hội để tạo sức mạnh tổng hợp, góp phần xây dựng Đảng, Nhà nước.

Đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và yêu cầu quản trị hiện đại, cán bộ Mặt trận cần chủ động ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số; khai thác dữ liệu, nắm bắt dư luận xã hội nhanh chóng, chính xác để tham mưu, đề xuất công tác bảo đảm hiệu quả, thiết thực hơn. Cán bộ, công chức Mặt trận phải thay đổi nhận thức, từ tư duy “có kiến nghị” sang tư duy “theo đến cùng kết quả”. Mỗi kiến nghị, đề xuất phải được theo dõi, đôn đốc, đeo bám việc tiếp thu, giải quyết của các cơ quan tổ chức, cá nhân được giám sát; cơ quan, tổ chức cá nhân có văn bản được phản biện. Đồng thời, các kiến nghị của Mặt trận phải đánh giá được tác động và hiệu quả thực tế đối với đời sống Nhân dân.

Đẩy mạnh chuyển đổi số để chọn đúng việc cần giám sát

- Thưa bà, trong bối cảnh không gian mạng phát triển nhanh, phức tạp, Mặt trận cần làm gì để nắm bắt kịp thời, đầy đủ và xác thực hơn tiếng nói của Nhân dân trên môi trường mạng? Đặc biệt, công tác chuyển đổi số nói chung và nền tảng “Cổng Mặt trận số 24/7” nói riêng sẽ giúp thay đổi chất lượng công tác giám sát, phản biện ra sao?

Bà Hà Thị Nga: Trong bối cảnh không gian mạng phát triển rất nhanh, đa chiều và phức tạp, việc nắm bắt kịp thời tiếng nói của Nhân dân không thể chỉ dựa vào các phương thức truyền thống, mà cần kết hợp chặt chẽ giữa trực tiếp và trực tuyến, giữa hệ thống Mặt trận ở cơ sở với các nền tảng số, công cụ số. Đây vừa là yêu cầu của quá trình chuyển đổi số, vừa xuất phát từ thực tiễn khi ngày càng nhiều ý kiến, kiến nghị của người dân được thể hiện trên môi trường mạng và cũng vừa là cơ hội để Mặt trận các cấp đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, thực hiện tốt vai trò đại diện, tập hợp và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong tình hình mới.

Trước hết, Mặt trận cần tiếp tục đổi mới phương thức nắm bắt tình hình Nhân dân theo hướng chủ động hơn, nhanh hơn và có khả năng kiểm chứng tốt hơn. Nhiệm vụ quan trọng của Mặt trận là phải biết lắng nghe rộng rãi, nhưng đồng thời phải phân tích, chọn lọc, kiểm tra, đối chiếu thông tin qua hệ thống Mặt trận các cấp, các tổ chức thành viên, đội ngũ cán bộ cơ sở và các kênh chính thống trước khi tổng hợp, kiến nghị.

Thứ hai, cần coi chuyển đổi số là công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng nắm bắt, tổng hợp và xử lý ý kiến Nhân dân. Nếu trước đây nhiều ý kiến, kiến nghị được ghi nhận rời rạc, phân tán qua báo cáo giấy, hội nghị tiếp xúc, đơn thư hoặc phản ánh trực tiếp, thì hiện nay các nền tảng số cho phép Mặt trận tiếp nhận thông tin thường xuyên hơn, phân loại theo lĩnh vực, địa bàn, nhóm vấn đề; từ đó nhận diện được những nội dung nổi lên, những vấn đề lặp lại, những địa bàn có nhiều phản ánh, kiến nghị. Đây là cơ sở rất quan trọng để công tác giám sát, phản biện xã hội đi vào đúng trọng tâm, sát với thực tiễn và đúng với những vấn đề Nhân dân quan tâm.

Đối với nền tảng “Cổng Mặt trận số 24/7”, điểm mới có ý nghĩa là tạo thêm một kênh để người dân gửi phản ánh, kiến nghị mọi lúc, mọi nơi đến hệ thống Mặt trận. Đặc biệt, Cổng Mặt trận số được thiết kế theo hướng liên thông trong hệ thống Mặt trận từ cấp xã đến cấp Trung ương, giúp việc tiếp nhận, phân loại, chuyển xử lý và theo dõi phản ánh, kiến nghị được thực hiện thống nhất, đồng bộ hơn. Những kiến nghị thuộc phạm vi, thẩm quyền của cấp nào thì có thể được chuyển đến cấp đó để xem xét, xử lý; đồng thời, cấp trên có thể chuyển các phản ánh, kiến nghị phù hợp về Mặt trận cấp dưới hoặc đầu mối liên quan để kiểm tra, nắm tình hình, xử lý theo chức năng, nhiệm vụ.

Thông qua nền tảng này, tiếng nói của người dân có điều kiện được tiếp nhận nhanh hơn, được phân loại, tổng hợp và theo dõi có hệ thống hơn. Việc xử lý phản ánh, kiến nghị không chỉ dừng lại ở khâu tiếp nhận, mà còn có thể theo dõi được tiến độ, thời gian xử lý, trạng thái chuyển xử lý và kết quả phản hồi trên cùng một nền tảng. Đây là điểm rất quan trọng, góp phần nâng cao trách nhiệm của các cấp trong hệ thống Mặt trận, hạn chế tình trạng thông tin bị đứt đoạn, chậm phản hồi hoặc khó xác định đầu mối chịu trách nhiệm.

Đặc biệt, chuyển đổi số sẽ góp phần thay đổi chất lượng công tác giám sát, phản biện xã hội ở ba phương diện. Một là, giúp lựa chọn nội dung giám sát, phản biện sát hơn với đời sống, xuất phát từ các vấn đề người dân đang phản ánh, kiến nghị. Hai là, giúp quá trình tổng hợp, phân tích thông tin có căn cứ hơn, tránh tình trạng chỉ dựa vào cảm nhận hoặc thông tin đơn lẻ. Ba là, giúp Mặt trận theo dõi, đôn đốc việc giải quyết, phản hồi của các cơ quan có thẩm quyền tốt hơn, qua đó tăng tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

Tuy nhiên, cũng cần nhấn mạnh rằng, công nghệ chỉ là phương tiện. Điều quyết định vẫn là trách nhiệm chính trị, bản lĩnh, năng lực phân tích và tinh thần gần dân, sát dân của hệ thống Mặt trận các cấp. “Cổng Mặt trận số 24/7” chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi mỗi phản ánh, kiến nghị của người dân được tiếp nhận với thái độ cầu thị, được xử lý đúng chức năng, thẩm quyền và được theo dõi đến cùng.

Nâng cao chất lượng phản hồi sau giám sát, phản biện

- Thưa bà, hiện nay, có rất nhiều vấn đề cử tri và Nhân dân bức xúc, đồng thời đã kiến nghị nhiều lần nhưng chưa được giải quyết triệt để, như vệ sinh an toàn thực phẩm, cháy nổ tại các chung cư, ô nhiễm môi trường, quy hoạch “treo”… Xin bà cho biết, đâu sẽ là những lĩnh vực trọng tâm Mặt trận cần ưu tiên giám sát trong thời gian tới, bảo đảm “trúng và đúng”, tạo chuyển biến thực chất trong đời sống xã hội?

Bà Hà Thị Nga: Để nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động giám sát đáp ứng kỳ vọng của cử tri và Nhân dân, MTTQ Việt Nam sẽ tiếp tục quán triệt tinh thần chỉ đạo của Đảng, đặc biệt là yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát theo hướng lựa chọn những vấn đề lớn, thiết thực, liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân… Theo đó, một số lĩnh vực trọng tâm mà MTTQ Việt Nam sẽ ưu tiên giám sát trong thời gian tới như:

Thứ nhất, việc quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch, giải phóng mặt bằng, tái định cư, xử lý các dự án chậm triển khai, dự án “treo”, quản lý chung cư, những vấn đề thường xuyên phát sinh khiếu nại, kiến nghị kéo dài của người dân.

Thứ hai, các vấn đề về ảnh hưởng đến sức khỏe người dân như: vệ sinh an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, xử lý ô nhiễm tại các khu dân cư, khu công nghiệp, quản lý chất thải và bảo đảm nguồn nước sạch.

Thứ ba, giám sát việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; việc thực hiện cải cách hành chính, đạo đức công vụ, trách nhiệm của cơ quan nhà nước và người đứng đầu trong giải quyết thủ tục hành chính, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiến nghị của cử tri và Nhân dân.

Thứ tư, việc thực hiện các chính sách an sinh xã hội, chăm lo đời sống Nhân dân, nhất là các chính sách liên quan đến người có công, người nghèo, đối tượng yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số và các địa bàn còn khó khăn.

MTTQ Việt Nam luôn xác định mục tiêu cuối cùng không phải là tổ chức được bao nhiêu cuộc giám sát mà quan trọng hơn các kiến nghị giám sát phải được xem xét giải quyết kịp thời, dứt điểm, quyền và lợi ích hợp pháp của cử tri và Nhân dân được bảo đảm, qua đó góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

- Thưa bà, trong thời gian tới, MTTQ Việt Nam sẽ có những giải pháp gì để khuyến khích người dân tham gia giám sát, phản biện xã hội nhiều hơn, mạnh dạn hơn và thực chất hơn thông qua Mặt trận, nhất là trên các nền tảng số và trước những vấn đề được dư luận quan tâm?

Bà Hà Thị Nga: Để khuyến khích người dân tham gia giám sát, phản biện xã hội nhiều hơn, mạnh dạn hơn và thực chất hơn, trước hết cần tiếp tục khẳng định rõ vai trò trung tâm của Nhân dân trong hoạt động của Mặt trận. Giám sát, phản biện xã hội không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan Mặt trận hay các tổ chức thành viên, mà phải dựa trên nền tảng rộng rãi là ý kiến, trí tuệ, kinh nghiệm thực tiễn và sự tham gia chủ động của Nhân dân.

MTTQ Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến để người dân hiểu rõ quyền, trách nhiệm và các kênh tham gia giám sát, phản biện xã hội thông qua Mặt trận. Trên thực tế, có những người dân có ý kiến rất xác đáng nhưng chưa biết gửi ở đâu, gửi như thế nào, hoặc chưa tin rằng ý kiến của mình sẽ được lắng nghe. Vì vậy, Mặt trận các cấp cần làm tốt hơn công tác thông tin, hướng dẫn, giới thiệu các kênh tiếp nhận. Đồng thời, cần tạo môi trường để người dân mạnh dạn phản ánh, kiến nghị một cách an toàn, trách nhiệm và xây dựng. Người dân chỉ thực sự tham gia khi họ cảm thấy tiếng nói của mình được tôn trọng, thông tin cá nhân được bảo vệ, ý kiến chính đáng được lắng nghe và không bị bỏ qua.

Cùng với đó, cần nâng cao chất lượng phản hồi sau giám sát, phản biện. Đây là yếu tố rất quan trọng để tạo niềm tin. Nếu người dân gửi ý kiến nhưng không biết ý kiến đó được tiếp nhận, xử lý ra sao, thì rất khó duy trì sự tham gia lâu dài. Vì vậy, trong thời gian tới, MTTQ Việt Nam cần chú trọng hơn đến cơ chế thông tin lại kết quả tiếp nhận, xử lý, tổng hợp hoặc kiến nghị sau khi người dân phản ánh. Có thể có những vấn đề chưa giải quyết được ngay, nhưng cần có phản hồi rõ ràng, minh bạch, thể hiện thái độ cầu thị và trách nhiệm.

Giải pháp tiếp theo là phát huy tốt hơn vai trò của các tổ chức thành viên, hội đồng tư vấn, chuyên gia, nhà khoa học, người có uy tín, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp Nhân dân trong tham gia giám sát, phản biện xã hội. Gắn việc tiếp nhận ý kiến của người dân trên nền tảng số với chương trình giám sát, phản biện xã hội hằng năm của MTTQ Việt Nam. Những vấn đề được người dân phản ánh nhiều, những nội dung có tính chất lặp lại, kéo dài, gây bức xúc trong xã hội cần được tổng hợp, phân tích để làm căn cứ lựa chọn nội dung giám sát, phản biện.

MTTQ Việt Nam cũng cần tiếp tục hoàn thiện các nền tảng số theo hướng tăng tương tác với người dân; đẩy mạnh tuyên truyền “Cổng Mặt trận số 24/7”; nghiên cứu phát triển ứng dụng trên điện thoại thông minh và kết nối với các nền tảng số quốc gia như VNeID. Việc nghiên cứu ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu và trí tuệ nhân tạo không chỉ giúp người dân tham gia giám sát, phản biện xã hội thuận tiện hơn mà còn hỗ trợ Mặt trận nhận diện sớm các vấn đề nổi lên trong dư luận, từ đó nâng cao tính chủ động, hiệu quả của công tác giám sát, phản biện xã hội.

Có thể nói, muốn người dân tham gia nhiều hơn thì phải làm cho người dân dễ tham gia; muốn người dân mạnh dạn hơn thì phải tạo được niềm tin; và muốn người dân tham gia thực chất thì tiếng nói của người dân phải được lắng nghe, phản hồi và chuyển hóa thành hành động cụ thể. Đây cũng là mục tiêu cốt lõi của chuyển đổi số trong hoạt động của MTTQ Việt Nam.

- Trân trọng cám ơn bà!