Bảo đảm Đề án “Chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới” có tính khả thi, giá trị thực tiễn cao

Phát biểu mở đầu, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng khẳng định đây là buổi làm việc đầu tiên để nghe báo cáo về tiến độ và nội dung khung của một đề án có quy mô rất lớn và đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với Bộ Tư pháp cũng như Chính phủ trong nhiệm kỳ 2026. Bộ trưởng nhấn mạnh áp lực về mặt thời gian khi thời hạn báo cáo Ban Chỉ đạo đang đến rất gần, trong khi khối lượng công việc còn lại rất nhiều. Xin ý kiến các chuyên gia về một số vấn đề cụ thể, Bộ trưởng mong muốn các chuyên gia đóng góp ý kiến thẳng thắn vào các vấn đề cốt yếu, giúp nhóm biên tập hoàn thiện Đề án đạt chất lượng cao nhất để kịp trình Ban Chỉ đạo và các cấp thẩm quyền đúng tiến độ đề ra.

Báo cáo về các công việc đã triển khai, kết quả, Viện trưởng Chiến lược và Khoa học pháp lý Nguyễn Văn Cương cũng cho biết những nội dung, định hướng lớn của Đề án, những vấn đề cần xin ý kiến. Trong đó, về nội dung, định hướng hớn của Đề án, ngoài phần mở đầu và các Phụ lục, Đề án được chia thành ba phần. Theo đó, Phần thứ nhất “Những vấn đề chung về hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới” giới thiệu khái niệm về hệ thống pháp luật, hoàn thiện hệ thống pháp luật; nhận diện vai trò và những yêu cầu cơ bản đối với hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới; đề xuất khái quái các tiêu chí đánh giá việc hoàn thiện hệ thống pháp luật trong kỷ nguyên mới; giới thiệu kinh nghiệm hoàn thiện hệ thống pháp luật của một số quốc gia có tính tiêu biểu, đại diện cho các truyền thống pháp luật…

Quang cảnh buổi làm việc.

Phần thứ hai “Thực trạng hệ thống pháp luật Việt Nam” đánh giá, phân tích những thành tựu, hạn chế của hệ thống pháp luật Việt Nam trên ba nhóm nội dung chính, bao gồm: đánh giá về nội dung hệ thống pháp luật; đánh giá về cấu trúc hệ thống pháp luật; đánh giá về công tác tổ chức thi hành. Phần thứ ba “Bối cảnh, quan điểm, mục tiêu, giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới” nêu bối cảnh, quan điểm, mục tiêu, giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Lắng nghe báo cáo và các góp ý, kết luận cuộc làm việc, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng ghi nhận, đánh giá cao tinh thần trách nhiệm, sự chủ động và nỗ lực của Viện Chiến lược và Khoa học pháp lý cùng Tổ biên tập, nhóm nghiên cứu trong quá trình xây dựng Đề án. Bộ trưởng nhấn mạnh, đây là một đề án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, gắn trực tiếp với những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ, ngành Tư pháp trong giai đoạn hiện nay như tham mưu đột phá về tổ chức thi hành pháp luật, tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và tái cấu trúc hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng phát biểu kết luận.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế gắn với sắp xếp tổ chức bộ máy, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thể chế hóa các nghị quyết chiến lược của Đảng, việc xây dựng một chiến lược hoàn thiện hệ thống pháp luật có tầm nhìn dài hạn là yêu cầu cấp thiết. Bộ trưởng lưu ý, hệ thống pháp luật Việt Nam đang trải qua giai đoạn có nhiều thay đổi mạnh mẽ trong các năm 2023-2025 nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thực tiễn, vì vậy Đề án cần phản ánh được tính động, tính thích ứng và khả năng đáp ứng trước những yêu cầu phát triển mới.

Về bố cục Đề án, Bộ trưởng cơ bản thống nhất với cấu trúc gồm ba phần, đồng thời đề nghị Tổ biên tập tiếp tục nghiên cứu cách thức kết nối giữa phần tổ chức thực hiện với các nhóm giải pháp để bảo đảm tính logic, chặt chẽ. Đặc biệt, cần phân định rõ giữa các định hướng chiến lược về nội dung với các giải pháp, nhiệm vụ tổ chức thực hiện nhằm hiện thực hóa các mục tiêu của Chiến lược.

Bộ trưởng cũng đề nghị bổ sung, làm nổi bật các giá trị nền tảng của hệ thống pháp luật, trong đó có các giá trị quốc gia, chuẩn mực xã hội và giá trị con người Việt Nam. Đây phải được xác định là những nền tảng tư tưởng quan trọng định hướng quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật. Pháp luật cần được xác định là công cụ để hiện thực hóa các mục tiêu lớn của Đảng và Nhà nước về đổi mới mô hình phát triển, xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh và phát triển bền vững.

Đối với các nhóm giải pháp, Bộ trưởng yêu cầu Đề án phải thể hiện rõ tư duy đổi mới, tạo được những đột phá thực chất, tránh dừng lại ở những định hướng hoặc khẩu hiệu mang tính chung chung. Trong đó, cần tập trung nghiên cứu một số định hướng lớn như xây dựng mô hình quản trị quốc gia dựa trên dữ liệu, coi dữ liệu là nền tảng của quản trị hiện đại; nghiên cứu phát triển pháp luật theo hướng “máy đọc được”, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số để hỗ trợ, tự động hóa một số hoạt động trong quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú phát biểu tại buổi làm việc.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng nhấn mạnh cần nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm tạo lập khung thể chế thuận lợi cho việc thử nghiệm các mô hình, chính sách và công nghệ mới, qua đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm quản lý nhà nước hiệu quả. Đồng thời, cần đổi mới mạnh mẽ công tác kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật cũng như công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả và phù hợp với yêu cầu của thời đại số.

Về định hướng phát triển dài hạn, Bộ trưởng yêu cầu Đề án phải bám sát các mốc chiến lược theo các nghị quyết của Đảng; đồng thời nghiên cứu, xây dựng tầm nhìn đến năm 2130 nhằm bảo đảm tính kế thừa, phát triển và phù hợp với định hướng phát triển đất nước trong dài hạn.

Về nhiệm vụ trong thời gian tới, Bộ trưởng yêu cầu Tổ biên tập và nhóm nghiên cứu tiếp tục kiểm soát chặt chẽ tiến độ thực hiện. Mặc dù thời gian còn lại không nhiều trước khi báo cáo Ban Chỉ đạo và khối lượng công việc rất lớn, song tuyệt đối không vì áp lực tiến độ mà ảnh hưởng đến chất lượng Đề án. Bộ trưởng đề nghị tiếp tục chắt lọc, tiếp thu đầy đủ ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, nhất là đối với phần về các giải pháp và nhiệm vụ cụ thể, nhằm bảo đảm Đề án có tính khả thi, tính thuyết phục và giá trị thực tiễn cao khi trình cấp có thẩm quyền xem xét…